İyilik gizli yapıldığında büyür / İyilik Medeniyeti -6-

"Eğer sadakaları açıktan verirseniz ne güzel! Ama onları gizleyerek fakirlere verirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır..." (Bakara Sûresi, 271)

İçinde yaşadığımız çağın en büyük hastalıklarından biri, yapılan her güzel işin mutlaka görülmesini istemektir. İyilik yapılırken bile alkış bekleniyor, yardım edilirken bile kamera aranıyor, hayır işlenirken bile beğeni sayıları hesap ediliyor. Oysa İslam'ın öğrettiği iyilik anlayışı, gösterişten değil ihlastan beslenir.

İyiliğin gerçek değeri, onu kaç kişinin gördüğünde değil; Allah'ın onu kabul edip etmediğinde gizlidir. Çünkü amellerin ölçüsü insanların takdiri değil, niyetlerin samimiyetidir.

Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.a.) şöyle buyuruyor:

"Ameller niyetlere göredir." (Buhârî, Müslim)

Bu hadis-i şerif, Müslümanın yaptığı her işte niyetini sorgulaması gerektiğini öğretmektedir. Aynı yardım iki kişi tarafından yapılabilir; biri Allah rızasını düşünerek yaptığı için sevap kazanırken, diğeri insanların övgüsünü beklediği için yaptığı amelin bereketinden mahrum kalabilir.

Efendimiz (s.a.a.), kıyamet gününde Allah'ın arşının gölgesinde gölgelenecek yedi sınıf insandan birini şöyle tarif etmiştir:

"Sağ elinin verdiğini sol eli bilmeyecek kadar sadakasını gizleyen kimse." (Buhârî, Müslim)

Bu ifade, iyiliğin gizliliğini teşvik eden en güçlü örneklerden biridir. Buradaki maksat, insanlardan övgü beklememek ve kalbi riyadan korumaktır. Çünkü riya, ibadetin de iyiliğin de ruhunu zedeleyen gizli bir hastalıktır.

Kur'ân-ı Kerim'de Rabbimiz, müminlerin infak ederken başa kakmamalarını ve gönül incitmemelerini emretmektedir. Yardım edilen insanın onuru korunmalı, iyilik hiçbir zaman karşı tarafı mahcup edecek bir gösteriye dönüştürülmemelidir. Gerçek cömertlik, verirken alan eli utandırmayan cömertliktir.

Ne yazık ki günümüzde bazen yapılan yardımlar, ihtiyaç sahibinin mahremiyetini hiçe sayan görüntüler eşliğinde paylaşılabiliyor. Elbette başkalarını hayra teşvik etmek amacıyla yapılan bazı paylaşımlar olabilir; ancak niyet ne olursa olsun, insan onuru her şeyden önce gelir. İslam'ın inşa ettiği merhamet medeniyetinde insanın izzeti, yapılan yardım kadar değerlidir.

Prof. Dr. Haydar Baş da eserlerinde ve konuşmalarında insan onurunun korunmasına büyük önem vermiştir. Ona göre sosyal dayanışma, insanı minnet altında bırakan bir anlayış değil; insanı ayağa kaldıran bir kardeşlik hukukudur. Yardımın gerçek değeri, karşılık beklenmeden ve insanın haysiyeti incitilmeden yapılmasıyla ortaya çıkar.

İyilik sadece maddî yardımdan ibaret değildir. Bazen kimsenin bilmediği bir dua, bazen gizlice ödenen bir borç, bazen bir öğrencinin eğitimine isimsiz verilen destek, bazen de kimse fark etmeden silinen bir gözyaşı... İşte Allah katında en kıymetli amellerden bazıları bunlardır.

Tarihimize baktığımızda da bunun pek çok örneğini görürüz. Osmanlı vakıf kültüründe ihtiyaç sahiplerinin incinmemesi için "sadaka taşları" yapılmıştı. Hayır sahipleri gece vakti bu taşlara yardım bırakır, ihtiyaç sahipleri de sadece ihtiyaçları kadarını alırlardı. Veren de bilinmezdi, alan da mahcup edilmezdi. Bu incelik, medeniyetimizin merhamet anlayışını gösteren en güzel örneklerden biridir.

Bugün yeniden böyle bir inceliğe ihtiyacımız var. Gösterişin değil samimiyetin, reklamın değil ihlasın, alkışın değil Allah rızasının peşinde koşan insanlara ihtiyacımız var. Çünkü gizlice yapılan iyilikler sadece bir insanın değil, yapanın da kalbini arındırır. İnsan, Allah için verdiğinde aslında kaybetmez; aksine dünya ve ahiret sermayesini artırır.

Unutmayalım ki insanların alkışı geçicidir; Allah'ın rızası ise ebedîdir. İşte bu yüzden iyilik, en çok da gizli yapıldığında büyür, bereketlenir ve sahibini yüceltir.

İyilik Çağrısı

Bugün kimsenin bilmeyeceği bir iyilik yapın. Bir ihtiyaç sahibine isimsiz destek olun, bir öğrencinin masrafını karşılayın, bir borçlunun yükünü hafifletin veya sadece Allah rızası için bir gönle dokunun. Bırakın bunu yalnızca siz ve Rabbiniz bilsin.

"İyilik, Allah'ın yeryüzündeki rahmetinin insan eliyle görünmesidir." (Nazarî)