1.1 milyar insan ağır yoksulluk yaşıyor
BM Kalkınma Programı ile Oxford Üniversitesi’nin 2023 Yılı Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'ne göre, 110 ülkedeki 6.1 milyar insanın 1.1 milyarı, “ağır çok boyutlu yoksulluk” içinde yaşıyor
02.08.2023 16:00:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
BM Kalkınma Programı (UNDP) ve Oxford Üniversitesi Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme İnisiyatifi (OPHI), Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nin (ÇBYE) 110 ülkeye ilişkin tahminleri içeren son güncellemesini açıkladı. Rapor, yoksulluğun azaltılabileceğini gösterse de, COVID-19 salgını hakkında kapsamlı verilerin bulunmayışı, yakın gelecekteki olası resmin çizilmesini zorlaştırıyor. Dünyadaki çok boyutlu yoksulluğun durumu hakkında bir özet güncelleme sunan Rapor, 110 gelişmekte olan ülkeden 6,1 milyar insanı kapsayan verileri derliyor, ki bu sayı gelişmekte olan ülkelerin nüfusunun yüzde 92'si. ÇBYE veri eksikliği nedeniyle Türkiye için hesaplanamadığından, 2023 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi raporuna Türkiye dahil edilemedi. Yoksulluğun karmaşıklığına ışık tutan ÇBYE'deki farklı göstergeler insanların yoksulluğu, bölgelerden ulus altı bölgelere, toplumlar arasında ve toplum içinde değişmek üzere farklı biçimlerde deneyimlemesine katkıda bulunuyor. Küresel yoksulluk hakkında verilerin güncel ve anlaşılır olmasının sağlanması, bu zorlukların aşılmasına ve daha eşit bir dünyaya doğru ilerlemeye yönelik ilk kritik adım.
Zaman boyutunda karşılaştırılabilir verilerin bulunduğu 81 ülkeye odaklanan, 2000 ila 2022 yılları arasındaki trendlerin analiz sonuçlarına göre, 15 yıl içinde 25 ülke kendi küresel ÇBYE değerlerini yarı yarıya azaltmayı başardı ve hızlı ilerlemenin mümkün olduğunu kanıtladı. Bu ülkeler arasında Kamboçya, Çin, Kongo, Honduras, Hindistan, Endonezya, Fas, Sırbistan ve Vietnam yer alıyor. Göze çarpan örnekler olarak, Hindistan yoksullukta kayda değer bir azaltma kaydetti; 15 yıl gibi kısa bir sürede (2005/6-19/21) 415 milyon insan yoksulluktan kurtuldu. Çin'de (2010-14, 69 milyon) ve Endonezya'da da (2012-17, 8 milyon) çok sayıda insan yoksulluktan kurtuldu. ÇBYE'lerini 4 ila 12 yıl gibi kısa dönemlerde yarı yarıya azaltan ülkeler aynı zamanda, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 15 yılda kendi ulusal tanımlarına göre yoksulluğu yarı yarıya azaltma hedefini gerçekleştirmenin mümkün olduğunu kanıtladı. Bu nedenle, küresel ÇBYE çok boyutlu yoksulluğu aynı metodoloji ile ölçtüğünden, ulusal yoksulluk tanımını yansıtan bağlama özgü çok boyutlu yoksulluk endekslerini göz önüne almak kritik önem taşıyor.
Böylesine umut verici eğilimlere rağmen, küresel ÇBYE'nin kapsadığı 110 ülkenin çoğu için küresel salgın sonrası veriler bulunmaması, küresel salgının yoksulluk üzerindeki etkilerini anlayabilmeyi kısıtlıyor. İnsani Gelişme Raporu Ofisi Direktörü Pedro Conceiçâo, "2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi'nin yol ortasına yaklaşırken, açıkça görüyoruz ki küresel salgın öncesinde çok boyutlu yoksulluğun azaltılmasında istikrarlı bir ilerleme vardı. Ancak, küresel salgının eğitim gibi boyutlarda olumsuz etkileri önemli ölçüdedir ve uzun dönemli sonuçları olabilir. En olumsuz etkilenen boyutları anlamak için çabalarımızı artırmak zorundayız, bu da veri toplamanın güçlendirilmesini ve yoksulluğu azaltmaya yönelik çalışmaları yeniden yoluna koyacak politikaların uygulanmasını gerektiriyor" değerlendirmesini yaptı.
2023 bültenine göre, 110 ülkedeki 6,1 milyar insanın 1,1 milyarı (%18'inden biraz fazlası) ağır çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor. Her 6 yoksulun 5'i Sahraaltı Afrika (534 milyon) ve Güney Asya'da (389 milyon) bulunuyor. Tüm yoksul insanların yaklaşık üçte ikisi (730 milyon kişi), orta gelirli ülkelerde yaşıyor; bu ülkelerde harekete geçilmesi küresel yoksulluğu azaltma bakımından hayati önem taşıyor. Düşük gelirli ülkeler her ne kadar ÇBYE endeksine dahil nüfusun yalnız %10'unu oluşturuyor olsa da, dünyadaki tüm yoksul insanların %35'i bu ülkelerde yaşıyor. 18 yaş altı çocuklar, ÇBYE bakımından yoksul insanların yarısını (566 milyon) oluşturuyor. Çocuklarda yoksulluk oranı %27,7 iken, yetişkinlerde bu oran %13,4. Yoksulluk esas olarak kırsal alanları etkiliyor, tüm yoksulların %84'ü kırsalda yaşıyor. Dünyanın tüm bölgelerinde, kırsal alanlar kentsel alanlardan daha yoksul.
25 ülke yoksulluğu azalttı
Zaman boyutunda karşılaştırılabilir verilerin bulunduğu 81 ülkeye odaklanan, 2000 ila 2022 yılları arasındaki trendlerin analiz sonuçlarına göre, 15 yıl içinde 25 ülke kendi küresel ÇBYE değerlerini yarı yarıya azaltmayı başardı ve hızlı ilerlemenin mümkün olduğunu kanıtladı. Bu ülkeler arasında Kamboçya, Çin, Kongo, Honduras, Hindistan, Endonezya, Fas, Sırbistan ve Vietnam yer alıyor. Göze çarpan örnekler olarak, Hindistan yoksullukta kayda değer bir azaltma kaydetti; 15 yıl gibi kısa bir sürede (2005/6-19/21) 415 milyon insan yoksulluktan kurtuldu. Çin'de (2010-14, 69 milyon) ve Endonezya'da da (2012-17, 8 milyon) çok sayıda insan yoksulluktan kurtuldu. ÇBYE'lerini 4 ila 12 yıl gibi kısa dönemlerde yarı yarıya azaltan ülkeler aynı zamanda, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 15 yılda kendi ulusal tanımlarına göre yoksulluğu yarı yarıya azaltma hedefini gerçekleştirmenin mümkün olduğunu kanıtladı. Bu nedenle, küresel ÇBYE çok boyutlu yoksulluğu aynı metodoloji ile ölçtüğünden, ulusal yoksulluk tanımını yansıtan bağlama özgü çok boyutlu yoksulluk endekslerini göz önüne almak kritik önem taşıyor.
Pandemi kesintiye uğrattı
Böylesine umut verici eğilimlere rağmen, küresel ÇBYE'nin kapsadığı 110 ülkenin çoğu için küresel salgın sonrası veriler bulunmaması, küresel salgının yoksulluk üzerindeki etkilerini anlayabilmeyi kısıtlıyor. İnsani Gelişme Raporu Ofisi Direktörü Pedro Conceiçâo, "2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi'nin yol ortasına yaklaşırken, açıkça görüyoruz ki küresel salgın öncesinde çok boyutlu yoksulluğun azaltılmasında istikrarlı bir ilerleme vardı. Ancak, küresel salgının eğitim gibi boyutlarda olumsuz etkileri önemli ölçüdedir ve uzun dönemli sonuçları olabilir. En olumsuz etkilenen boyutları anlamak için çabalarımızı artırmak zorundayız, bu da veri toplamanın güçlendirilmesini ve yoksulluğu azaltmaya yönelik çalışmaları yeniden yoluna koyacak politikaların uygulanmasını gerektiriyor" değerlendirmesini yaptı.
Her 6 yoksulun 5'i Afrika ile Asya'da
2023 bültenine göre, 110 ülkedeki 6,1 milyar insanın 1,1 milyarı (%18'inden biraz fazlası) ağır çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor. Her 6 yoksulun 5'i Sahraaltı Afrika (534 milyon) ve Güney Asya'da (389 milyon) bulunuyor. Tüm yoksul insanların yaklaşık üçte ikisi (730 milyon kişi), orta gelirli ülkelerde yaşıyor; bu ülkelerde harekete geçilmesi küresel yoksulluğu azaltma bakımından hayati önem taşıyor. Düşük gelirli ülkeler her ne kadar ÇBYE endeksine dahil nüfusun yalnız %10'unu oluşturuyor olsa da, dünyadaki tüm yoksul insanların %35'i bu ülkelerde yaşıyor. 18 yaş altı çocuklar, ÇBYE bakımından yoksul insanların yarısını (566 milyon) oluşturuyor. Çocuklarda yoksulluk oranı %27,7 iken, yetişkinlerde bu oran %13,4. Yoksulluk esas olarak kırsal alanları etkiliyor, tüm yoksulların %84'ü kırsalda yaşıyor. Dünyanın tüm bölgelerinde, kırsal alanlar kentsel alanlardan daha yoksul.
