Bir idarecinin el kitabı: İmam Ali'nin Ahdname'si

İmam Ali Efendimiz, çok güvendiği ve sevdiği Malik b. Eşter'i Mısır Valisi olarak atadıktan sonra, yönetimle ilgili görüşlerini ortaya koyduğu bir ahdname yazarak kendisine vermişti.Bu Ahdname, Mehmed Celaleddin tarafından "Şerh-i Ahd Name-i Ali" adıyla İstanbul'da 1886-1887 tarihinde basılmıştır. (İmam Ali, Prof. Dr. Haydar Baş, s.929-930)Bir idarecide olması gereken vasıfları detaylı bir şekilde ortaya koyan bu Ahdname'den bir bölümü sizlerle paylaşmak istiyorum. Belki bu şekilde olması gerekenle, mevcut arasındaki derin uçurumu fark ederiz:"Ey Malik! Kendini beğenmekten uzak durmalısın. Yüce Allah şöyle buyurur: 'Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Zira Allah, kendini beğenip övünen kimseyi sevmez.' (Lokman, 18)Bu uyarıları dikkate alarak duygularının güzel göstermeye çalıştığı şeylere aldanmamalısın ve yapılan övgüye şüphe ile bakmalısın. Yüzüne karşı methedilmeye izin vermemelisin. Zira bu tür hareketler şeytanın kolladığı fırsatlara yol açar ve iyilikleri yok eder. Oysa övgü, bağış sahibinin yaptığı bağışın karşılığını vermek için yapılır.Yönettiğin insanlara iyilik yapınca onları töhmet altında bırakmamalı, iyiliğini başlarına kakmamalısın. Yaptığını çok görmekten de çekinmelisin. Vermeyi kararlaştırdığın şeylerden vazgeçmemeli, vaadini yerine getirmelisin. Zira başa kakmak, ihsanı iptal eder, hakkın nurunu ortadan kaldırır.Mübalağa ise gerçeği söndürür. Allah buyurur ki: 'Ey insanlar, insanlara gösteriş için malını verip Allah'a ve ahiret gününe inanmayan adam gibi, başa kakmak ve eziyet etmekle sadakalarınızı boşa çıkarmayın.' (Bakara, 264)Şunu da bilmen gerekir ki verilen sözden dönmek, yapamayacağın şeyi söylemek Allah'ın gazabına sebep olur. Bu konuda Allah şöyle buyurur: 'Ey insanlar, niçin yapmayacağınız şeyleri söylüyorsunuz. Yapmayacağınız şeyleri söylemek, Allah katında en sevilmeyen şeydir.' (Saf, 2,3)Bir hadis-i şerifte Hz. Peygamber, 'İnsanlara hayrı öğretip de kendileri yapmayanlar, kendisi yanıp başkalarını aydınlatan kandile benzer' buyurmaktadır.Ey Malik! Yapman gereken işlere vaktinden önce başlamamalı ve zamanı gelince de gevşeklik gösterip fırsatı kaçırmamalısın. Önü arkası belli olmayan işlerde ısrarlı olmaman ve yanıltıcı sözler söylememen gerekir. Açıklık ve kesinlik kazanan işlerde de geç kalmamalı, acizlik göstermemelisin. Her işi yerli yerinde yapman, herkesi layık olduğu yerde değerlendirmen gerekir.Herkesin üzerinde ittifak ettiği noktalarda kendini öne çıkarmamalısın. Zira sen başkalarına model olacaksın, bu bakımdan çoğunluğun birleştiği noktalarda gaflete düşmemelisin. Yönetimin altındaki insanların hatalarını görmezden gelirsen başkasının yerine sen ceza görürsün. Kısa bir süre sonra işlerin üzerindeki perdeler açılır ve mazlumun hakkı senden alınır. Öfkene, gazabına, eline, diline hakim olmalı, hiç kimsenin hatırını kırmamalısın. Bütün bu sayılanlardan masum kalabilmek için olaylardan uzak durman, şiddetini ertelemen gerekir. Böylece öfken azalır ve duygularına hakim olursun.Arzularını öne çıkararak, yukarıda belirtilen kötü işlere itibar etmemelisin. Zira Allah'a döneceğin günden endişe duymadıkça, iç huzurunu ve kendine hakim olma imkanını hiçbir zaman bulamazsın? Eğer nefsin arzularına tabi olursan ceza kaçınılmaz olur." (Ahdname: 54-56; İmam Ali, Prof. Dr. Haydar Baş, s.945-947)Allah şefaatlerinden mahrum etmesin.