logo
19 HAZİRAN 2024

Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası Eskişehir'de

Eskişehir Teknik Üniversitesi (ESTÜ) bünyesinde kurulan 'Matematik Noktası'nda sergilenen Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası, ziyaretçilerden büyük ilgi görüyor

25.01.2024 10:31:00
İhlas Haber Ajansı
Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası Eskişehir'de
Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası Eskişehir'de
Eskişehir Teknik Üniversitesi (ESTÜ) bünyesinde kurulan 'Matematik Noktası'nda sergilenen Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası, ziyaretçilerden büyük ilgi görüyor.

Eskişehir Teknik Üniversitesi Fen Fakültesi'nde bulunan Matematik Noktası, 300'den fazla materyalle misafirlerini ağırlamaya devam ediyor. Yaklaşık 13 yıldır hizmet veren müze niteliğindeki Matematik Noktası, matematiği nesne ve modellerle anlatarak misafirlerine sevdirmeyi hedefliyor. Matematik Noktası'nda tarihi kitaplar, yüzyıllar önce kullanılan çeşitli objelerin tasvirleri ve matematiğin sevdirilmesi için çeşitli oyunlar barındıran 'ispat masası' sergilenirken, Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası ziyaretçilerin dikkatini çekiyor. İslam dünyasında namaz vakitlerinin hesaplanmasında ve çeşitli matematiksel hesapların yapılmasında kullanılan rubu tahtası, Eskişehir koordinatlarına göre hazırlanması ve Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası olma özelliğiyle ziyaretçiler tarafından ilgi görüyor.

Dönemin Fen Fakültesi öğretim üyeleri Nevin Mahir, Nezahat Çetin, Bünyamin Demir, Taner Büyükköroğlu, Serkan Ali Düzce ve Ali Deniz ile birlikte Matematik Noktası'nın altyapı projesini oluşturan Mehmet Üreyen, ziyaretçilerin sıklıkla merak ettiği rubu tahtası hakkında bilgi verdi.

Kökeni 14'üncü yüzyıla dayanan ve 1900'lü yıllara kadar aktif olarak kullanılan rubu tahtalarının özelliklerinden bahseden Üreyen, bu tahtayla hem matematiksel hesaplamaların yapıldığını hem de namaz ve oruç gibi ibadetlerin zaman hesaplamalarının yapıldığını söyledi. Rubu tahtasının güneşe tutularak çeşitli hesapların yapılabildiğini belirten Üreyen, güneşin farklı enlem ve boylamlardaki konumlarına göre hesaplamalar değiştiği için her tahtanın belli bir konumda işlev gösterebileceğini söyledi.

"Latin alfabesiyle yazılan, yapılan ilk rubu tahtası budur"

Matematik Noktası'nda sergilenen rubu tahtasının Eskişehir koordinatlarına göre yapıldığını ve Latin harfleriyle yapılan ilk rubu tahtası olma özelliğini taşıdığını belirten Mehmet Üreyen, şunları söyledi:

'Rubu tahtası İslam dünyasında namaz vakitlerini hesaplamak amacıyla kullanılan bir araçtır. Rubu tahtasının iki yüzü var, bir yüzü rubul-mukantarat, diğer yüzü ise rubul-müceyyeb olarak biliniyor. Mukantarat yüzünde belli bir seviyede erbabı bilir, güneşe tutuyorlar. Şunu söyleyeyim, bu belli enlemlere göre yapılıyor. Mesela biz bunu Eskişehir'e göre yaptırdık. Latin alfabesiyle yazılan, yapılan ilk rubu tahtası budur, daha önce hiç görmedik. Daha önce Osmanlı'da hep Arap alfabesi ile olanlar var. Şimdi güneşe bakılıyor, bununla güneşin yüksekliğini rubul-mukantarat yüzüyle ölçüyorlar. Rubul-müceyyeb yüzü de hesap makinesi kısmıdır.

Orada iki sayının çarpımını yapabiliyorsunuz. Bir sayının karesini, karekökünü, küpünü ve küp kökünü yaklaşık olarak hesaplayabiliyorsunuz. Ayrıca bir açının sinüs ve kosinüsünü hesaplayabilirsiniz. Galiba 20'nci yüzyılın başlarına kadar kullanılmış. Hatta ben İnegöl'de bir saatçinin vitrininde gördüm, rica ettim 'Bunu bana satın, müzeye koyacağım' dedim ama 'Vermem' dedi. 'Ne olursun ver, ücreti neyse vereceğim' dedim, 'Vallahi vermem, benim babam bununla namaz vakti hesaplardı' dedi.

Yani onun babası bununla namaz vakti hesapladığına göre demek ki 20'nci yüzyılda 50-100 yıl önce bu kullanılmış. Bunu biz yaptırdık, bunları uzmanı çizebiliyor. Latin alfabesiyle bastırdık, daha öncekiler Arap alfabesiyle basıldı. Hatta hangi şehre göre ve hangi ustanın yaptığı üstünde yazıyor.'İHA
Şampiyonlar Ligi 2. eleme turu
Fenerbahçe'nin rakibi belli oldu
Türkiye'nin altın potansiyeli 6 bin 500 ton
300 milyar dolardan fazla
Hizbullah, İsrail askerlerinin toplanma alanını vurdu
İsrail askerlerinden ölü ve yaralılar var
İsrail bayramın son gününde de saldırdı
Çok sayıda kadın ve çocuk öldü
Bakan Yumaklı Çanakkale'deki yangını anlattı
Yangından 575 hektarlık alan etkilendi
Bayram tatili acıya dönüşmesin
4 günde 26 kişi yollarda can verdi
İç savaş ülkeyi perişan etti
18 milyon kişi açlıkla karşı karşıya
Asya'da dikkat çeken buluşma
Putin, 24 yıl sonra ilk kez Kuzey Kore'de
Bizim bayramımız böyle olur
Gollerin en güzelini attık, savunmanın en iyisini yaptık
Adana'da inanılmaz olay
Ayakkabı dükkanında ilaç satışı
Bayram tatilinin bilançosu ağırlaşıyor
İçişleri Bakanı Yerlikaya açıkladı
Yeni bir trend daha eklendi
Türkiye'den insan da yatırım da kaçıyor
24 yıl sonra ilk ziyaret
Putin, Kuzey Kore’yi ziyaret ediyor
Cemaat sokaklara taştı
Rusya'da yüz binler bayram namazı kıldı
Nükleer yarış kızışıyor
'Çin 2030'da Rusya ve ABD'yi yakalayacak'
Şampiyonlar Ligi 2. eleme turu
Fenerbahçe'nin rakibi belli oldu
Türkiye'nin altın potansiyeli 6 bin 500 ton
300 milyar dolardan fazla
Hizbullah, İsrail askerlerinin toplanma alanını vurdu
İsrail askerlerinden ölü ve yaralılar var
İsrail bayramın son gününde de saldırdı
Çok sayıda kadın ve çocuk öldü
Bakan Yumaklı Çanakkale'deki yangını anlattı
Yangından 575 hektarlık alan etkilendi
Bayram tatili acıya dönüşmesin
4 günde 26 kişi yollarda can verdi
İç savaş ülkeyi perişan etti
18 milyon kişi açlıkla karşı karşıya
Asya'da dikkat çeken buluşma
Putin, 24 yıl sonra ilk kez Kuzey Kore'de
Bizim bayramımız böyle olur
Gollerin en güzelini attık, savunmanın en iyisini yaptık
Adana'da inanılmaz olay
Ayakkabı dükkanında ilaç satışı
Bayram tatilinin bilançosu ağırlaşıyor
İçişleri Bakanı Yerlikaya açıkladı
Yeni bir trend daha eklendi
Türkiye'den insan da yatırım da kaçıyor
24 yıl sonra ilk ziyaret
Putin, Kuzey Kore’yi ziyaret ediyor
Cemaat sokaklara taştı
Rusya'da yüz binler bayram namazı kıldı
Nükleer yarış kızışıyor
'Çin 2030'da Rusya ve ABD'yi yakalayacak'
logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 624 09 99
E-posta: internet@yenimesaj.com.tr gundogdu@yenimesaj.com.tr


WhatsApp iletişim: (542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2024

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez. Sözleşmesiz yazar, muhabir ve temsilcilere telif ödemesi yapılmaz.