Yeni bir pandemi mi geliyor?
Hindistan'daki Nipah virüsü vakaları, DSÖ tarafından yüksek ölüm oranı, aşı/tedavi eksikliği ve pandemi potansiyeli nedeniyle öncelikli patojen olarak sınıflandırılıyor. DSÖ uluslararası yayılma riskini düşük görüyor, yeni bir pandemi işaret etmiyor ancak epidemik tehdit için acil araştırma çağrısı yapıyor
29.01.2026 13:52:00 / Güncelleme: 29.01.2026 13:59:49
Eyüp Kabil
Eyüp Kabil
Nipah virüsü (NiV), son yıllarda Asya'da tekrar eden salgınlarla dikkat çeken ölümcül bir zoonotik hastalık. Özellikle Hindistan'da görülen vakalar, virüsün yayılma potansiyeli nedeniyle uluslararası endişe yaratıyor.
Nipah virüsü, Paramyxoviridae ailesine ait bir RNA virüsüdür ve Henipavirus cinsindendir. İlk olarak 1998-1999 yıllarında Malezya'da bir salgın sırasında tanımlanmıştır. Virüsün doğal rezervuarı, meyve yarasaları (Pteropus türleri, yani uçan tilkiler) olarak bilinir. Bu yarasalar, virüsü taşıyıp yayabilirler ancak kendileri genellikle semptom göstermezler. Virüs, biyogüvenlik seviyesi 4 (BSL-4) patojen olarak sınıflandırılır, yani laboratuvar çalışmaları için en yüksek güvenlik önlemleri gerektirir.
Virüs, genellikle tropikal bölgelerde görülür ve Asya kıtasında (Bangladeş, Hindistan, Malezya, Filipinler) salgınlara yol açmıştır. Henüz onaylanmış bir aşı veya spesifik tedavisi yoktur; yönetim, semptomları hafifletmeye yönelik destekleyici bakımdır.
Nasıl yayılır?
Nipah virüsünün yayılma yolları, zoonotik kökeni nedeniyle çeşitlidir. Ana bulaş yolları şunlardır:
- Hayvandan İnsana Bulaş: Virüs, enfekte yarasaların salgıları (idrar, tükürük, dışkı) ile kontamine olan yiyecekler veya içecekler yoluyla yayılır. Özellikle taze hurma suyu (date palm sap) veya yarasa ısırığıyla kirlenmiş meyveler risklidir. Domuzlar gibi ara konakçılar (amplifiye edici hayvanlar) da virüsü taşıyabilir; enfekte domuzlarla temas (örneğin çiftliklerde) bulaşa neden olur. Diğer hayvanlar (at, keçi, köpek) da nadiren rol oynar.
- İnsandan İnsana Bulaş: Yakın temas yoluyla gerçekleşir. Solunum salgıları, öksürük, hapşırık veya vücut sıvıları (kan, idrar, tükürük) ile bulaşır. Özellikle sağlık çalışanları ve aile üyeleri risk altındadır. Solunum semptomları gösteren hastalar daha bulaşıcıdır. Havadan bulaş (airborne) mümkündür, ancak nadir.
- Diğer Yolaklar: Kirlenmiş yiyecekler (örneğin yarasa salgılı meyveler) veya enfekte hayvan etleri. Bangladeş ve Hindistan'da hurma suyu tüketimi yaygın bir risk faktörüdür.
Yayılma, mevsimsel olabilir; hurma hasadı döneminde (Aralık-Mart) artar. İklim değişikliği ve habitat kaybı, yarasaların insan yerleşimlerine yaklaşmasını artırarak riski yükseltir.
Tehlike seviyesi ve semptomlar
Nipah virüsü, yüksek ölüm oranı nedeniyle tehlikelidir. Vaka ölüm oranı (CFR) %40-75 arasında değişir, salgına göre değişkenlik gösterir. WHO, NiV'yi öncelikli patojenler listesine almıştır, çünkü pandemi potansiyeli taşır.
- Semptomlar: Kuluçka süresi 4-14 gün (en fazla 45 gün). Başlangıçta ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, boğaz ağrısı görülür. İlerleyen aşamada ensefalit (beyin iltihabı), solunum güçlüğü, nöbetler, koma ve ölüm gelişebilir. Hayatta kalanlarda kalıcı nörolojik hasar (felç, kişilik değişiklikleri) olabilir.
- Risk Grupları: 45 yaşın üzerindekiler ve solunum sorunu olanlar daha bulaşıcı ve ölümcül olur. Sağlık çalışanları, yüksek risklidir.
Tedavi: Spesifik antiviral yok. Remdesivir gibi ilaçlar deneysel olarak kullanılmıştır. Önleme, anahtardır: Yarasa temasından kaçınma, el hijyeni, maske kullanımı.
Hindistan'daki tarihsel ve güncel vakalar
Hindistan, Nipah salgınlarının sık görüldüğü ülkelerden biridir. İlk salgınlar 2001 ve 2007'de Batı Bengal'de (West Bengal) meydana geldi. 2001'de 66 vaka, 45 ölüm; 2007'de 5 vaka, 5 ölüm. Son yıllarda Kerala eyaleti hotspot oldu: 2018'de 19 vaka, 17 ölüm; 2019-2025 arası neredeyse yıllık salgınlar (örneğin 2025 Temmuz: 4 vaka, 2 ölüm).
Güncel Durum (Ocak 2026): Ocak 2026'da Batı Bengal'de yeni vakalar rapor edildi. 13 Ocak'ta 2 sağlık çalışanı (hemşireler) pozitif test edildi, AIIMS Kalyani ve Ulusal Viroloji Enstitüsü tarafından doğrulandı. Vaka sayısı 5'e yükseldi: Bir doktor, bir hemşire (komada) ve diğer sağlık çalışanları. Vakalar, Barasat'taki bir hastanede bağlantılı. 196-200 temas izlendi, hepsi negatif test edildi ve karantinaya alındı. Hindistan Sağlık Bakanlığı, salgının kontrol altına alındığını açıkladı. Ancak Tayland, Singapur, Malezya gibi ülkeler Hindistan'dan gelen yolcular için havaalanı taramalarını artırdı. Bu, Batı Bengal'de 19 yıl aradan sonraki ilk salgın.
Salgın, insandan insana bulaşla (hastane ortamında) sınırlı kaldı; toplum yayılımı yok. Kaynak, muhtemelen yarasalarla ilgili ancak tam epidemiyolojik inceleme sürüyor.
Önleme ve kontrol yöntemleri
- Bireysel Önlemler: Yarasa habitatlarından uzak durun, taze hurma suyu kaynatın, meyveleri yıkayın. Enfekte kişilerle yakın temastan kaçının, maske ve eldiven kullanın.
- Toplumsal ve Hükümet Önlemleri: Temas takibi, karantina, hızlı testler. Hindistan'da ulusal müdahale ekipleri etkin. Aşı çalışmaları sürüyor (örneğin mRNA bazlı).
- Küresel Bakış: WHO, Nipah'ı izliyor; salgın riski yüksek bölgelerde surveillance artırılmalı.
Nipah virüsü, hızlı müdahale ile kontrol edilebilir ancak iklim değişikliğiyle risk artabilir. Hindistan'daki güncel vakalar sınırlı olsa da, küresel farkındalık şarttır. Sağlık otoritelerinin güncellemelerini takip edin.
Nipah virüsü, Paramyxoviridae ailesine ait bir RNA virüsüdür ve Henipavirus cinsindendir. İlk olarak 1998-1999 yıllarında Malezya'da bir salgın sırasında tanımlanmıştır. Virüsün doğal rezervuarı, meyve yarasaları (Pteropus türleri, yani uçan tilkiler) olarak bilinir. Bu yarasalar, virüsü taşıyıp yayabilirler ancak kendileri genellikle semptom göstermezler. Virüs, biyogüvenlik seviyesi 4 (BSL-4) patojen olarak sınıflandırılır, yani laboratuvar çalışmaları için en yüksek güvenlik önlemleri gerektirir.
Virüs, genellikle tropikal bölgelerde görülür ve Asya kıtasında (Bangladeş, Hindistan, Malezya, Filipinler) salgınlara yol açmıştır. Henüz onaylanmış bir aşı veya spesifik tedavisi yoktur; yönetim, semptomları hafifletmeye yönelik destekleyici bakımdır.
Nasıl yayılır?
Nipah virüsünün yayılma yolları, zoonotik kökeni nedeniyle çeşitlidir. Ana bulaş yolları şunlardır:
- Hayvandan İnsana Bulaş: Virüs, enfekte yarasaların salgıları (idrar, tükürük, dışkı) ile kontamine olan yiyecekler veya içecekler yoluyla yayılır. Özellikle taze hurma suyu (date palm sap) veya yarasa ısırığıyla kirlenmiş meyveler risklidir. Domuzlar gibi ara konakçılar (amplifiye edici hayvanlar) da virüsü taşıyabilir; enfekte domuzlarla temas (örneğin çiftliklerde) bulaşa neden olur. Diğer hayvanlar (at, keçi, köpek) da nadiren rol oynar.
- İnsandan İnsana Bulaş: Yakın temas yoluyla gerçekleşir. Solunum salgıları, öksürük, hapşırık veya vücut sıvıları (kan, idrar, tükürük) ile bulaşır. Özellikle sağlık çalışanları ve aile üyeleri risk altındadır. Solunum semptomları gösteren hastalar daha bulaşıcıdır. Havadan bulaş (airborne) mümkündür, ancak nadir.
- Diğer Yolaklar: Kirlenmiş yiyecekler (örneğin yarasa salgılı meyveler) veya enfekte hayvan etleri. Bangladeş ve Hindistan'da hurma suyu tüketimi yaygın bir risk faktörüdür.
Yayılma, mevsimsel olabilir; hurma hasadı döneminde (Aralık-Mart) artar. İklim değişikliği ve habitat kaybı, yarasaların insan yerleşimlerine yaklaşmasını artırarak riski yükseltir.
Tehlike seviyesi ve semptomlar
Nipah virüsü, yüksek ölüm oranı nedeniyle tehlikelidir. Vaka ölüm oranı (CFR) %40-75 arasında değişir, salgına göre değişkenlik gösterir. WHO, NiV'yi öncelikli patojenler listesine almıştır, çünkü pandemi potansiyeli taşır.
- Semptomlar: Kuluçka süresi 4-14 gün (en fazla 45 gün). Başlangıçta ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, boğaz ağrısı görülür. İlerleyen aşamada ensefalit (beyin iltihabı), solunum güçlüğü, nöbetler, koma ve ölüm gelişebilir. Hayatta kalanlarda kalıcı nörolojik hasar (felç, kişilik değişiklikleri) olabilir.
- Risk Grupları: 45 yaşın üzerindekiler ve solunum sorunu olanlar daha bulaşıcı ve ölümcül olur. Sağlık çalışanları, yüksek risklidir.
Tedavi: Spesifik antiviral yok. Remdesivir gibi ilaçlar deneysel olarak kullanılmıştır. Önleme, anahtardır: Yarasa temasından kaçınma, el hijyeni, maske kullanımı.
Hindistan'daki tarihsel ve güncel vakalar
Hindistan, Nipah salgınlarının sık görüldüğü ülkelerden biridir. İlk salgınlar 2001 ve 2007'de Batı Bengal'de (West Bengal) meydana geldi. 2001'de 66 vaka, 45 ölüm; 2007'de 5 vaka, 5 ölüm. Son yıllarda Kerala eyaleti hotspot oldu: 2018'de 19 vaka, 17 ölüm; 2019-2025 arası neredeyse yıllık salgınlar (örneğin 2025 Temmuz: 4 vaka, 2 ölüm).
Güncel Durum (Ocak 2026): Ocak 2026'da Batı Bengal'de yeni vakalar rapor edildi. 13 Ocak'ta 2 sağlık çalışanı (hemşireler) pozitif test edildi, AIIMS Kalyani ve Ulusal Viroloji Enstitüsü tarafından doğrulandı. Vaka sayısı 5'e yükseldi: Bir doktor, bir hemşire (komada) ve diğer sağlık çalışanları. Vakalar, Barasat'taki bir hastanede bağlantılı. 196-200 temas izlendi, hepsi negatif test edildi ve karantinaya alındı. Hindistan Sağlık Bakanlığı, salgının kontrol altına alındığını açıkladı. Ancak Tayland, Singapur, Malezya gibi ülkeler Hindistan'dan gelen yolcular için havaalanı taramalarını artırdı. Bu, Batı Bengal'de 19 yıl aradan sonraki ilk salgın.
Salgın, insandan insana bulaşla (hastane ortamında) sınırlı kaldı; toplum yayılımı yok. Kaynak, muhtemelen yarasalarla ilgili ancak tam epidemiyolojik inceleme sürüyor.
Önleme ve kontrol yöntemleri
- Bireysel Önlemler: Yarasa habitatlarından uzak durun, taze hurma suyu kaynatın, meyveleri yıkayın. Enfekte kişilerle yakın temastan kaçının, maske ve eldiven kullanın.
- Toplumsal ve Hükümet Önlemleri: Temas takibi, karantina, hızlı testler. Hindistan'da ulusal müdahale ekipleri etkin. Aşı çalışmaları sürüyor (örneğin mRNA bazlı).
- Küresel Bakış: WHO, Nipah'ı izliyor; salgın riski yüksek bölgelerde surveillance artırılmalı.
Nipah virüsü, hızlı müdahale ile kontrol edilebilir ancak iklim değişikliğiyle risk artabilir. Hindistan'daki güncel vakalar sınırlı olsa da, küresel farkındalık şarttır. Sağlık otoritelerinin güncellemelerini takip edin.
