Ağustosta altın ithalatı patladı
Temmuz ayında güçlü çıkış yakalayan ihracatın dengesi Ağustos ayında bozuldu. Ağustos 2020'de ihracat Ağustos 2019'a göre yüzde 5.74 azalarak 12 milyar 463 milyon dolara geriledi. Buna karşılık ithalat, yüzde 20.64 artarak 18 milyar 776 milyon dolara çıktı. Geçen ay altın ithalatı 3.3 milyar doları aştı.
02.09.2020 22:00:00
RECEP BAHAR / HABER - ANALİZ
Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Ağustos ayı dış ticaret verilerini yazılı olarak açıkladı. Verilere göre, Türkiye'nin dış ticareti Ağustos ayında alarm verdi. Euro'nun dolar karşısında değer kazanmasına rağmen ihracat gerilerken, ithalat yurt dışından getirilen yüksek miktarda altın nedeniyle anormal ölçüde artış gösterdi. Geçen yıl Ağustos ayında 13 milyar 223 milyon dolar olan ihracat, geçen ay yüzde 5.74 gerilemeyle 12 milyar 463 milyar dolara indi. Ağustos 2019'da 15 milyar 564 milyon dolar olan ithalat da Ağustos 2020'de 18 milyar 776 milyon dolara yükseldi. Son 12 aylık ihracat yüzde 8.09 oranında azalış ile 165 milyar 792 milyon dolara inerken, son 12 aylık ithalat ise yüzde 2.69 oranında artış ile 208 milyar 781 milyon dolara çıktı. Bu arada Euro'nun dolar karşısında değer kazanması ihracatın 331.8 milyon dolar artmasını sağladı. Türkiye ihracatını ağırlıklı olarak Euro, ithalatını ise ABD Doları cinsinden yapıyor.
İhracat geri viteste
Bu yıl Ocak-Ağustos döneminde ihracat 102 milyar 478 milyon dolar olarak gerçekleşti. Oysa geçen yılın aynı döneminde ihracat 117 milyar 519 milyon dolardı. İhracatta yüzde 12.8 gerileme yaşandı. Ancak 8 aylık periyotta ithalatta sadece yüzde 1.14 düşüş yaşandı. Geçen yılın ilk 8 ayında 136 milyar 975 milyon dolar olan ithalat, bu yıl aynı dönemde 135 milyar 380 milyon dolara indi. Türkiye 8 aylık dönemde 32 milyar 902 milyon dolar dış ticaret açığı verdi. Turizm ve ulaştırma gelirlerinden mahrum olduğumuz böylesi bir dönemde bu kadar dış ticaret açığı başa bela! Dahası Temmuz'da yüzde 80'leri aşan ihracatın ithalatı karşılama oranı Ağustos'ta yüzde 66.4'e indi. Altın hariç İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 82.9 olarak gerçekleşti. Böylece geçen ay Türkiye'nin yüksek oranda altın ithal etmesi, dış ticaretin dengelerini sarstı!
Ne oldu böyle?
İhracatta Haziran ayında başlayan olumlu eğilim Temmuz ayında zirveye çıkmıştı. Türkiye'nin bu yıl Nisan ayında 8 milyar 975 milyon dolar olan ihracatı, Mayıs ayında 9 milyar 956 milyon dolara, Haziran ayında 13 milyar 462 milyon dolara, Temmuz ayında ise 15 milyar 12 milyon dolara yükselmişti. Ağustos ayında gerçekleşen 12 milyar 463 milyon dolarlık ihracat ise Haziran ayının gerisinde. Bu düşüşte salgının yanı sıra Kurban Bayramı'nın Ağustos ayının ilk haftasına denk gelmesi ve çok sayıda işletmenin tatili uzatması da etkili oldu.
Bu kadar altın ithalatı niye?
Ancak ihracat ile ithalat arasındaki dengeyi bozan esas unsur ise altın ithalatı... Nitekim işlenmemiş veya yarı işlenmiş altın ithalatı hariç tutulduğunda Ağustos ayı ithalatının bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0.30 oranında azaldığı görülüyor. Veriler dikkatlice analiz edildiğinde Türkiye'nin sadece bu yıl Ağustos ayında 3 milyar 250 milyon dolarlık altın ithal ettiği anlaşılıyor. Altının fiyatının zirve yaptığı bir dönemde bu kadar altın ithalatına anlam verebilmek de mümkün değil!
İhracatta Almanya, ithalatta Çin lider
Ülke bazında ihracata ve ithalata bakıldığında Almanya, Ağustos ayında da ilk sırada yer aldı. Almanya'yı İngiltere, ABD, Irak ve İspanya izledi. Ağustos 2019 ile karşılaştırıldığında geçen ay bu ülkelerden sadece Almanya ve ABD'ye ihracat arttı. İthalatta ise Çin açık ara ilk sırada yer aldı. Ağustos 2019'a göre Ağustos 2020'de Çin'den ithalat yüzde 28.76 artarak, 1 milyar 930 milyon dolara ulaştı. Almanya'dan ithalat da yüzde 22.75 artarak, 1 milyar 696 milyon dolara çıktı. İthalatta İsviçre ilk kez 5. Sırada yer aldı. Geçen ay İsviçre'den ithalatın yüzde 870.45 artması dikkat çekti. Ağustos 2019'da 120 milyon dolarlık ithalat yaptığımız İsviçre'den geçen ay 1 milyar 165 milyon dolarlık mal satın aldık! Elbette burada yüksek altın ithalatı ana etken oldu. Bu arada Rusya'dan ithalatın gerilemesi dikkat çekiyor. Bu yılın 8 ayında Rusya'dan yapılan ithalat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24.57 gerileyerek, 15 milyar dolardan 11.3 milyar dolara indi.
İhracatta lider değişti
Ağustos ayında bir önemli gelişme de ihracatta liderin değişmesi oldu. Ağustos ayının lideri 1 milyar 546 milyon dolarlık ihracat ile Hazırgiyim sektörü olurken, 1 milyar 545 milyon dolar ihracat ile Otomotiv sektörü ikinci, 1 milyar 375 milyon dolar ihracat ile Kimyevi Maddeler üçüncü oldu. Otomotiv sektörü Nisanda da liderliği Kimyevi Maddelere kaptırmıştı. Ağustos ayının en güçlü performansına imza atanlar ise yüzde 39.3 artışla 92.8 milyon dolar ihracata ulaşan Fındık ve Mamülleri, yüzde 36.1 artışla 71.3 milyon dolara ulaşan Tütün, yüzde 18.6 artışla 130.2 milyon dolara ulaşan Yaş Meyve Sebze sektörleri oldu.
Salgın ticareti olumsuz etkiliyor
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM)Başkanı İsmail Gülle, Ağustos ayı ihracat verileriyle ilgili yaptığı değerlendirmede, "Farklı değişkenlerin küresel ticareti etkilediği bir dönemdeyiz. Uluslararası kuruluşlar, 2020 yılında 2. Dünya Savaşı sonrası en büyük daralmanın yaşanacağı beklentisini hala korumaktalar. Öyle ki, Dünya Ticaret Örgütü küresel mal ticaretinin yılın ikinci çeyreğinde rekor düzeyde düştüğünü açıkladı. Küresel ticaretin nabzını ölçen mal ticaret barometresi 84.5 puana kadar geriledi. Geride bıraktığımız ay dünyadaki toplam resmi vaka sayısı, 25.5 milyonu geçti. Sadece son bir ayda bu sayı yüzde elliye yakın artış kaydetti. Pazarlarımızda vaka sayılarının artışıyla ortaya çıkan bu belirsizlik ihracatımızda dalgalanmaların yaşanmasına neden olmaktadır" dedi.
Solunum cihazı ihracatında müthiş artış
Covid 19 ürünleri ihracatı, Ağustos ayında da hız kesmedi. Geçtiğimiz yılın aynı ayına göre; Solunum Cihazları yüzde 4097, Maske ve Önlük yüzde 641, Tanı Kitleri yüzde 178, Dezenfektan ihracatı ise yüzde 47 artış gösterdi. Toplam Tıbbi Ürün ihracatı ise yüzde 312 artışla 76 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yılın ilk sekiz aylık döneminde ise toplam tıbbı ürün ihracatı 530 milyon dolara ulaşırken; 2019 yılının ilk sekiz ayına göre, yüzde 208 artış sergiledi.
