Herkese gayreti kadar vardır

İmam Gazali Hazretleri şöyle buyurdu:"Zahir âlimlerine bir şey açılırsa, tasavvuf ehli için onun üstünü, parlağı açılır. Zahir âlimlerinin keşfettiği şeylerin ötesinde, tasavvuf ehline öyle şeyler görünür ki, hayretler verir. Onlara, zahirî ilim yolundan ermek düşünülmez bile... 'Gözün görmediği, kulağın işitmediği, beşer kalbinin hissedemediği...' cümlesi tasavvuf ehlinin haline bir nevi işaret sayılır.Sonra, 'Ben bir kişiye yüzümü çevirdim mi, ona vermek istediğimi bilen olur mu?' hadîs-i şerifi de o büyük insanlara verileni anlatır. Sonra, 'Size hayat vermek için çağırana icabet ediniz' (Enfal, 24), âyet-i kerimesi de, tasavvuf ehline işaret eder. O hayata erenin kalbi ölmez. Sonra Hz. Hasan'ın (a.s.) şu cümlesi çok önemlidir: 'Toprak, iman mahallini eritemez.'Burada, zikredilenler şunu anlatmak istiyor: Herkes, uğrunda emek harcadığı ve yorulduğu kadar sevab alır. İman sahipleri çalışır, kalbini parlatır, ilâhî nura erer ve Zat-ı İlâhî'ye o nurla kavuşurlar. İman sahiplerinin nurunu şu hadîs-i şerif, derecesine göre ne güzel anlatır: 'Bazılarının nuru dağ gibidir. Bazısı daha az. En son derecede olanların nuru o kadar azalır ki, ışığı ile ancak ayak önünü görebilir, o da bir yanar bir söner. Yandığı zaman bir adım atar, sönünce de dikilir, kalır. Sırattan geçişleri de bu nura göredir. Kimi bir gözü açıp kapayacak kadar çabuk, kimi şimşek hızı ile geçer. Kimi bulutlar gibi yürür. Kimi kayan yıldız gibi akar. Kimi bir at hızı çabukluğu ile gider. Nuru ancak parmak uçlarını gösterenlere gelince, onlar da yüz üstü sürünerek geçer. Bir elini atar. Öbürünü de sona. Bir ayağı ilerde öbürü de geride... Etrafını ateş sarar. O bu halde, yoluna devam eder ve nihayet kurtulur.'Bu hadîs-i şerif iman derecelerini gösterir. İmanın da derecesi var. Bir başka zat şöyle anlatır: 'Güneş nuru ile kâinatın yanan lâmbaları ölçülse, güneşin nuru fazla gelir.'Avam halkın imanı, lamba ve mum ışığına benzer. Evliyanın imanı, yıldızların ve ayın nuru gibidir. Peygamberlerin imanı ise, güneşe benzer."