Dünya Atletizm Federasyonu'nun 17 Kasım 2026 verilerine göre bu yıl dünyadaki en iyi performans gösteren 60 maratoncudan 17'si Kenyalı, 30'u Etyopyalı... En iyi maratoncular arasında iki Ugandalı, iki Faslı, birer Tanzanyalı, Eritreli, Cibutili de var. İlk 10'da sadece bir Ugandalı var... Avrupalı olanların hepsi de Doğu Afrika kökenli... Japon Yohei Ikeda, 52. sırada... İlk 100'de tek beyaz Avrupalı var: 1 Kasım'da New York Maratonunu kazanarak koşu dünyasında büyük yankı uyandıran İsveçli Andreas Almgren, 93. sırada... New York Maratonu, 8 major maratondan biri... Bu yüzyılda ilk defa bir beyaz Avrupalı New York'u kazanmış oldu.
Bir kaç kasaba koşunun merkezi
Herhangi bir büyük maratonda, lider grup neredeyse tamamen Doğu Afrika'daki birkaç yüksek rakımlı kasabadan geliyor. Kenyalı ve Etiyopyalı koşucuların hakimiyeti, coğrafya, biyomekanik ve ekonomik motivasyonun örtüşmesinden kaynaklanıyor.
Yüksek rakım etkili
En iyi orta ve uzun mesafe koşucularının çoğu, yaklaşık 2 bin ila 2 bin 500 metre rakımlarda bulunan Kenya'daki Büyük Rift Vadisi'nden geliyor. Düşük yoğunluklu, nemsiz havada büyümek ve antrenman yapmak, doğal olarak kırmızı kan hücresi üretimini uyararak, bu sporculara deniz seviyesinde yarışırken üstün oksijen taşıma kapasitesi kazandırıyor. Türkiye'de de en iyi orta ve uzun mesafe koşucular çoğunlukla Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan çıkıyor.
Beden tipi de belirleyici
Biyomekanik de rol oynuyor. Araştırmacılar tek bir 'hız geni' fikrini reddetmiş olsalar da, Kenya'daki Kalencin halkı ve Etiyopya'daki Oromo halkı arasında ortak olan belirli fiziksel özelliklere dikkat çekiyor. Bu koşucular genellikle olağanüstü ince alt bacaklara sahipler. Ağırlığı vücudun uç noktalarında taşımak, gövdeye yakın taşımaktan daha fazla enerji gerektirdiğinden, hafif baldırlar ve ayak bilekleri koşu ekonomisini iyileştiriyor ve hızlı bir tempoyu sürdürmek için daha az enerji harcamalarına olanak tanıyor.
Çocukken koşmaya başlıyorlar
Çocukluk yaşam tarzı bu avantajı daha da artırıyor. Kenya ve Etiyopya'nın kırsal kesimlerinde çocuklar genellikle okula gidip gelirken kilometrelerce koşuyor veya yürüryor. Koşu antrenmanlarına başladıkları zamana kadar zaten yıllarca ciddi mesafe kat etmiş oluyorlar!
Son olarak, koşu ekonomik refah için güçlü bir motor görevi görüyor. Kenya'daki Iten veya Etiyopya'daki Bekoji gibi kasabalarda çocuklar, maraton şampiyonlarının uluslararası yarışları kazanmasını, ülkelerine dönüp evler ve işletmeler kurmasını gıptayla takip ediyor.
Haliyle bu durum koşuya ilgiyi artırıyor.