Yemen'de hükümet güçlerinin 15 Kasım'da Babülmendep çevresindeki bazı mevzilerinden çekilerek Aden'e yönelmesi, Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki hareket alanını genişletti. İlk bakışta Yemen iç savaşındaki bir mevzi kaybı gibi görünen bu gelişme, dünya ticaretini de ilgilendiriyor. Babülmendep, Avrupa ile Asya arasındaki deniz taşımacılığının başlıca geçiş noktalarından biri. Burada askeri varlık kazanmak, boğazın tamamını kontrol etmeden de uluslararası deniz trafiği üzerinde baskı kurabilmek anlamına geliyor.
Yemen ile Afrika Boynuzu arasında bulunan Babülmendep, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlıyor. Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa'ya giden gemilerin önemli bir bölümü bu güzergahı kullanıyor. En dar noktası yaklaşık 29 kilometre olan boğaz, petrol tankerleri ve konteyner gemileri için büyük önem taşıyor. Kıyıya yerleşen silahlı bir gücün gemileri tehdit edebilmesi, geçiş güvenliğini tartışmalı hale getirmeye yetiyor. Armatörlerin ve sigorta şirketlerinin risk hesapları değiştiğinde gemiler daha uzun rotalara yöneliyor; yakıt ve taşıma maliyetleri yükseliyor.
Husilerin elindeki askeri imkan
Husilerin kıyıdaki ilerleyişini önemli kılan, ele geçirdikleri bölgelerin sunduğu askeri imkanlar. Hareketin gemisavar füzeleri, seyir füzeleri, insansız hava araçları ve patlayıcı yüklü insansız deniz araçları bulunuyor. Kıyıdaki gözetleme unsurları da gemilerin takibinde kullanılabiliyor. Yeni mevziler, bu sistemlerin konuşlandırılabileceği alanı genişletirken hedef tespitini ve saldırı hazırlığını kolaylaştırabilir.
Ancak silahların menzili tek başına gerçek saldırı kapasitesini göstermiyor. Hareket halindeki bir geminin konumunu belirlemek, hedef bilgisini güncel tutmak ve saldırıyı yönlendirmek gerekiyor. Husiler bu alanda tecrübe kazandı; buna rağmen her gemiyi istedikleri anda vurabilecek bir deniz gücüne sahip değiller. Deniz ticaretini aksatmak için böyle bir üstünlük kurmaları da gerekmiyor. Saldırı ihtimalinin artması, sigorta şirketlerinin risk hesaplarını değiştirebilir ve armatörleri Süveyş yerine Ümit Burnu rotasına yöneltebilir. Böylece kıyıdaki askeri kazanım, uluslararası taşımacılık üzerinde ekonomik baskıya dönüşebilir.
Hükümet güçlerinin geri çekilmesinin arkasında birden fazla cephede yaşanan askeri sıkışma bulunuyor. Husilerin Lahic vilayetindeki ilerleyişi, Aden ile Babülmendep çevresindeki birliklerin bağlantılarını tehdit etti. İkmal yollarının güvenliği zayıflayınca kıyıdaki mevzileri savunmak güçleşti. Taiz çevresindeki çatışmalar da hükümetin askeri kaynaklarını bölmesine yol açtı. Hükümet kanadı kararı kuvvetlerin yeniden konuşlandırılması olarak açıklasa da sahadaki sonuç değişmedi: Husiler Babülmendep çevresinde daha geniş bir alan kazandı. Riyad'ın hesabı, güneydeki parçalanma
Yemen'deki hükümet cephesinin zayıflığı yalnızca askeri kaynak eksikliğinden kaynaklanmıyor. Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri, Husilere karşı aynı cephede yer alsalar da Yemen'in geleceği konusunda farklı politikalar izledi. Riyad, uluslararası tanınırlığı bulunan hükümetin ayakta kalmasını ve ülkenin toprak bütünlüğünün korunmasını savundu. Abu Dabi ise Güney Geçiş Konseyi ve ona bağlı silahlı yapılar üzerinden güneyde etkisini artırdı. Bu farklı tercihler, hükümet yanlısı güçlerin ortak komuta altında toplanmasını zorlaştırdı.
2025'in sonlarında Güney Geçiş Konseyi'nin güney ve doğu Yemen'de genişleme girişimi, Suudi Arabistan ile BAE arasındaki ayrışmayı açık hale getirdi. Suudi destekli karşı harekatın ardından konseyin bölgedeki toprak hakimiyeti büyük ölçüde sona erdi. Ocak 2026'da konseyin feshedildiği açıklansa da bazı yöneticiler bu karara itiraz etti ve hareketin siyasi faaliyetleri farklı bir ad altında sürdü. BAE de kalan askeri personelini Yemen'den çektiğini duyurdu. Ancak bu gelişmeler, yıllar içinde oluşmuş yerel güç ilişkilerini ortadan kaldırmadı. Güneyde farklı komutanlıklara bağlı birlikler ve yerel siyasi aktörler varlığını koruyor. Bu parçalı yapı, hükümetin sahada bütünlüklü bir ordu oluşturmasını zorlaştırıyor.
Riyad'ın önceliği kendi sınırlarını ve petrol tesislerini Husi saldırılarından korumak. Kızıldeniz kıyısında kendisine düşman olmayan bir yönetimin bulunması da Suudi Arabistan için önemli. Fakat güneydeki ayrılıkçı talepleri tamamen bastırmak yeni çatışmalara yol açabilir. Farklı silahlı grupları ortak bir devlet otoritesi altında toplamak ise kolay görünmüyor. Riyad yeniden geniş çaplı askeri müdahalenin maliyetini üstlenmek istemiyor; ancak geri planda kalması Husilerin daha fazla alan kazanmasına neden olabilir.
İran'ın Husilere sağladığı askeri ve teknolojik destek de bu tablonun önemli bir parçası. Füze ve insansız hava aracı teknolojisi, teknik bilgi ve parça aktarımı hareketin kapasitesini artırıyor. Buna rağmen Husileri yalnızca İran'ın yönlendirdiği bir yapı olarak değerlendirmek doğru değil. Yemen'de kendi siyasi hedefleri, yerel dayanakları ve karar alma mekanizmaları bulunuyor. Tahran bölgesel nüfuzunu genişletmek isterken Husiler bu desteği Yemen'deki iktidar mücadelelerinde kullanıyor. İki tarafın çıkarları büyük ölçüde örtüşse de Husilerin bütün askeri kararlarını İran'a bağlamak, Yemen'deki yerel dinamikleri gözden kaçırır.
Türkiye'nin önündeki ekonomik ve siyasi mesele
Babülmendep'te yaşanacak uzun süreli bir aksama Türkiye'yi doğrudan dış ticaret üzerinden etkiler. Süveyş hattını kullanan Türk ihracatçılarının teslimat süreleri uzayabilir. Gemilerin Afrika'nın güneyinden dolaşması yakıt ve sigorta giderlerini artırırken ithal ara malların maliyetine de yansıyabilir. Enerji taşımacılığındaki riskler, Türkiye'nin dış ticaret ve enerji faturası üzerindeki baskıyı ağırlaştırabilir.Türkiye'nin Somali ile geliştirdiği savunma iş birliği, Afrika Boynuzu'ndaki deniz güvenliği açısından ayrı bir önem taşıyor. Ankara, Aden Körfezi ve Somali açıklarında deniz haydutluğuyla mücadele görevlerine katıldı. Şubat 2024'te imzalanan on yıllık savunma ve ekonomik iş birliği anlaşması da Somali donanmasının kurulması, eğitilmesi ve donatılmasını kapsıyor. Bu ilişki, Türkiye'nin bölgedeki deniz güvenliği kapasitesinin gelişmesine katkı sağlarken Afrika Boynuzu'ndaki siyasi ve ekonomik varlığını da güçlendiriyor. Ancak Somali'deki varlık, Babülmendep üzerinde doğrudan kontrol anlamına gelmiyor. Türkiye'nin önceliği, ticari gemilerin serbest geçişini koruyan uluslararası iş birliğinin sürmesi.
Babülmendep'in tamamı Husilerin kontrolüne geçmiş değil. Buna karşılık kıyıdaki askeri kazanımları, deniz trafiğini tehdit etme imkanlarını artırıyor. Bundan sonraki süreçte Husilerin bu mevzileri koruyup koruyamayacağı ve Yemen hükümetinin parçalı askeri yapısını toparlayıp toparlayamayacağı belirleyici olacak. Husiler kıyıdaki varlıklarını kalıcılaştırıp saldırı kapasitesini siyasi baskı aracına dönüştürürse, Babülmendep'teki mücadele Yemen sınırlarını aşacak. Dünya ticaretinin güvenliği de bu gelişmelerden doğrudan etkilenecek.
Cem Bürüç / diğer yazıları
- Babülmendep: Bir boğazın anahtarı kimin elinde? / 20.11.2026
- Estonya örneği: Bir devlet işgal edilse de yaşayabilir mi? / 19.11.2026
- Üç lider, bir masa: Yalta tartışması yeniden gündemde / 17.11.2026
- Moskova'nın İran'daki nükleer etkisinin sınırları / 13.11.2026
- Abu Dabi'de Moskova'nın hedefi Ukrayna'yı aşıyor / 12.11.2026
- Nvidia: Yapay zekanın anahtarı kimin elinde? / 11.11.2026
- Gazze'de son durum: Yeni yönetim arayışı ve Dahlan / 10.11.2026
- Washington bölünüyor: Amerikan dış politikasında yeni dönem / 08.11.2026
- İngiltere'nin dönüşü Avrupa'yı Rusya'ya karşı daha da sertleştirir mi? / 06.11.2026
- Kanada Avrupa'ya yaklaşırken değişen egemenlik anlayışı / 04.11.2026
- Estonya örneği: Bir devlet işgal edilse de yaşayabilir mi? / 19.11.2026
- Üç lider, bir masa: Yalta tartışması yeniden gündemde / 17.11.2026
- Moskova'nın İran'daki nükleer etkisinin sınırları / 13.11.2026
- Abu Dabi'de Moskova'nın hedefi Ukrayna'yı aşıyor / 12.11.2026
- Nvidia: Yapay zekanın anahtarı kimin elinde? / 11.11.2026
- Gazze'de son durum: Yeni yönetim arayışı ve Dahlan / 10.11.2026
- Washington bölünüyor: Amerikan dış politikasında yeni dönem / 08.11.2026
- İngiltere'nin dönüşü Avrupa'yı Rusya'ya karşı daha da sertleştirir mi? / 06.11.2026
- Kanada Avrupa'ya yaklaşırken değişen egemenlik anlayışı / 04.11.2026
























































