Yabancıya kelepir
250 bin dolarlık gayrimenkul alan yabancılara vatandaşlık verilmesi, TL’nin dolar karşısında rekor oranda erimesi, mülteci akını sebebiyle kiralık konutlara talebin artması ve benzeri etkenler, ülkemizdeki konutları yabancılar için kelepir hale getirdi
13.10.2021 23:22:00
MURAT ÇABAS / ANALİZ HABER
Türkiye'de vatandaşların gelirlerinin gerçek enflasyon karşısında sürekli erimesi sebebiyle satın alma gücü de eriyor. Vatandaşların bankalara olan borçlarının 1 trilyon liraya yaklaşması bu gerçeği gözler önüne seriyor. Diğer taraftan TL'nin dolar karşısında rekor seviyelerde erimesi de, her konuda ithalata bağımlı olan Türkiye'de vatandaşların alım gücüne darbe vuruyor. Ekonomideki bu tablo konut satışlarına da yansıyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre Türk vatandaşlarının konut alımları sınırlı kalırken, yabancıların konut alımlarında rekor artışlar yaşanıyor.
Yabancıya satış rekor tazeledi
TÜİK, Eylül ayına ilişkin konut satış istatistiklerini açıkladı. TÜİK'in verilerine göre, Türkiye'de yabancılara konut satışı Eylül'de yıllık yüzde 25.8 arttı ve 6 bin 630 adetle tüm zamanların rekorunu kırdı. Bir önceki tarihi zirve, 2018 yılı Ekim ayında 6 bin 276 adetle görülmüştü. Bunda, doların TL karşısında rekor düzeyde artmasının etkisi büyük oldu. Ayrıca 250 bin dolar gibi bir rakama Türkiye vatandaşlığı verilmesi, yabancılar için oldukça cazip görünüyor. Toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı Eylül'de yüzde 4.5 oldu. Yabancılara konut satışları 9 aylık Ocak-Eylül döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 43.2 artarak 37 bin 479 oldu. Bu dönemde de tarihi zirve görülmüş oldu. Yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırayı 2 bin 995 konut satışı ile İstanbul aldı. İstanbul'u sırasıyla bin 358 konut satışı ile Antalya, 408 konut satışı ile Ankara izledi. Yani yabancılar konut alımlarını ülkemizin en gözde kentlerinde yaptılar.
Antalya'da yabancı ağırlığı yüzde 21
Türkiye'de en çok İranlılar konut alımı gerçekleştirdi. Eylül ayında İran vatandaşları Türkiye'den bin 323 konut satın aldı. İran vatandaşlarını sırasıyla 990 konut ile Irak, 540 konut ile Rusya Federasyonu vatandaşları izledi. Eylül'de Türkiye genelinde toplam konut satışları içinde yabancı payı yüzde 4.5 olsa da bazı illerde bu oranın kat kat üzerinde gerçekleşti. Örneğin, Antalya'da Eylül'de toplam 6 bin 528 konut satılırken bunun bin 358'ini, yani yüzde 20.8'ini yabancılar aldı. İstanbul'da ise Eylül'de 28 bin 229 konut satılırken bunun 2 bin 995'ini, yani yüzde 10.6'sını yabancılar aldı. Bu oranlar, yakın bir gelecek için bu illerimizde ciddi bir tehlikeye işaret ediyor. Hükümetin 250 bin dolar ve üstü değerde gayrimenkul satın alanlara vatandaşlık verilmesini öngören düzenlemesi sonrasındaki 3.5 yılda yabancılar Türkiye'de toplamda 140 bin 730 adet konut satın aldı. İlk dört sırada Irak, İran, Rusya ve Afganistan vatandaşları yer alıyor.
Genel satışlar düştü
TÜİK'in verilerine göre, yerli ve yabancılara toplam konut satışı Ocak-Eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18.3 azalışla 949 bin 138 olarak gerçekleşti. Aylık bazda ise satışlarda sınırlı bir artış gözlemlendi. Eylül'de toplam 147 bin 143 konut satışı gerçekleştirildi. Eylül'de satılan konut sayısı Ağustos'a göre yüzde 4.06, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7.6 artış gösterdi. Geçtiğimiz yıl, pandemi kısıtlamaları sebebiyle konut satışları diplerde seyrediyordu. Normalleşme sürecine girilmesine rağmen satışlardaki artışların sınırlı kalması, vatandaşların alım gücünün düşüklüğünden kaynaklanıyor. Ayrıca taksitli satışları ifade eden ipotekli satışlar da faiz oranlarının aşırı yüksekliği sebebiyle oldukça düşük. Eylül'de ipotekli konut satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 16.4 azalarak 29 bin 759 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 20.2 olarak kayıtlara geçti. Ocak-Eylül döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 64.3 azalışla 181 bin 855'e geriledi.
