AHMET HAYDAR TARHANLI / DETAY HABER

Türk milleti, 5 yıl boyunca ülkeyi yönetecek olan cumhurbaşkanını seçmek üzere yarın sandık başına gidiyor. 14 Mayıs tarihinde gerçekleşen seçimlerde cumhurbaşkanı adaylarının yüzde 50 barajını aşamaması sebebiyle Cumhurbaşkanı Seçimi ikinci tura kalmıştı. Yurt dışı seçmeni 20-24 Mayıs tarihleri arasında oylarını kullandılar, gümrük kapılarında ise oy verme işlemleri devam ediyor. Geriye kalan 60 milyondan fazla seçmen ülke genelinde 973 ilçe, 1094 ilçe seçim kurulunda kurulan 191 binden fazla sandıkta yarın oy kullanacak. Oy verme işlemi, sabah 08.00 itibarıyla başlayacak ve 17.00'ye kadar devam edecek. Seçim yarışı 14 Mayıs seçimlerinde en fazla oy alan Cumhur İttifakı adayı Recep Tayyip Erdoğan ve Millet İttifakı adayı Kemal Kılıçdaroğlu arasında geçecek. Ülkeyi 21 yıldır yöneten Erdoğan statükoyu, Kılıçdaroğlu ise değişimi temsil ediyor.

Pusulada iki aday var

Seçmenler, üzerinde Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası bulunan, kimliği tereddütsüz ortaya koyan, resimli, resmi nitelikteki belgelerden biriyle oy kullanabilecek. Seçmenin nerede oy kullanacağını gösteren seçmen bilgi kağıdının getirilmesi zorunlu olmayacak. Seçmen bilgi kağıdı kendisine ulaşmayanlar, nerede, hangi sandıkta oy kullanacağını Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) internet sitesinden öğrenebilecek. Cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya haberleşme sağlayıcı cihazlarla oy verme yerine girilmesi yasak olacak. Bu tür cihazlar, oy verme işlemi bittikten sonra iade edilmek üzere sandık kuruluna bırakılacak. Seçmen, oy pusulasındaki cumhurbaşkanı adaylarından Recep Tayyip Erdoğan veya Kemal Kılıçdaroğlu'nu tercih ettikten sonra oy pusulasını zarfa koyarak sandığa atacak. Oy verme işlemlerinin bitmesinin ardından kullanılan oyların sayım ve dökümü yapılacak. Hastalığı veya engeli sebebiyle yatağa bağımlı seçmenler için bu seçimde de seyyar sandıklar oluşturulacak. Bu seçmenler, seyyar sandıklarda oylarını kullanabilecek. Ayrıca, görme engelliler bu seçimde de ilk kez 14 Mayıs seçimlerinde uygulandığı gibi kendileri için hazırlanan şablonla oy kullanabilecek.

Gümrüklerde 17.00'ye kadar oy verilebilecek

Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı yaklaşık 3.5 milyon seçmen için, 73 ülke 151 temsilcilikte 167 noktada sandık kurulları oluşturuldu. Yurt dışı temsilciliklerindeki oy verme işlemi 24 Mayıs'ta sona erdi. Bulunduğu ülkede belirlenen sürede oy kullanamayanların gümrük kapılarında oy verme işlemleri, yarın saat 17.00'ye kadar sürecek. Yurt dışında kullanılan oy pusulaları, uçaklar ve diplomatik kuryelerle Türkiye'ye getirildi. Ankara ATO Congresium'daki Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu'nda saklanan oylar, tüm yurtta oy verme işleminin tamamlanmasının ardından diğer oylarla eş zamanlı açılarak sayılmaya başlanacak.

Seçmene telkinde bulunmak yasak

Kapalı oy verme yerleri, oyların gizliliğini ve seçmenlerin oylarını tam bir serbestlik içinde vermelerini sağlayacak, dışarıdan içerisinin gözetlenmesine imkan bırakmayacak şekilde olacak. Sandık başında görevli partili kurul üyeleri, adaylar ve gözlemciler (müşahitler), rozet, amblem veya partisini belirtir herhangi bir işaret taşımayacak. Sandık kurulu başkan ve üyeleri, göreve başlamadan önce ilk önce sandık başında bulunanlar önünde ant içecek ve sandığın boş olduğunu kontrol edecek. Sandık alanında düzeni, sandık kurulu başkanı sağlayacak. Başkan, düzeni bozmaya yeltenenleri uyaracak, uyarıyı dinlemeyenleri sandık alanı dışına çıkarabilecek. Sandık alanında alınacak tedbirler, seçmenlerin sandık başı işlemlerini izlemelerini engelleyecek nitelikte olamayacak. Oy verme işlemi sırasında gebeler, hastalar, engelliler ve yaşlılara öncelik tanınacak. Sandık başında seçmene, vereceği oy hakkında hiç kimse müdahale, telkin ve tavsiyede bulunamayacak. Seçmenler, oylarını kullandıktan sonra sandık başından ayrılacaklar.

Seçim günü yasakları

Seçim yasakları kapsamında yarın saat 06.00'dan 24.00'e kadar alkollü içki satılamayacak, içkili ve umumi yerlerde alkollü içki verilmesi ve içilmesi yasak olacak. Eğlence yerleri oy verme süresince kapalı kalacak, eğlence yeri niteliğindeki lokantalarda da yalnızca yemek verilebilecek. Seçim yasaklarına ve belirtilen kurallara uyulmak şartıyla yarın saat 18.00'den sonra düğün yapılabilecek. Emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka kimse silah taşıyamayacak. Radyolar ve her türlü yayın organlarınca seçim günü saat 18.00'e kadar seçim ve seçim sonuçlarıyla ilgili haber, tahmin ve yorum yapılamayacak. Radyolarda ve her türlü yayın organlarında 18.00-21.00 saatleri arasında ancak YSK tarafından seçim ile ilgili verilecek haber ve tebliğler yayımlanabilecek. Seçim günü bütün yayınlar saat 21.00'den sonra serbest olacak, ancak YSK tarafından gerek görülmesi halinde saat 21.00'den önce de yayınların serbest bırakılmasına karar verilebilecek.

Oylar şu hallerde geçersiz sayılacak

"Evet" ya da "Tercih" mührü basılmayan, birden fazla adaya mühür basılan oylar geçersiz olacak. Oy pusulasının bütünlüğünün bozulacak şekilde yırtılması veya koparılması, pusula üzerine mühür dışında veya mühür yerine herhangi bir özel işaretin, isim, imza kaşesi veya parmak izinin basılması da kullanılan oyu geçersiz kılacak. Ayrıca, oy pusulasının belirgin bir şekilde karalanması, çizilmesi veya işaretlenmesi, zarftan işaret amacı taşıyan herhangi bir madde çıkması hallerinde de oylar geçersiz sayılacak.

Yurt dışı oylarında rekor

Cumhurbaşkanı seçimi 2'nci tur oylamasında yurt dışında 73 ülke ve 167 temsilcilikte -gümrük kapılarında kullanılanlar hariç- 1 milyon 783 bin 107 oy kullanıldı. Oyların büyük bölümü, Türk Hava Yolları'ndan kiralanan tarifeli uçaklarla Ankara'ya getirildi. ATO Congresium'da 5 odada muhafaza edilen torbaların içindeki oylar, ülkelere göre sınıflandırılarak şeffaf seçim sandıklarına konuldu. Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu Başkanı Ali Uğuz, ilk kez 2'nci turlu bir seçim yaşandığını belirterek, "Bu demokrasimiz için olumlu bir gelişmedir. 73 ülke 167 temsilcilikte 2'nci turda kullanılan oy sayımız, 1 milyon 783 bin 107'dir. Gümrüklerde kullanılan oy sayımız ise 113 bin 887 olup; gümrüklerde oy kullanma işlemi 28 Mayıs saat 17.00'ye kadar devam edecektir. İlk turda 5 bin 114 yurt dışı temsilcilik sandıklarını biz burada 1430 sandığa bölerek sayım yaptık. 2'nci turda seçim takviminin kısalığı nedeniyle yurt dışında ve temsilcilerimizde 3 bin 455 sandık kuruldu. Bu sandıklarda 5 gün süre ile oy kullanıldı" ifadelerini kullandı. Oy kullanma süresinin 12 günden 5 güne inmesine rağmen katılım oranı ve kullanılan oy sayısı tüm zamanların rekorunu kırdı. Yurt dışında en fazla oy kullanımı 760 bin 882 ile Almanya oldu.

12.7 milyon oy kime gidecek?

14 Mayıs'taki seçimlerde yurt içinde kayıtlı 60 milyon 721 bin 745 seçmenden 53 milyon 993 bin 683'ü oy kullanmıştı. Yine 14 Mayıs'ta yurtdışındaki 3 milyon 423 bin 759 kayıtlı seçmenden 1 milyon 691 bin 287'si oy kullanmıştı. Yurtiçinde yüzde 88.92, yurtdışında ise yüzde 49.40 katılım sağlanmıştı. Bu seçimde 18 yaşını dolduran 47 binden fazla seçmen de ilk kez oy kullanacak. Seçimin ilk turunda Erdoğan yüzde 49.52 oranla 27 milyon 88 bin 360, Kılıçdaroğlu ise yüzde 44.88 oranla 24 milyon 568 bin 196 oy almıştı. İki isim arasındaki oy farkı 2 milyon 520 bin 196. Ancak ortada iki liderin alabileceği 11 milyondan fazla oy var. İlk seçimde Sinan Oğan yüzde 5.17 ile 2 milyon 829 bin 634 oy almıştı. Oğan ikinci turda Erdoğan'ı destekleyeceğini açıkladı. Ancak Oğan'ı aday gösteren Zafer Partisi lideri Ümit Özdağ ve Adalet Partisi lideri Vecdet Öz, CHP liderine destek verdi. Seçimlerde 1 milyon 363 bin 143 oy geçersiz sayılmıştı. Hangi aday 14 Mayıs'ta kendilerine verilmeyen bu toplam 12.7 milyonu aşkın oydan daha fazla alabilirse seçimin kazananı o olacak.