Şüpheliden korunan, dinini korumuş olur
Resûlullah (s.a.v.) buyurdu ki: “Helâl bellidir. Haram da bellidir. Bunların arasında bazı şüpheli işler var ama insanların çoğu bilemez.” Şüpheli işlerden beri duran; malını, ırzını, dinini korumuş olur. Şüpheli işlere girenin harama dalma ihtimali vardır
21.06.2023 21:00:00
Hakan Akkuş
Hakan Akkuş
İmam Gazali Hazretleri helal ve dereceleri hakkında buyurdu ki:
Avcılıkla, odunculukla ele giren şeyler helâldir. Yer altından çıkan madenler helâldir.
Ehl-i harpten alınan şeyin beşte birinin ayrılması, yani sultan tarafından hazineye konması lâzımdır. Kalan, pay edilir.
Vücuda zararı olmayacak toprak cinsi helâldir. Bazı büyükler; "helâlliği veya haramlığı pek tespit edilemeyeceği için topraktan sakınmak icap eder" demiştir.
Şunu bilesin ki, haramın hepsi pistir; ancak bir kısmı çok pistir. Helâlin ise, hepsi paktır; ancak, bir kısmı çok paktır.
Bir şeyin haramlık derecesi dörde ayrılır, anlatacağız.
Birincisi: Fâkihler-din âlimleri tarafından haramlığı için fetva verilen bir şey... Böyle bir fetva karşısında, çekinmek lâzım. Bu, herkesin yapması gereken bir iştir.
İkincisi: Tümü ele alınınca, şüpheli olan fakat zahirde ruhsat fetvasını alan bir şey... Bunun haram olma ihtimali vardır. Bu gibi şeyden imtina etmek, salih kimselerin harcıdır ki, buna salihlerin verâ' hali denir.
Üçüncüsü: Haramlığına dair fetva olmayan, şüpheli bir durumda dışta gözükmeyen şeydir. Yalnız yapılacağı zaman, harama dalma korkusu olur. Böyle bir şey karşısında yapılacak iş şöyle tarif edilir: Herhangi bir işi yaparken düşünmeli ve zararlı olma ihtimali ile terk etmeli...
Dördüncüsü: Hiçbir zararı olmayan şey... Yalnız ufak bir zararı olma ihtimali vardır. Meselâ, Allah Teâlâ'nın gayrı için yiyip içmek... Hâlbuki yiyip içmek Allah için olmalıdır. O'na ibadet etmeye kuvvet tahsili için yemeli.
Kolaylık yolları aramak doğru olmaz. Kolaylık bulayım derken, haram derecesindeki kötü işlere ve mâsiyete düşülebilir. Bu gibi işlerden sakınmak sıddık zümresine hastır.
Peygamber Efendimiz bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur: "Helâl bellidir. Haram da bellidir. Bunların arasında bazı şüpheli işler var ama insanların çoğu bilemez." Şüpheli işlerden beri duran; malını, ırzını, dinini korumuş olur. Şüpheli işlere girenin harama dalma ihtimali vardır. Mesela, koruluk yakınında davar güden bir çobanın er-geç sınırı aşması muhtemeldir.
Yağmur suyu, başkasının mülkünde olmadığı takdirde tamamen helâldir.
Bunun, aksine bir de tam haram vardır, o da içkidir.
(El-Mürşidü'l-Emîn ilâ Mev'izeti'l-Mü'minîn'den...)
Avcılıkla, odunculukla ele giren şeyler helâldir. Yer altından çıkan madenler helâldir.
Ehl-i harpten alınan şeyin beşte birinin ayrılması, yani sultan tarafından hazineye konması lâzımdır. Kalan, pay edilir.
Vücuda zararı olmayacak toprak cinsi helâldir. Bazı büyükler; "helâlliği veya haramlığı pek tespit edilemeyeceği için topraktan sakınmak icap eder" demiştir.
Şunu bilesin ki, haramın hepsi pistir; ancak bir kısmı çok pistir. Helâlin ise, hepsi paktır; ancak, bir kısmı çok paktır.
Bir şeyin haramlık derecesi dörde ayrılır, anlatacağız.
Birincisi: Fâkihler-din âlimleri tarafından haramlığı için fetva verilen bir şey... Böyle bir fetva karşısında, çekinmek lâzım. Bu, herkesin yapması gereken bir iştir.
İkincisi: Tümü ele alınınca, şüpheli olan fakat zahirde ruhsat fetvasını alan bir şey... Bunun haram olma ihtimali vardır. Bu gibi şeyden imtina etmek, salih kimselerin harcıdır ki, buna salihlerin verâ' hali denir.
Üçüncüsü: Haramlığına dair fetva olmayan, şüpheli bir durumda dışta gözükmeyen şeydir. Yalnız yapılacağı zaman, harama dalma korkusu olur. Böyle bir şey karşısında yapılacak iş şöyle tarif edilir: Herhangi bir işi yaparken düşünmeli ve zararlı olma ihtimali ile terk etmeli...
Dördüncüsü: Hiçbir zararı olmayan şey... Yalnız ufak bir zararı olma ihtimali vardır. Meselâ, Allah Teâlâ'nın gayrı için yiyip içmek... Hâlbuki yiyip içmek Allah için olmalıdır. O'na ibadet etmeye kuvvet tahsili için yemeli.
Kolaylık yolları aramak doğru olmaz. Kolaylık bulayım derken, haram derecesindeki kötü işlere ve mâsiyete düşülebilir. Bu gibi işlerden sakınmak sıddık zümresine hastır.
Peygamber Efendimiz bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur: "Helâl bellidir. Haram da bellidir. Bunların arasında bazı şüpheli işler var ama insanların çoğu bilemez." Şüpheli işlerden beri duran; malını, ırzını, dinini korumuş olur. Şüpheli işlere girenin harama dalma ihtimali vardır. Mesela, koruluk yakınında davar güden bir çobanın er-geç sınırı aşması muhtemeldir.
Yağmur suyu, başkasının mülkünde olmadığı takdirde tamamen helâldir.
Bunun, aksine bir de tam haram vardır, o da içkidir.
(El-Mürşidü'l-Emîn ilâ Mev'izeti'l-Mü'minîn'den...)
