Kaymakamlar Gezi Evi: Safranbolu evlerini yansıtan bir müze-ev
Safranbolu’nun geleneksel konut mimarisini ve 18. ile 19. yüzyıl Osmanlı kent kültürünü en somut şekilde yansıtan yapılardan biri olan Kaymakamlar Gezi Evi, Safranbolu Evleri’nin mekânsal organizasyonunu ve yaşam tarzını anlamak için özgün bir müze-ev niteliğindedir
24.08.2026 12:14:00
Hasan Gündoğdu
Hasan Gündoğdu





Hıdırlık Tepesi'ne yakın bir konumda yer alan konak, 19. yüzyılın başlarında Safranbolu Kışlası Kumandanı Hacı Mehmet Efendi tarafından yaptırılmıştır. "Kaymakam" unvanı, kendisinin yarbay rütbesine denk gelen askeri makamından gelmektedir. Günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde "Gezi Evi" olarak ziyarete açık olan yapı, Safranbolu'nun sivil mimarisini korunmuş detaylarıyla sunar.

Mimari Yapı ve Mekân Kurgusu
• Üç Katlı Bütüncül Tasarım: Yapı, Safranbolu evlerinin genelinde görülen işlevsel kat ayrımına sahiptir. Zemin kat (taşlık), ahır ve depolama gibi günlük hizmetlere ayrılmışken; orta ve üst katlar yaşam alanları olarak kurgulanmıştır.
• Harem ve Selamlık Ayrımı: Konak, dönemin sosyal yapısına uygun olarak harem ve selamlık olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Her iki bölümün bağımsız girişleri ve iç sirkülasyon alanları mevcuttur.
• Dönel Servis Dolabı (Dönme Dolap): Harem ve selamlık arasındaki duvar geçişinde yer alan ahşap silindirik dolap, konağın en dikkat çekici mühendislik detaylarındandır. Selamlığa yemek servisi yapılırken kadın ve erkeklerin birbirini görmesini engelleyen bu mekanizma, dönemin gizlilik anlayışını işlevsel bir tasarımla çözer.

İç Mekân Özellikleri ve Ahşap İşçiliği
• Tavan Süslemeleri ve Ahşap İşçiliği: Odaların tavanlarında yer alan geometrik ahşap oymalar, göbek motifleri ve çıtakarî teknikleri, dönemin zanaat ustalığını sergiler.
• Çok İşlevli Odalar: Safranbolu mimarisinde her oda, kendi içinde bağımsız bir yaşam ünitesidir. Kaymakamlar Gezi Evi'nde de oda kenarlarında sedirler, duvar içlerinde ise "gusülhane" olarak kullanılan ahşap yüklükler (dolaplar) yer alır.
• Çardak ve Hayat Alanları: Katlar arasındaki geçiş bölgelerinde yer alan geniş sofa (hayat/çardak) alanları, aile fertlerinin ortak zaman geçirdiği ve sokak dokusunu gören hakim pencerelerle donatılmıştır.

Günümüzde iç mekânı etnografik öğeler ve cansız mankenlerle desteklenerek dönemin günlük yaşamı, kına gecesi gelenekleri ve konak içi ağırlama kültürünü canlandıracak şekilde sergilenmektedir. Safranbolu'nun UNESCO Dünya Mirası listesindeki yerini pekiştiren yapısal dokuyu içten incelemek için bölgedeki en yetkin örneklerden biridir.


Mimari Yapı ve Mekân Kurgusu
• Üç Katlı Bütüncül Tasarım: Yapı, Safranbolu evlerinin genelinde görülen işlevsel kat ayrımına sahiptir. Zemin kat (taşlık), ahır ve depolama gibi günlük hizmetlere ayrılmışken; orta ve üst katlar yaşam alanları olarak kurgulanmıştır.
• Harem ve Selamlık Ayrımı: Konak, dönemin sosyal yapısına uygun olarak harem ve selamlık olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Her iki bölümün bağımsız girişleri ve iç sirkülasyon alanları mevcuttur.
• Dönel Servis Dolabı (Dönme Dolap): Harem ve selamlık arasındaki duvar geçişinde yer alan ahşap silindirik dolap, konağın en dikkat çekici mühendislik detaylarındandır. Selamlığa yemek servisi yapılırken kadın ve erkeklerin birbirini görmesini engelleyen bu mekanizma, dönemin gizlilik anlayışını işlevsel bir tasarımla çözer.

İç Mekân Özellikleri ve Ahşap İşçiliği
• Tavan Süslemeleri ve Ahşap İşçiliği: Odaların tavanlarında yer alan geometrik ahşap oymalar, göbek motifleri ve çıtakarî teknikleri, dönemin zanaat ustalığını sergiler.
• Çok İşlevli Odalar: Safranbolu mimarisinde her oda, kendi içinde bağımsız bir yaşam ünitesidir. Kaymakamlar Gezi Evi'nde de oda kenarlarında sedirler, duvar içlerinde ise "gusülhane" olarak kullanılan ahşap yüklükler (dolaplar) yer alır.
• Çardak ve Hayat Alanları: Katlar arasındaki geçiş bölgelerinde yer alan geniş sofa (hayat/çardak) alanları, aile fertlerinin ortak zaman geçirdiği ve sokak dokusunu gören hakim pencerelerle donatılmıştır.

Günümüzde iç mekânı etnografik öğeler ve cansız mankenlerle desteklenerek dönemin günlük yaşamı, kına gecesi gelenekleri ve konak içi ağırlama kültürünü canlandıracak şekilde sergilenmektedir. Safranbolu'nun UNESCO Dünya Mirası listesindeki yerini pekiştiren yapısal dokuyu içten incelemek için bölgedeki en yetkin örneklerden biridir.
















































































































