Merkez Bankası Enflasyon Raporu'nda yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 36'den yüzde 38'e yükseltildi. Tahmin aralığı ise yüzde 34 yüzde 42 bandında daraltıldı. Altınbaş Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi, Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, bu durumun yılın sonuna 8 ay kalması nedeniyle belirsizlik unsurlarının azalmasıyla açıklanabileceğini söyledi. 2025 yıl sonu tüketici enflasyonu tahmininin yüzde 14'te korunduğuna dikkat çekerek, "Bu yılki tahminde 2 puanlık bir artışı söz konusu. Geçen ay ABD'de de bireysel harcamalar enflasyonunun beklenenden yüzde 0.1 yüksek gelerek yüzde 2.7 açıklandı. Bu tüm hesapları değiştirmişti. Bu bize sembolik gibi gelen 2 puanlık artışın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor" dedi.

Vatandaşın enflasyonu yüzde 100'e yakın

Öte yandan Kozanoğlu, Koç Üniversitesi-Konda hanehalkı araştırmasına göre ise sade yurttaşların yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 96 çıktığını hatırlattı. Bu farkın nedenlerini açıklayan Kozanoğlu, "İnsanlar beklentilerini geçmişe göre belirler. Nisan ayında yüzde 69.8'e ulaşan manşet enflasyonun üzerine TÜİK'in verilerine duyulan güvensizlik de neden olabilir. Diğer bir nedeni de özellikle dar gelirlinin zorunlu ihtiyaç kalemlerinin enflasyon endeksinden daha fazla artması. Nisan ayı verilerine göre; pazar fiyatlarının göstergesi taze meyve-sebze yüzde 78, ulaştırma hizmetleri yüzde 101, kira ise yüzde 124.5'luk bir yıllık enflasyon sergilemiş. Bu rakamlar bütçesi beslenme, ulaşım ve barınmaya sıkışan bir asgari ücretlinin maruz kaldığı enflasyon, araştırmanın ortaya koyduğu yüzde 96 oranını yakın" diye konuştu.


Peki zamlar neden gecikiyor?

Elektrik, doğal gaz zamları ile KDV-ÖTV ayarlamalarının önce 31 Mart seçimleri sonrasına, şimdi de muhtemelen Temmuz ertesine bırakıldığını dile getiren Kozanoğlu, "Böylelikle ilk 6 ay enflasyonuna bağlı olarak emekli ve kamu çalışanlarına yapılacak zam oranının düşük çıkması düşünülüyor olabilir. Diğer boyutu ise, ertelenmiş bir enflasyon dinamiğinin devreye girmesiyle yıl sonu enflasyonunu besleme riski" diye konuştu.

Ekonomi yönetimi neyin peşide?

Merkez Bankasının Enflasyon Raporu'nda satıcıların aşırı fiyat koymasına, bozulan enflasyon beklentilerini suistimal etmesine yani 'satıcılar enflasyonu'na değinilmemesini de eleştiren Kozanoğlu, raporun, "Faizler yükselir, parasal sıkılaşma sürdürülürse ortalama tüketici harcama yapmak yerine tasarrufa yönelir, böylece talep düşer, enflasyon geri çekilir" mantığı üzerine kurgulandığını hatırlattı. Keskin bir sıkılaşmanın ekonomiyi durgunluğa sürüklemesi ve işsizliği patlatması tehlikesini taşıdığını ifade eden Kozanoğlu, şunları ksydetti: "Dar gelirli yurttaşların, özellikle emekli ve asgari ücretlilerin bu koşullarda tasarruflarını artırmak gibi bir lüksleri yok. Enflasyon Raporu döneminde ihtiyaç kredisi faizlerinin 20.6 puan artarak yüzde 81.3'e yükseldiği, kart nakit çekimde aylık faizin yüzde 5'e getirildiği ifade ediliyor. Borçlanma koşullarının bu şekilde ağırlaştırılmasının, insanların yaşamlarına daha az et, peynir tüketmek, pazarda sebze-meyveye uzanamamak şeklinde yansıyacak. Bu da uygulanan programın sosyal yan etkisi. Bankalar Birliği Risk Merkezi Şubat verilerine göre ihtiyaç, konut ve taşıt kredisi olmak üzere 40.2 milyon kişinin bireysel kredi borcu var. Buna göre, kişi başına ortalama borç bakiyesi 73 bin 346 lira. Bireysel kredi kartı bulunan 37 milyon kişinin ortalama borcu ise 36 bin 086 lirayı buluyor. Türkiye ekonomisinin önünde artan faizlerle saatli bomba gibi bekleyen önemli bir bireysel kredi borcu sorunu duruyor."