Türkiye'yi sıkıntılı dönem bekliyor
Ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez, hükümetin üç ay önce açıkladığı Orta Vadeli Program'da Türkiye Ekonomi Modeli diye bir planın olmadığına işaret ederek, "Kurla ihracatı destekliyor gibi gözüküyoruz ama desteklemiyoruz. Malı ucuzlatıyoruz. Sıkıntılı bir dönem bizi bekliyor 2022’de" dedi.
20.12.2021 12:39:00
YENİ MESAJ / DETAY HABER
Merkez Bankası'nın 16 Aralık 2021 tarihli faiz indirimi kararı sonrası dolar 17.50 seviyesine kadar tırmanırken, Euro ise 17.15'ten 19.75'lere çıktı. 2021'in başında 7.45 seviyelerinde olan dolar yüzde 135 arttı. Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Yalçın Ertan, Prof. Dr. Işın Çelebi, Dr. Mahfi Eğilmez ve Prof. Dr. İbrahim Turhan, İzmir'de düzenlenen ekonomi panelinde gündemi değerlendirdi. Türkiye'nin cari açığının kapanmasında en önemli faktörlerden birinin ihracat olduğunu vurgulayan Ertan, "Ağustos ayından beri cari fazla vermemizin temel sebebi pandemi sürecinde yaşanan durgunluğun ardından küresel düzeyde artan talebe hızlı cevap vererek, yeni pazarlar bularak yakaladığımız rekor satışlar. Ancak şu anda kurun çok fazla dalgalanması bizi tedirgin ediyor. Öngörülebilirlik ihracatçı için çok önemli. İhracatçılarımız krediye ulaşamaz noktaya geldi. Kurun istikrara kavuşması da önemli, önümüzü net görebilmeliyiz. Türkiye'de ekonomik ve sosyal istikrara ihtiyaç var. İthalatın finansmanında soru işaretleri başladı. Yurtdışına yönelik güven tesisinin sağlanması gerekiyor" dedi.
Böyle ekonomi model açıklanmaz
Etkinliğe online katılan Dr. Mahfi Eğilmez de, küresel ekonomiye dair değerlendirmelerde bulundu ve 2022'ye dair öngörülerini paylaştı. Eğilmez şunları söyledi: "ABD ve AB enflasyon sarmalına girdi. ABD'de yıllık enflasyon yüzde 7'yi zorlamaya başladı. AB'de yüzde 4'leri geçti. 5'lere doğru hızla ilerliyoruz. ABD ve Avrupa parasal sıkılaştırmaya başladı tahvil alımını düşürüyor. Faiz artırımı var, hem de öne çekiyor. İhracatımızı en fazla gerçekleştirdiğimiz yerler bu durumda. Çin'de enflasyon yok ama büyüme düşük. Çin için alışılmamış bir durum. Türkiye ise faizleri düşürüyor, kuru yükseltiyor. Amaç ise ihracatı artırıp ithalatı düşürüp cari açığı düşürmek içerde üretimi teşvik etmek, enflasyonu düşürmek. Bu çok işleyecek bir model değil. Birdenbire üretim yerlileşmiyor. Bir devletin programı orta vadeli programda açıklanır. Üç ay önce açıklanan orta vadeli programda da böyle bir model yoktu. Çin'e benzeme gibi model de açıklanmadı. İhracat artıyor ama dış ticaret hadleri yüzde 74'lere düştü. 100'ün altındaysa daha çok malı daha ucuza, daha az malı daha pahalıya alıyorsunuz demektir. Verimliliğimiz geriliyor. Kurla ihracatı destekliyor gibi gözüküyoruz ama desteklemiyoruz. Malı ucuzlatıyoruz. Sıkıntılı bir dönem bizi bekliyor 2022'de. 2001 krizinden sonra dolarizasyon Türkiye'de yüzde 57'ydi, 2010'da yüzde 29'a indi. Bugün yüzde 64'deyiz, yüzde 65'e doğru gidiyoruz. Şu anki durumda yabancı yatırımcı Türkiye'yi düşünmez ve gelmez. Dünyada emtia fiyatları düşmez, yukarı doğru çıkabilir. Enflasyon bu durumu etkiliyor. Asıl stokçuluğu yapan tüketiciler."
Yepyeni bir anlayışa ihtiyaç var
Prof. Dr. Işın Çelebi de, global bir enflasyon krizi yaşanacağını, enerji girdilerinde astronomik artışlar ve tedarikte ciddi kırılmaların ve aksamaların olduğuna dikkat çekerek, "Ülkemizde ciddi bir güven bunalımı var. Kuru istikrara kavuşturacak bir çalışmaya, projeye ve programa ihtiyaç var. Aşırı kur dalgalanmasının olduğu ülkede yabancı yatırımcı yatırım yapmaz. Piyasada istikrar yok, öngörülebilirlik yok. Döviz kurunu istikrara kavuşturmadan ekonomiyi yönetmek mümkün değil. Dün aldığınız teklifle bugün aldığınız teklifi kur değişikliği etkiliyor. Kur bütün sanayiciyi etkiliyor. Kurun stabil hale gelmesi gerekiyor. Yepyeni bir anlayışa ve yeni bir ekonomik modele ihtiyaç var. İhracatçılarımız ticari bankalar ve Türk Eximbank'tan kredi bulmakta zorlanmaya başladı. Eximbank'ın 500 milyon dolar sermayesi var. Eximbank'ın sermayesi 5 milyar dolara çıkarılmalı. Eximbank bir ticari banka gibi çalışıyor, ihracat bankası gibi çalışmıyor şu anda. Krizi yönetirken ihracatın ithalatı karşılama oranını birebir hale getirmemiz lazım ki ithalattan kaynaklanacak enflasyonist baskılar ve fiyat artışları kompanse edilebilsin" diye konuştu.
Plansız, programsız yola çıkılmaz
Türkiye'nin finansal bir kriz yaşamadığını, bu durumun temel bir ekonomik dengesizlikten kaynaklanmadığını anlatan Prof. Dr. İbrahim Turhan ise şunları söyledi: "Bürokrasi, siyasi irade, STK'lar kısacası bütün paydaşlar bir araya gelip reform maddeleri oluşturmalı. 5 yıl-10 yıllık bir vadenin planlanması gerek. Türkiye'nin üretim yapısıyla ilgili bir analiz yapılmalı. Karşılaştırıldığımız ülkelerle tarih, kültür, siyasal rejim, yapı, ölçek, üretimin örgütlenme biçimi hiçbir şekilde aynı değil. Üç kritik alanımızdan ilki; para politikası ve bunun sonucu olan çok yüksek enflasyon ve kaçınılmaz olarak kredi genişlemesi. Kurdaki artış dolarizasyonun yüksek olduğu dönemde önümüzdeki 6-9 ay içinde yüzde 30 enflasyona geçiş eğilimindedir. Son çeyrekte yüzde 60'a yakın kur şoku yaşandığına göre önümüzdeki 6 ay içerisinde 18-20 puan enflasyona katkı olacak."
