Batı'nın İran'a bakışı
02.07.2005 00:00:00
Muhafazakâr Ahmedinecad'ın İran devlet başkanlığına seçilmesi kötü bir haber. Şüphesiz İranlılar için de kötü, uluslararası toplum için de, hatta biraz çelişkili gibi görünse de İslam Cumhuriyeti için bile kötü olabilir. 24 Haziran'da seçimlerin hile karışmış gibi görünen ikinci turunda yenilen rakibi Rafsancani de ülkeyi dört başı mamur bir İskandinav demokrasisine dönüştürecek değildi, ama hiç olmazsa pragmatik bir program takip ederdi: Hatemi'nin sivil ve kültürel özgürlükler alanındaki bazı kazanımlarını devam ettirir, Avrupa ile diyaloğu derinleştirir, ABD ile ilişkileri normalleştirmeye başlardı. Tahran ile Washington arasındaki ilişkilerin yatışması için gösterilecek çabalar, İran nükleer dosyasının hallolmasını da kolaylaştırabilirdi. Bu olacağı yerde, 1979 ürünü Devrim Muhafızları'ndan ve sivil milislerden gelme 49 yaşındaki popülist Ahmedinecad gerilimi tahrik ediyor. Önce dış cepheye bakalım. Ahmedinecad her ne kadar ülkesinin nükleer eğilimlerinin tümüyle sivil olmaya devam ettiğinde ısrar etse de, İran'da içinde bulunduğu güç grubu, ABD'ye kararlı biçimde karşı çıkmasıyla tanınıyor. Ahmedinecad'ın iktidara gelmesiyle nükleer dosyasının temelinde değişen bir şey olmadı. İran yine günün birinde isterse bir atom bombası üretme kararı alabilecek seviyeye gelmek istiyor, Avrupalılar da yine onları vazgeçirmeye çabalıyor; Bush da cumartesi bir kez daha vurguladığı gibi, bu ülkenin nükleer bir askeri güç halini almasına seyirci kalmayacağını söylüyor. Dosyadaki tek değişiklik oyunculardan birinin değişmesi oldu. Tahran'da Ahmedinecad gibi köktendinci geçmişe sahip birinin iktidara gelmesi, nükleer meselesine fazladan gerilim ve direnç yükleyecektir. Ahmedinecad'ın başkan seçilmesi, iç cephede de gerilim anlamına geliyor. Hatemi hükümetinin başarısızlığını ispatlayan oylar, toplumsal bir protesto niteliğini taşıyor. 60 dolarlara kadar çıkmış varil fiyatıyla, İran bugüne dek hiç olmadığı kadar büyük bir petrol gücü halini aldı. Ancak rantı iyi kullanamıyorlar, faal nüfusun neredeyse yüzde 15'i işsiz, 68 milyon İranlının çoğu sefil halde. Gelgelelim Ahmedinecad'ın bir programı yok.
