Türkiye'nin açıkladığı paket cılız

SELİM AYANOĞLU / DETAY HABER

 

Işık Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dilek Teker, son günlerde tüm dünyada ve Türkiye'de endişe ile konuşulan tek konu olan koronavirüs salgınının küresel ekonomiye etkilerini değerlendirdi. Salgının yayılmasını önleyecek daha net yaptırımların uygulanması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Dilek Teker, "Korona salgınında toplam vaka sayısında başı çeken ülkeler bazında 5 Nisan itibariyle yaklaşık yüzdesel dağılım ABD'de yüzde 25.7, İspanya'da yüzde 10.7, İtalya'da yüzde 10.2, Almanya'da 7.9, Fransa yüzde 7, Çin'de yüzde 6.7... Bu altı ülke, küresel toplam vakaların yaklaşık yüzde 67.5'ini aşmış durumda. Türkiye bu sıralamada 9. sıraya sadece son birkaç günde yükseldi" dedi.

 

2008'deki küresel krizi çoktan aştı

 

Salgına bağlı olarak ortaya çıkacak işsizliğe dikkat çeken Prof. Dr. Dilek Teker, "Olayın sağlık boyutu bir yana küresel piyasalarda yaptığı ve yapacağı ekonomik tahribatın rakamsal boyutunu tahmin etmek zor olsa da oldukça kısa bir süre içerisinde bu salgının talep ve arz şoku boyutu ve buna bağlı olarak yaşanacak işsizlik çok can yakacaktır. Bu kriz şu sıralar 1929 Büyük Dünya Buhranı ve 2008 küresel kriz ile karşılaştırılmakta. 1929 krizi de aynı 2008 küresel krizinde olduğu gibi finansal piyasalarda yaşanan balonların patlak vermesi ve bireylerin varlık kaybı ile sonuçlanmıştı. Bununla beraber yaşanan finansal kırılganlık, piyasalara güvensizlik ve daralan talebe bağlı olarak küresel boyutta üretim durmuş ve işsizlik baş göstermişti. Şimdiye kadar açıklanan rakamlar ortaya koyuyor ki, bu olay 2008 küresel krizini aşmış durumda. 1929 krizi incelendiğinde, dünya ticaretinin yüzde 60 kadar daraldığı gözlenmekte. Daha önceki krizlerde bu oran yüzde 7 ile sınırlı kalmıştı. Bu istatistikle anladığımız, 1929 krizinin bir buhran olarak kabul edilmesi bir tesadüf değil" diye konuştu.

 

 

Açıklanan paketler çare olacak mı?

 

Koronavirüs salgınına karşı ülkelerin açıkladığı ekonomik paketleri de değerlendiren Prof. Dr. Dilek Teker, "Şu sıralar gözler ülke ekonomilerinin korona salgınının yarattığı ekonomik buhranı aşabilmek için açıklanan paketlere çevrilmiş durumda. Korona paketlerinden birkaçı incelendiğinde ABD (2.2 trilyon dolar), Almanya (824 milyar dolar), İngiltere (397 milyar dolar), Fransa (380 milyar dolar), Çin (291 milyar dolar) İspanya (200 milyar dolar), Kanada (107 milyar dolar), İtalya (27.4 milyar dolar) ve Türkiye (15.5 milyar dolar) büyüklüğünde paketler açıkladı. Aslında açıklanan bu paketlerin ekonomik katkılarını daha iyi analiz edebilmek için bu parasal büyüklüklerin, nüfusa ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) oranı ve şüphesiz bu fonların işsizlik yardımı, kredi ya da hibe gibi hangi şartlarda harcanacağı da incelenmeli. Her ne kadar ABD'nin açıkladığı 2.2 trilyon dolarlık paket başı çekse de, bu paketi nüfusa oranladığınızda kişi başı 6 bin 646 dolarlık bir büyüklüğe işaret etmekte. ABD'de açıklanan paket büyüklüğünün GSYİH'ya (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) oranı ise yüzde 9.74... Bu rakamları diğer ülkelerdeki paketler ile karşılaştırdığımızda Almanya'da açıklanan paket kişi başına 9 bin 842 dolar ve GSYİH'nın yüzde 21'i, İngiltere'de kişi başına 5 bin 879 dolar, Fransa'da 5 bin 672 dolar, İspanya'da 4 bin 254 dolar olurken bu üç ülkede korona mücadele paketlerinin GSYİH'ya oranı yaklaşık yüzde 14'tür. Öte yandan Türkiye'de 100 milyar TL'lik (yaklaşık 15.5 milyar dolarlık) bir paket açıklanmıştır. Paketin Türkiye'de kişi başına büyüklüğü yaklaşık 184 dolar, Türkiye'nin GSYİH'a oranı yüzde 2 civarındadır" diye konuştu. Prof. Dr. Dilek Teker, hane halkları için önlemler alınması gerektiğini kaydetti.