Bosna'da hüzünlü toplu cenaze töreni

Bosna-Hersek'in Priyedor kentinde 1992 yılında Sırp Çetnikler tarafından katledilen ve cesetleri toplu mezarlarda bulunan 41 kişinin cenazesi, düzenlenen törenle toprağa verildi

Bosna Sırp Cumhuriyeti sınırlarında bulunan Priyedor kentinde 1992 yılında Sırp Çetnikler tarafından katledilen ve cesetleri toplu mezarlarda bulunan 41 kişinin cenazesi, düzenlenen törenle toprağa verildi. Cenaze törenine, kurbanların yakınları ile Bosna-Hersek Başmüftüsü Dr. Mustafa Ceriç, Priyedor Müftüsü Sudbin Musiç ile çok sayıda Boşnak katıldı. Dr. Ceriç, cenaze törenindeki konuşmasında, başkalarının inançlarına ve adetlerine saygı duyulması gerektiğini, farklılıkların kimsenin öldürülmesine gerekçe olamayacağını söyledi. Priyedor Müftüsü Sudbin Musiç ise, Priyedor ve yakınlarında bulunan Boşnak yerleşim birimlerinde 1992 yılında yaklaşık 3500 Boşnağın katledildiğini söyledi. Musiç, Priyedor kenti yakınlarındaki Bişçani, Rizvanoviçi, Rakovçani, Detovi, Hambarine ve Çarakovo köylerinde 1850 Boşnağın 20 - 25 Temmuz 1992 yılları arasında katledildiğini belirtti.

Lahey'de adalet yok!

Müftü Musiç, eski Yugoslavya'da işlenen savaş suçları için Lahey'de kurulan uluslararası mahkemenin çok yavaş çalıştığını belirterek, şunları kaydetti: "Lahey'deki mahkemenin yanı sıra Bosna-Hersek'teki savaş suçları mahkemesi de çok yavaş çalışıyor. Bu kadar insanı öldürmek için bir sisteme ihtiyaç duyuldu. Bütün bunları tek bir kişi de yapamazdı. Hem Lahey'deki mahkeme hem de yerel adalet sistemi çok yavaş ve etkisiz çalışıyor. Bugüne kadar bu bölgede işlenen savaş suçlarından dolayı kimse yargılanmadı."Musiç, cenazesi toprağa verilen 41 kişinin Priyedor'daki 'Keraterm' toplama kampında ve şehir etrafındaki köylerde katledildiğini, bölgede halen yaklaşık bin kişinin cenazesinin bulunamadığını söyledi. Daha sonra Başmüftü Dr. Mustafa Ceriç tarafından, toplu cenaze namazı kıldırıldı ve kurbanların cenazeleri yakınları tarafından alınarak, Priyedor kenti başta olmak üzere civarda bulunan 8 köydeki şehitliklere götürülerek toprağa verildi.

Çocuklar babalarıyla tanışamadı

Cenaze törenine annesi Senada Çauşeviç'le gelen 1993 doğumlu Ervina Çauşeviç hiç tanışamadığı babasının kemiklerinin bulunduğu tabutu toprağa verenler arasında yer aldı. Priyedor yakınlarındaki Hambarina köyünde öldürülen babası Yasim Çauşeviç'in tabutunu gözyaşlarıyla uğurlayan Ervina Çauşeviç, babasız büyümenin çok zor olduğunu söyledi. Cenaze töreninde 2 kardeşini toprağa veren Mirheta Delkiç de katliamlara ilişkin bilgisi olan ve 'vicdanı rahat olmayan' Sırpların bildiklerini adalet yetkililerine söylemeleri gerektiğini dile getirdi. Priyedor yakınındaki Kamiçani köyünde öldürülen 5 kardeşini toprağa veren Sedina Gariboviç ise bir kardeşinin cesedinin halen bulunamadığını söyledi. Ailesinden erkeğin kalmadığını dile getiren Gariboviç, şu anda tek arzusunun halen bulunamayan Suad Gariboviç adlı kardeşinin cesedini bulup 'insan onuruna yakışan' bir törenle toprağa vermek olduğunu ifade etti.

117 toplu mezar

Bosna Hesrek'in batı bölgesinin Kayıplar Arama Enstitüsü sorumlusu Muyo Begiç,  toprağa verilen 41 kişinin cesetlerinin Priyedor ve Kozarac yakınlarında 1997 yılından bu yana sürdürülen 117 toplu mezarın açılmasıyla bulunduğunu söyledi. Begiç, her bir parçası farklı mezarda ortaya çıkartılan bu cesetlerin, DNA analizleri sonucu biraraya getirilerek yakınlarına teslim edildiğini dile getirdi. Bosna'nın batı bölgesindeki toplu mezarların genellikle doğal çukurlarda ve ulaşılması zor olan yerlerde bulunduğunu belirten Begiç, "Bu bölgede, şu ana kadar 117 toplu mezarın çalışmasını ve bin tek mezarın çalışmasını yaptık. Fakat bu bölgenin toplu mezarları ortalama 6 kişiliktir ve gerçekten zor olan yerlerde bulunuyor" dedi. Begiç, Bosna'nın batı bölgesinde şu ana kadar 117 toplu ve bin tane tek mezarda 4 bin Boşnak sivilin cesedinin bulunduğunu ve yaklaşık 1500 kişinin halen kayıp olduğunu bildirdi. Bosna-Hersek'te 1992 - 1995 savaşında, 27 bin 734 kişi resmi kayıtlara kayıp olarak geçti. Toplu Mezarları Araştırma Komisyonu'nun 14 yıldır sürdürdüğü çalışmalarda 20 bin kayıp kişinin cesedine ulaşıldı, bunlardan yaklaşık 18 bininin kimliği belirlendi.