Toplumsal öfke var

Kahramanmaraş merkezli ve 11 ili etkileyen depremin travmatik etkiler oluşturduğunu belirten Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, depremzedelerin ruhsal durumlarının mutlaka ele alınması gerektiğinin altını çizdi. Deprem gibi büyük afetlerde en fazla kaybedilen duygunun güven olduğunu kaydeden Dilbaz, "İnsan olarak güven duygumuzu kaybettik. Depremzedeler şiddetli bir şekilde dehşet, korku ve panik duygusu yaşadı. Bu birinci grup... İkinci grup olarak kendilerine bir şey olmasa da yakınlarını kaybetmiş, çok ciddi kayıpları olan bir grubumuz var. Bunlar artık yas içindeler. Bazıları daha henüz cenazelerine ulaşamadılar, naaşlarını alamadılar. Aynı şekilde bir kayıp duygusu ile birlikte umutsuzluk ve çaresizlik yaşıyorlar" ifadelerini kullandı.

Ruhsal etkiler henğz kendini göstermedi

Depremin ruhsal etkilerinin bir süre sonra ortaya çıkacağını ifade eden Dilbaz, yas döneminin mutlaka yaşanması gerektiğini ifade etti. Dilbaz, şunları söyledi: "10 yaş üzerindeki çocukların cenazeye katılmasını öneriyoruz ki gerçekleri görebilsin. Ama sevdikleri ve güvende hissettikleri ile beraber olacaklar" tavsiyesinde bulundu. Dilbaz, depremden sonra insanlarda iki duygu oluştuğunu belirterek, "Birincisi yeniden yaşantılama denilen durum yani o travmayı yeniden zihinlerinde yaşatmaya başlıyorlar. Rüya görerek ya da kaçınma başlıyor. Kaçınma demek yaşamdan kaçmaya başlıyorlar. 'Banyoda yakalanırsam ve enkaz altında kalırsam' ya da 'O vaziyette bulunursam yani bir şekilde çıplak vaziyette ölürsem' diye banyoya girmiyorlar. Evlerin içine girmiyorlar, hiçbir şey almıyorlar, kaçınma davranışı böyle bir şey" bilgisini verdi. Deprem felaketinin çok geniş bir alanda 10 ilde yaşanmasının, travmanın en büyük tarafı olduğunu belirten Dilbaz, "Depremle aynı anda yardım ulaşmadı ve bu güven duygusunu sarstı. İnsanların güven duygusunun sarsılması öfke demektir. Toplumsal bir öfke var. Bizim çok empatik davranmamız gerekiyor. Aslında bu korkunun öfkesi. İnsanlar, korktukları için öfkeleniyorlar. Bizim burada anlayışlı olmamız ve empatik yaklaşmamız, bizim onlara öfke ve kızgınlık göstermememiz gerekiyor. Kabullenmemiz ve sevgi ile karşılamamız gerekli. Çünkü şu anda gerçekten çok ciddi bir travmaları var" ifadelerini kullandı.

En çok empatiye ihtiyaç var

Depremzedelerin en çok empatiye ihtiyaçları olduğunu kaydeden Dilbaz, "Birincisi acılarını anladığımızı onlara göstermemiz gerekiyor; bunu söylememiz gerekiyor. Ne kadar acı çektiklerini ne kadar üzüntü duyduklarını onlara hissettiğimizi mutlaka söylememiz gerekiyor: 'Depremin olumsuz etkilerini yaşadınız. Şimdi bir yandan yaşam normale dönmeye başlarken sizin de ruhsal açıdan bunlardan az ya da çok etkilenmeniz doğal. Bunları yalnızca siz değil, deprem bölgesindeki herkes yaşadı. Herkes korktu. Sıradan bir korkudan çok bir dehşet duygusuydu yaşanılan. Çoğu insan sizin gibi çaresiz hissetti" değerlendirmesinde bulundu. Dilbaz, asla söylenmemesi gereken şeylerin ise "Geçti, sen yaşıyorsun bak" gibi sözler olduğunu belirtti. Bu sözlerin aslında kişileri daha suçlu hissetmelerine yol açtığının altını çizen Dilbaz, "Bu dönemde insanların yeniden başlama ile ilgili zaten bir düşünceleri yok. Ayakta kalmaya, var olmaya çalışıyorlar. Aç kalıyorlar ama açlıklarını hissetmiyorlar. Akut stres dönemlerinde böyle oluyor" bilgisini verdi. Dilbaz, bu dönemde yaşanabilecek duygular olduğunu da belirterek şunları aktardı: "Aşırı korku, çaresizlik ve dehşete düşme hisleri, şok, duyguları hissedememe, tepkisizlik, ağlayamama gibi durumlar ortaya çıkabilir. Deprem anlarını tekrar tekrar hatırlayabilir, yaşananlarla ilgili rüyalar ya da gündüz düşleri görebilir, olay sanki yeniden oluyormuş gibi hissedebilirsiniz. Uykusuzluk, sinirlilik, çabuk öfkelenme, aşırı irkilme, gibi aşırı gerginlik belirtileri ve çarpıntı, titreme, nefes almakta zorluk yaşayabilirsiniz." HABER MERKEZİ