Karadeniz’in kuzeyi ateş çemberi

AHMET HAYDAR TARHANLI / DETAY HABER

Karadeniz'de gerilim tırmanıyor. Rusya, 17 Temmuz tarihinde süresi dolan tahıl koridoru anlaşmasından, anlaşmanın gereği olan bir takım sözlerin yerine getirilmemesini gerekçe göstererek ayrılmıştı. Ukrayna, tahıl koridorunun Rusya olmadan da devam edebileceğini açıklaması ve Rusya'nın da bunu bir tehdit olarak algılaması gerilimi daha da tırmandırdı. Rusya Savunma Bakanlığı, 17 Temmuz tarihinden sonra Ukrayna limanlarına giden tüm gemilerin 'potansiyel askeri yük taşıyıcısı' olarak değerlendireceklerini açıklamıştı. Rusya'nın son zamanlarda Ukrayna'nın başta Odessa olmak üzere Karadeniz'deki liman kentlerine saldırı düzenlemesinin başlıca nedeninin bu olduğu belirtiliyor. Bu gelişmelerden sonra, bugüne kadar iyi giden Türkiye-Rusya ilişkilerine gözler çevrilmişti. Türkiye'nin Rusya ile ilişkileri değerlendirilerek Rusya'sız bir tahıl koridoru mümkün olabilir miydi? Rus istihbaratı FSB'den gelen son açıklama bunun mümkün olmadığını gösteriyor. FSB'den yapılan açıklamada, Türkiye'den tahıl taşımak için gelen gemide patlayıcı izlerinin tespit edildiği belirtildi.

Odessa'ya peş peşe saldırılar

Rusya, tahıl koridorundaki anlaşmazlık ve Ukrayna'nın Rusya'sız koridor teklifinden sonra Ukrayna'nın liman kentlerine saldırılarını yoğunlaştırdı. Ukrayna'nın en önemli limanlarından olan Odessa'ya peş peşe İHA saldırıları düzenledi. Bu saldırılar konusunda Rusya ve Ukrayna'dan birbirine tamamen zıt olan açıklamalar geldi. Rusya Savunma Bakanlığı Sözcüsü İgor Konaşenkov, Odessa şehri yakınlarında insansız su aracı üretimi ve bu araçlarla terör eylemi hazırlığı yapılan tesislerin yüksek hassasiyetli füzelerle vurulduğunu bildirdi. Konaşenkov, tesislerde yabancı paralı askerlerin bulunduğunu belirterek, "Hedef alınan tesislerin tümü imha edilmiştir" dedi. Ukrayna ise, saldırının tarihi bir katedrale ve sivillere zarar verdiğini, saldırılarda 1 kişinin hayatını kaybettiğini, 4'ü çocuk 19 kişinin de yaralandığını duyurdu. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'nın bu iddialarını yalanladı. Saldırıların katedrale uzak bölgelere yapıldığı bilgisine yer verilen açıklamada, katedralin 'muhtemelen Ukrayna ordusuna ait hava savunma sistemlerinden fırlatılan füzeler nedeniyle hasar gördüğü' kaydedildi. Odessa Valisi Oleh Kiper, Rus askerlerinin daha sonra Odessa bölgesine bir saldırı daha düzenlediğini belirtti. Kiper, Rusların Tuna Nehri'nin liman altyapısını hedef aldığına dikkati çekerek, "Ruslar 4 saat boyunca Şahed insansız hava araçlarıyla limanlara saldırdı. 3 İHA, hava savunma güçlerimizce imha edildi" ifadesini kullandı. Saldırılar sonucu 6 kişinin yaralandığı bilgisini paylaşan Kiper, tahıl yüklü bir hangarın tahrip edildiğini ve depolama tanklarının zarar gördüğünü kaydetti.

BM, Rusya'yı kınadı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Rusya'nın Odessa'ya düzenlediği saldırıyı şiddetle kınadı. BM Sözcüsü Stephane Dujarric, konuya ilişkin yazılı açıklamasında, "Genel Sekreter, Rusya'nın Odessa'ya düzenlediği, sivil ölümlere yol açan ve UNESCO tarafından korunan Transfigürasyon (Başkalaşım) Katedrali'ne ve bir dünya mirası alanı olan Odessa Tarihi Merkezi'ndeki diğer binalara zarar veren füze saldırısını şiddetle kınıyor" ifadesini kullandı.

'Türkiye'den gelen gemide patlayıcı izleri' iddiası

Rusya olmadan, Türkiye'nin geçiş izniyle tahıl koridoru devam eder mi diye tartışılırken, Rus istihbaratı FSB'den bugün dikkat çekici bir açıklamada geldi. FSB, "Türkiye'den Rusya'nın Rostov na Danu kentine tahıl taşımak için gelen araçta patlayıcı izleri tespit edildi" açıklamasını yaptı. Rus haber ajansı TASS'ın aktardığı haberde bahsi geçen geminin mayıs ayında Ukrayna'nın Kiliya kentindeki limanda demirli olduğu aktarılırken, bu geminin Ukrayna'ya patlayıcı taşımış olabileceği belirtildi.

Moskova ve Kırım'a İHA saldırıları düzenlendi

Rusya'nın başkenti Moskova'da, Ukrayna'nın İHA ile saldırı düzenlediği, ölü veya yaralının bulunmadığı bildirildi. Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, dün yerel saatle 04:00 (TSİ 04:00) sıralarında Moskova'ya iki İHA'yla saldırı yapıldığını belirtti. İHA'ların boş iki binaya çarptığını kaydeden Sobyanin, saldırılar neticesinde ölü veya yaralının bulunmadığı bilgisini paylaştı. Rusya Savunma Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada da İHA saldırılarının Ukrayna tarafından yapıldığı aktarılarak "Kiev rejiminin önlenen terör saldırısında can kaybı olmadı" ifadesine yer verildi. Rusya'nın ilhak ettiği Kırım'a yönelik saldırıda da 11 İHA'nın düşürüldüğü, bölgedeki bir mühimmat deposunun ise İHA'yla vurulduğu bildirildi. Kırım yöneticisi Sergey Aksenov, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bölgeye yönelik saldırıda 11 İHA'nın düşürüldüğünü belirtti. Bir İHA'nın ise Canköy'deki mühimmat deposunu vurduğunu kaydeden Aksenov, saldırılarda bir evin de zarar gördüğünü bildirdi. Aksenov, civardaki köylerdeki kişilerin başka yerlere tahliye edildiğini ifade etti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, başkent Moskova'ya yapılan insansız hava aracı (İHA) saldırılarına ilişkin, hava savunma önlemlerinin alındığını bildirdi. Peskov, Kırım köprüsüne saldırı tehlikesinin devam ettiğine de dikkati çekerek, "Elbette Kırım köprüsünün güvenliğini sağlamak en dikkatli önlemleri gerektiriyor" dedi.

Rusya, Afrika ülkelerine tahıl garantisi verdi

Batılı ülkelerin, Rusya'nın tahıl anlaşmasından çekilmesine verdikleri tepkinin merkezinde, başta Afrika ülkeleri olmak üzere açlık tehlikesinin artması yatıyor. Rusya ise verilen sözlerin tutulması durumunda anlaşmaya yeniden geri döneceğini belirtiyor. Rusya, ayrıca Afrika ülkelerine tahılın ulaştırılacağı garantisini verdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Afrika ülkelerine Ukrayna'dan temin edemedikleri tahılı ticari ya da ücretsiz şekilde gönderebilecekleri sözünü verdi. Putin, 27-28 Temmuz'da St. Petersburg'da yapılacak Rusya-Afrika Zirvesi'ne ilişkin yazdığı makalede, ülkesinin tahıl anlaşmasından çekilmesinin Afrika ülkelerini olumsuz etkilemeyeceğini belirtti. ABD ve Avrupalı iş çevrelerinin tahıl anlaşmasını zenginleşmek için kullandığını ve Ukrayna tahılının yüzde 70'inin yüksek ve üst orta sınıf gelirli ülkelere gittiğini savunan Putin, Etiyopya, Sudan, Somali, Yemen ve Afganistan gibi ülkelerin anlaşma çerçevesinde giden Ukrayna tahılının sadece yüzde 3'ünü aldığını vurguladı. Putin, ülkesinin bu yıl rekor bir hasat beklediğine değinerek, "Ülkemizin, Ukrayna tahılını hem ticari hem de bedelsiz olarak ikame edebileceğinin güvencesini vermek istiyorum" ifadesini kullandı. Ülkesinin 2022'de Afrika'ya 11,5 milyon ton tahıl gönderdiğini aktaran Putin, 2023'ün ilk yarısında da 10 milyon ton tahıl gönderdiğini hatırlattı. Afrika'da 25 ülke, her yıl buğday ithalatının üçte birinden fazlasını Rusya ve Ukrayna'dan yapıyor.