Dövize müdahale bankaları zora soktu

Merkez Bankası'nın döviz piyasasına doğrudan müdahale ederek 5.5 milyar dolar civarında alım yaptığı tahmin edilen 10-17 Şubat haftasında bankacılık sektörünün bilanço içi döviz açığı 2.9 milyar dolar artarak 6.3 milyar dolarla 2001 yılı sonundan bu yanaki en yüksek düzeyine çıktı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan (BDDK) edinilen verilere göre bankaların dövize müdahale sırasında Merkez Bankası'na yaptıkları döviz satışları sektörün bilanço içi döviz pozisyonundaki açığı önemli ölçüde büyüttü. 10 Şubat'ta 3 milyar 494 milyon dolar olan döviz pozisyonundaki açık, 17 Şubat itibariyle 6 milyar 345 milyon dolara kadar yükseldi. Bankalar, 2001 krizinden sonraki dönemde 3.5 milyar doların üzerine çıkarmamaya özen gösterdikleri bilanço içi döviz açığını bir anda 2 milyar 851 milyon dolar birden büyüttüler. Bankacılık sektörünün bilanço içi döviz açığı 2000 yılı sonunda 14 milyar 5 milyon dolara kadar yükselmişti. 2001 krizi sırasında yaşanan devalüasyon nedeniyle aldıkları bu kur riski yüzünden önemli ölçüde zararla karşılaşan bankalar, izleyen dönemde Hazine'nin iç borç takası yaparak döviz ve dövize endeksli iç borçlanma kağıdı vermesinin de etkisiyle 2001 yılı sonunda 1 milyar 588 milyon dolara kadar inmiş, izleyen dönemlerde de 3.5 milyar doların üzerine çıkmamıştı.Döviz varlıkları azalıp yükümlülükleri arttıSektörün 10 Şubatta 109 milyar 985 milyon dolar olan bilanço içi yabancı para ve yabancı paraya endeksli varlıkları 101 milyar 3 milyon dolara inerken, bilanço içi döviz yükümlülükleri ise 106 milyar 497 milyon dolardan 107 milyar 698 milyon dolara yükseldi. Yabancı para varlıkların 1 milyar 632 milyon dolar azaldığı söz konusu hafta, yabancı para yükümlülüklerde ise 1 milyar 219 milyon dolarlık artış yaşandı. Bu gelişme özel ve yabancı sermayeli bankaların tutumundan kaynaklandı. Özel sermayeli bankalar 2 milyar 778 milyon dolar olan bilanço içi döviz açığını 1 milyar 844 milyon dolar artırarak 4 milyar 622 milyon dolara kadar yükselttiler. Yabancı sermayeli bankalar ise 289 milyon dolar olan açıklarını 1 milyar 659 milyon dolara çıkardılar.Bilanço dışı pozisyonBankalar, bilanço içi pozisyonlarıyla aldıkları kur riskini, bilanço dışı işlemlerle azaltmaya çalışıyorlar. Bu nedenle sektör aynı hafta bilanço dışı döviz varlıklarını 1 milyar 248 milyon dolar artırarak 22 milyar 104 milyon dolara indirirken, bilanço dışı döviz yükümlülüklerini ise 764 milyon dolar azaltarak 16 milyar 9 milyon dolara düşürdüler. Bu nedenle sektörün 10 Şubat'ta 3 milyar 5 milyon dolar olan bilanço dışı döviz pozisyonlarındaki fazla 2 milyar 12 milyon dolarlık büyümeyle 17 Şubat'ta 5 milyar 565 milyon dolara çıktı.Bilanço içi döviz pozisyonuyla bilanço dışı döviz pozisyonu toplamından oluşan sektörün yabancı para net genel pozisyonu ise 17 Şubat itibariyle 779 milyon dolar açık verdi. Sektörün net genel pozisyonu 10 Şubat'ta 59 milyon dolar fazla vermişti.