Avrupa kazdığı kuyuya düştü

RECEP BAHAR / HABER-ANALİZRusya'nın 7 Ağustos'tan bu yana Avrupa Birliği (AB), ABD, Norveç, Kanada ve Avustralya'dan meyve, sebze, et, balık ve süt ürünleri alımını bir yıllığına durdurması özellikle AB ülkelerini sarsıyor. AB ülkelerinin tarım bakanları 5 Eylül'de Belçika'nın başkenti Brüksel'de olağanüstü AB tarım bakanları zirvesinde bir araya gelecek. AB'den  Rusya'ya geçen yıl yapılan gıda ve tarım ürünleri ihracatı toplamı 12 milyar Euro seviyesine ulaşmıştı. Bir yıllık ambargo AB içinde tahminen 130 bin kişinin işini kaybetmesine yol açacak. Rusya'nın yaptırım kararı özellikle Fransız, İspanyol, İtalyan, Hollandalı, Danimarkalı ve Alman çiftçileri ile hayvan yetiştiricilerini etkiliyor. AB çiftçisi krize girdiRusya örneğin Hollanda'dan domates, Polonya'dan elma, İspanya'dan şeftali almadığından, çiftçi malını Avrupa pazarlarında satmaya çalışıyor. Avrupa pazarında arz artarken talep aynı kaldığından fiyatlar düşüşe geçti. Fiyatların düşmesi, çiftçinin gelirini de düşürüyor. Bu durum AB içinde yeni sorunlar doğurmaya başladı. Fiyatların düşmesi üzerine önceki gün İspanyol çiftçiler Grenada şehrinde tonlarca patatesi Carrefour'un önüne dökerek protesto gösterisinde bulundu. Hafta başında da Zaragoza şehrinde gösteri yapan meyve yetiştiricileri, yine ürünlerini sokağa dökerek AB bayrağını yakmışlardı. AB Komisyonu'nun 2013 rakamlarına göre Rusya'nın ambargosundan en fazla etkilenecek 6'ncı AB ülkesi olarak gösterilen İspanya'da, Rusya'ya ihracat yapan firmaların bu yıl içinde 340 milyon Euro zarara uğrayacağı tahmin ediliyor. Bir yıllık zararın faturası ise yaklaşık 600 milyon Euro... İspanya, Yunanistan ile birlikte AB içinde işsizliğin en fazla olduğu ülke olarak öne çıkıyor. Hollanda'nın zararı 2 milyar EuroHollandalı üreticilerin gıda ithalatı ambargosu yüzünden 2 milyar Euroya yakın zarar etmesi bekleniyor. Hollanda geçen sene Rusya'ya sanayi ürünleri de dahil yaklaşık 7 milyar Euroluk ihracat gerçekleştirdi. Avusturya Tarım Bakanı Andra Rupprechter, Rusya'nın uygulamaya başladığı yaptırımlardan dolayı ilk aşamada 4.5 milyon Euro zarara uğradıklarını belirterek, halktan zararı azaltmak için daha fazla elma yemelerini istedi. Avusturya 2013 yılında Rusya'ya yaklaşık 50 milyon Euroluk et ürünleri ihraç etti. Tarım ürünleri ihracında süt ve süt ürünleri 14 milyon Euro, meyve ve sebze 13 milyon Euro olarak gerçekleşti. Her yıl düzenli olarak artış gösteren ihracatın durdurulması nedeniyle Avusturya'nın yaklaşık 107 milyon Euro zarar etmesi bekleniyor. Polonya'da ise ekonomik büyümenin Rusya'nın yaptırım kararı nedeniyle yarı yarıya azalarak yüzde 3.3'ten 1.6'ya düşeceği belirtiliyor. Rusya'ya tereyağı ve balık satan Finlandiya'nın zararının da 240 milyon Euro olacağı hesaplanıyor. Delme girişimleri sonuçsuzBu arada Avrupa'da bulunan pek çok şirket, Türkiye ve İsviçre üzerinden Rusya'ya gıda ürünleri satmak için 'yaptırımları delme' girişiminde bulunuyor. İsviçre Tarım Bakanlığı Sözcüsü Jürg Jordi, gıda ve tarım alanında faaliyet gösteren birçok şirketin Rusya'ya ihracat yapmak için kendilerine başvurduğunu söyledi. Ancak Jordi, Rusya'ya ihracat yapılması konusundaki İsviçre yasalarında yer alan düzenlemelerin değişmediğini belirtti. AB üyesi  olmayan İsviçre yasalarına göre, bir gıda ürününün başka ülkeye ihraç edilebilmesi için İsviçre'deki hijyen standartlarına göre üretilmesi gerekiyor. İsviçre, Rusya'ya karşı yaptırımları tarafsızlığını gerekçe göstererek uygulamadı. Böylece Rusya'nın gıda ambargosu uyguladığı ülkeler listesinde yer almadı. Bazı Avrupalı üreticiler de Türkiye üzerinden ambargoyu delmeye çalışıyor. Rusya ise 'delme ve dolanma' girişimlilerini yutmuyor. Bu arada Rusya, Afrika ülkeleriyle ticareti artırmak ve ucuz fiyatlı ürünlerin temini için de harekete geçti. Rusya Ticaret Birliği, Afrikalı üreticilerle bir dizi anlaşma imzaladı. Afrika ülkeleri, Avrupa'nın aradan çıkmasıyla artık ananas, muz, narenciye, elma, ceviz, avokado, çilek ve zencefil gibi ürünleri Rusya'ya doğrudan ihraç edecek. Aracılardan kurtulan ürünlerin fiyatlarında da yüzde 20-25 oranında düşüş sağlanabilecek. Rusya Federal Gümrük İdaresi'nin verilerine göre, Rusya 2013'te Afrika ülkelerinden 258 milyon dolar karşılığı 261 bin ton sebze ve meyve ithalatı yapmıştı.AB'nin telafi ödemesi devede kulakAvrupa Birliği (AB) Komisyonu, Rusya'ya yönelik ekonomik içerikli yaptırımlara karşı bu ülkenin devreye soktuğu 'gıda ambargosu' uygulamasının ilgili sektörleri olumsuz etkilememesi amacıyla çabuk çürüyen bazı meyve ve sebzeler için kasım sonuna kadar 125 milyon Euroluk kaynağı devreye sokma kararı aldı. AB Komisyonu'nun Tarım ve Kırsal Kalkınmadan Sorumlu Üyesi Dacian Cioloş'un sözcüsü Roger Waite, bu kaynağın domates, havuç, beyaz lahana, biber, karnabahar, salatalık, turşuluk salatalık, elma, mantar, armut, üzüm, kırmızı meyveler ve kivi için kullanılacağını söyledi. Ancak AB ülkelerindeki çiftçiler, söz konusu miktarın zararlarını telafi etmede devede kulak kaldığını belirtiyor.