ANALİZ- Otoriter bir lider daha koltuğunu kaybetti

RECEP BAHAR

Brezilya'da halk, devlet başkanlığı seçiminin ikinci turu için 30 Ekim Pazar günü sandık başına gitti. Solcu aday 77 yaşındaki Lula da Silva veya kısa adıyla Lula, ülkenin mevcut lideri Jair Bolsonaro'yu 'az bir farkla' geride bırakarak seçimlerin galibi oldu. Lula oyların yüzde 50.83'ünü Lula aldı. Yeni devlet başkanı 1 Ocak 2023'te görevi devralacak.

Bolsonaro'nun sıçraması yetmedi

2 Ekim'de düzenlenen devlet başkanlığı seçimlerinin ilk turunda da Lula da Silva, yüzde 48.43 oy alırken Bolsonaro da yüzde 43.20 oya ulaşmıştı. İlk turda 3. ve 4. sıradaki adayların Lula'ya destek vermesine rağmen, Bolsonaro ilk tura göre oylarını 6 puan artırmayı başardı. Buna karşılık Lula, oylarını 2.4 puan yükseltebildi. Seçim sonuçlarının açıklanmaya başlamasıyla Lula destekçileri sokaklara akın etti. Zaferin kesinleşmesiyle sokaklara coşku hakim oldu.

İlk hedefi 'açlığı' bitirmek

Lula, yaptığı zafer konuşmasında, en acil görevinin açlığı bitirmek olduğunu vurgulayarak, "Brezilya halkı yeniden umuda sahip olmak istiyor. Halk silah değil kitap istiyor. İyi yaşamak, iyi yemek, iş sahibi olmak ve eğitime erişmek istiyor" dedi. Irkçılığı yenmek istediğini söyleyen Lula; beyaz, siyah ya da yerli halkların eşit hak ve imkanlara sahip olmasını hedeflediğini kaydetti. Lula, "1 Ocak 2023'ten itibaren sadece bana oy verenleri değil, 215 milyon Brezilyalıyı yöneteceğim. İki Brezilya yok. Biz tek ülke, tek bir halk ve büyük bir milletiz" şeklinde konuştu. Lula, Amazon ormanlarında Bolsonaro döneminde artan ormansızlaşma ve tahribata da son verileceğini dile getirdi. Lula, kamuoyu yoklamalarında önde görünüyordu ve bu yarışı 'demokrasi ve otoriterlik' arasında bir mücadele diye niteliyordu.
Hakkındaki yolsuzluk davaları ve hapiste kalmasına işaret eden Lula, şunları söyledi: "Brezilya siyasetinde bir diriliş süreci yaşadığımı düşünüyorum. Beni diri diri gömmeye çalıştılar ama şimdi ülkeyi yönetmek için buradayım. Çok zor bir durumun içindeyiz ama eminim ki halkın yardımıyla bir çıkış yolu bulacağız ve barışı yeniden tesis edeceğiz."


Biden'dan tebrik

Brezilya seçimlerini yakından izleyen ülkeler arasında ABD başı çekiyor. ABD Başkanı Joe Biden, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından tebrik mesajı yayımladı. Eski başkan Donald Trump'ın danışmanlarından Steve Bannon, seçimin önemini "Bu 21. yüzyılın en dramatik seçimlerinden biri olacak" diye ifade etmişti. Biden gibi Lula da 'otoriter liderlerin' yenilmez olmadığını dünyaya ispat etti. 


Bolsonaro taraftarları yasta

Zafer kutlaması için meydanda toplanan Devlet Başkanı Jair Bolsonaro taraftarları, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından büyük üzüntü yaşadı. Brezilya bayrakları ve Bolsonaro posterlerinin dalgalandığı meydandaki coşku, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından yerini hüzne ve göz yaşına bıraktı. Birçok seçmen, alanı terk ederken Bolsonaro'nun bazı destekçileri, oldukları yere çöküp liderlerinin seçimi kaybetmesinin üzüntüsünü yaşadı. 'Tropik Trump' olarak adlandırılan ülkenin sağcı lideri Jair Bolsonaro ise, solcu rakibi Luiz Inacio da Silva ile yarıştığı seçimlerin 'iyilikle kötülük' arasında bir savaş olacağını söylüyordu.


Hapishaneden devletin tepesine

Lula da Silva, 2011'e kadar 8 yıl boyunca Brezilya'da devlet başkanlığı yaptı. Eski bir metal işçisi ve sendika lideri olarak 1970'lerdeki grevler sırasında adını duyurdu. Bu eylemlerde Brezilya'daki askeri otorite hedef alınıyor ve daha yüksek ücretler talep ediliyordu. Başkanlığı sırasında kaynakları eğitim ve kalkınmaya yönelik kullanarak Brezilya'da yoksulluk düzeyini geriletmeyi başarmıştı. 2016'da savcılık, Lula da Silva ve eşi hakkında yolsuzluğa karışma suçlamasıyla dava açılması için mahkemeye başvurdu. 2017'de 9 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. 2018 yılında hapse girdi ama mahkûmiyeti daha sonra düştü.