Tarımda maliyet kıskacı büyüyor
TÜİK tarafından açıklanan Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verileri, çiftçinin üretim maliyetlerindeki tırmanışın hız kesmeden sürdüğünü ortaya koydu. Enerji ve yağlayıcı grubundaki yıllık yüzde 53,38’lik rekor artış, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve gıda arz güvenliği üzerindeki baskıyı derinleştiriyor
20.11.2026 14:00:00
Eyüp Kabil
Eyüp Kabil





Tarımsal üretimde kullanılan temel mal ve hizmetlerin maliyetlerindeki yükseliş, sonbahar ekim dönemi öncesinde üreticinin üzerindeki finansal yükü ağırlaştırmaya devam ediyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2026 yılı Eylül ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) bir önceki aya kıyasla yüzde 3,78, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 32,36 oranında artış gösterdi. On iki aylık ortalamalara göre artışın yüzde 32,88 seviyesine ulaşması, tarım sektöründeki maliyet enflasyonunun kalıcı bir seyre oturduğuna işaret ediyor.
Enerji ve gübre maliyetleri zirvede
Yayımlanan verilerin alt kalemleri incelendiğinde, çiftçinin tarlaya girmesini doğrudan etkileyen en temel girdilerde yaşanan sert yükselişler dikkat çekiyor. Hem aylık hem de yıllık bazda fiyat artışının en yüksek gerçekleştiği alt grup enerji ve yağlayıcılar oldu.
Mazot ve elektrik giderlerini kapsayan bu grupta fiyatlar sadece bir ayda yüzde 9,56 yükselirken, yıllık artış oranı yüzde 53,38 olarak kayıtlara geçti. Enerji maliyetlerini aylık bazda yüzde 3,76 ve yıllık yüzde 31,90 artışla gübre ve toprak düzenleyiciler izledi. Hayvancılık sektörünün en kritik gider kalemi olan hayvan yeminde aylık artış yüzde 3,26 olurken, tohum ve dikim materyali fiyatlarında ise bir ayda yüzde 2,72'lik yükseliş yaşandı.
Yatırım maliyetleri de yükselişte
Endeksin ana gruplarına bakıldığında, doğrudan günlük üretim faaliyetlerini kapsayan tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi eylülde aylık yüzde 4,05, yıllık ise yüzde 33,90 oranında arttı. Çiftçinin makine, ekipman ve altyapı yenileme kapasitesini gösteren tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde ise aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97'lik yükseliş kaydedildi.
Üretici destek ve planlama bekliyor
Sektör temsilcileri ve tarım ekonomistleri, girdi maliyetlerindeki bu ivmenin özellikle küçük ve orta ölçekli aile işletmelerini üretimden kopma noktasına getirdiğine dikkat çekiyor.
Ekim dönemine girilirken mazot, gübre ve tohum fiyatlarındaki artışların karşılanabilmesi için üreticiye yönelik doğrudan girdi desteklerinin güncellenmesi ve yerli üretimi koruyacak alım garantili planlamaların hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Artan üretim maliyetlerinin önümüzdeki aylarda hem çiftçinin kâr marjını daraltması hem de tüketici sofrasındaki gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturması bekleniyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2026 yılı Eylül ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) bir önceki aya kıyasla yüzde 3,78, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 32,36 oranında artış gösterdi. On iki aylık ortalamalara göre artışın yüzde 32,88 seviyesine ulaşması, tarım sektöründeki maliyet enflasyonunun kalıcı bir seyre oturduğuna işaret ediyor.
Enerji ve gübre maliyetleri zirvede
Yayımlanan verilerin alt kalemleri incelendiğinde, çiftçinin tarlaya girmesini doğrudan etkileyen en temel girdilerde yaşanan sert yükselişler dikkat çekiyor. Hem aylık hem de yıllık bazda fiyat artışının en yüksek gerçekleştiği alt grup enerji ve yağlayıcılar oldu.
Mazot ve elektrik giderlerini kapsayan bu grupta fiyatlar sadece bir ayda yüzde 9,56 yükselirken, yıllık artış oranı yüzde 53,38 olarak kayıtlara geçti. Enerji maliyetlerini aylık bazda yüzde 3,76 ve yıllık yüzde 31,90 artışla gübre ve toprak düzenleyiciler izledi. Hayvancılık sektörünün en kritik gider kalemi olan hayvan yeminde aylık artış yüzde 3,26 olurken, tohum ve dikim materyali fiyatlarında ise bir ayda yüzde 2,72'lik yükseliş yaşandı.
Yatırım maliyetleri de yükselişte
Endeksin ana gruplarına bakıldığında, doğrudan günlük üretim faaliyetlerini kapsayan tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi eylülde aylık yüzde 4,05, yıllık ise yüzde 33,90 oranında arttı. Çiftçinin makine, ekipman ve altyapı yenileme kapasitesini gösteren tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde ise aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97'lik yükseliş kaydedildi.
Üretici destek ve planlama bekliyor
Sektör temsilcileri ve tarım ekonomistleri, girdi maliyetlerindeki bu ivmenin özellikle küçük ve orta ölçekli aile işletmelerini üretimden kopma noktasına getirdiğine dikkat çekiyor.
Ekim dönemine girilirken mazot, gübre ve tohum fiyatlarındaki artışların karşılanabilmesi için üreticiye yönelik doğrudan girdi desteklerinin güncellenmesi ve yerli üretimi koruyacak alım garantili planlamaların hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Artan üretim maliyetlerinin önümüzdeki aylarda hem çiftçinin kâr marjını daraltması hem de tüketici sofrasındaki gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturması bekleniyor.













































































