5 Haziran Dünya Çevre Günü'nde TMMOB Çevre Mühendisleri Odası, Türkiye Çevre Durum Raporunu açıkladı. Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Baran Bozoğlu tarafından sunulan Türkiye Çevre Durum Raporu'nda Türkiye'deki çevre kirliliğinin güncel durumu ortaya koyuldu.

Bu yıl teması "plastik kirlilik ile mücadele" olan Dünya Çevre Günü'nde Türkiye'deki plastik gerçeğine de ışık tutan rapor, Türkiye'de tüketilen plastik ambalajın yalnızca yüzde 21'inin toplanabildiğini ortaya koyuyor.

Rapora göre, Türkiye'de farklı sektörlerde toplam 8 milyon 612 bin ton plastik tüketiliyor; 1 milyon 800 bin ton plastik ambalaj piyasa sürülüyor ve bunun sadece 384 bini toplanıyor. Türkiye'de atık olarak beyan edilen plastik atık miktarı ise sadece 179 bin ton. Türkiye plastik atık kaydını tutamıyor.

Tatlı su kaynakları kirlenmiş durumda

Türkiye Çevre Durum Raporu, özellikle Büyük Menderes, Kızılırmak, Sakarya, Susurluk, Küçük Menderes, Gediz, Bakırçayı, Ergene nehirlerinin durumlarının çok kötü olduğunu ortaya koydu.

Türkiye'deki yüzey sularının, derelerin ve göllerin yüzde 79'unun kirlemiş durumda olduğunu belirten Baran Bozoğlu basın toplantısında şunları söyledi: "Türkiye'deki tatlı su kaynaklarımız ciddi bir tehdit altında. Bu rakamın yaklaşık yüzde 60'ı, içmesuyu kaynağı olarak kullanılamayacak nitelikte suyu temsil ediyor. Bahsi geçen nehirler açık kanalizasyona dönmüş durumda, arıtarak yeniden kullanma potansiyeli olan sularımızın ise yüzde 99'unu kullanmıyoruz ve başta Muğla, Mersin, İstanbul ve İzmir olmak üzere denizlerimizdeki kirlilik artıyor".

Raporda ayrıca 186 Organize Sanayi Bölgesi'nin yarısından fazlasında (yüzde 56) atıksu arıtma tesisi bulunmadığı belirtildi.

Kirlilik sağlığı tehdit ediyor

Rapora göre, Türkiye, iç ve dış ortam hava kirliliğine bağlı ölümlerde yüz bin kişide 47 ölüm oranı ile Avrupa'da hava kirliliğine bağlı ölümlerin en çok yaşandığı 22. ülke. Hava kirliliğinin en çok etkilediği iller arasında ise Ankara, İstanbul, Adana, Amasya, Bursa yer alıyor.

Türkiye'deki hava kirliliğinin başlıca nedenlerini evsel ısınma, araç kullanımı, termik santraller, maden ve sanayi işletmeleri olarak belirten raporda toprak kirliliğine de dikkat çekiliyor ve Türkiye'de 24 bin adet toprak kirliliği konusunda şüpheli saha bulunduğu ortaya koyuluyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), her yıl üç milyondan fazla kişinin pestisit zehirlenmesinden dolayı hastaneye kaldırıldığı tahmin ediyor ve milyonlarca kişinin erken ölümü ile sonuçlandığını belirtiyor. Bozoğlu'nun sunumuna göre, Türkiye'de satılan pestisit miktarı biliniyor, fakat; hangi arazide ne kadar kullanıldığı bilinmiyor.

Doğal afetler artıyor

Türkiye Çevre Durum Raporu, Türkiye'de 1940'lardan 2016 yılına kadar doğal afetlerde çok ciddi bir artış eğilimi olduğunu ortaya koyuyor. Sera gazı emisyonlarının tetiklediği iklim değişikliği kaynaklı bu artış, Türkiye'de kendini en çok şiddetli ve düzensiz yağış ve sel, fırtına, dolu, kar, yüksek sıcaklık ve kuraklık olarak kendini gösteriyor.

Afetlerden en çok etkilenen bölge ise Karadeniz. Rapora göre, Türkiye genelinde 2016 yılında 134 sel felaketi yaşandı.

A. SAFA TERZİ/İSTANBUL