Libya kulisi hareketlendi

RECEP BAHAR/ANALİZ HABER

 

 

Almanya'nın başkenti Berlin'de 19 Ocak'ta düzenlenecek Libya konulu konferans öncesinde yaşanan Libya trafiği baş döndürüyor. Libya'nın doğusundaki silahlı güçlerin lideri Halife Hafter'in Cuma günü Atina'da Başbakan Kiryakos Miçotakis ve Dışişleri Bakanı Nikos Dendias ile bir araya gelmesi özellikle Türkiye'nin tepkisine yol açtı. Hafter'in Atina ziyaretinin 'ani ve gizli' olduğunu not edelim. 

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, konuya ilişkin Cumartesi günü akşam saatlerinde yaptığı Twitter paylaşımında, Yunan-Rum ikilisinin Doğu Akdeniz'de maksimalist iddialarla komşu ülkelerin haklarını gasp ettiğine dikkati çekerek, Yunanistan'ın diyalog yerine meşru hükümetle diplomatik ilişkileri kestiğini vurguladı. Çavuşoğlu, şunları kaydetti: "Ne yazık ki, 'Düşmanımın düşmanı dostumdur' anlayışı ile hareket ediyorlar. Aslında bunun arkasında deniz yetki alanı iddialarını Libya'ya da empoze etme gayretleri var. Geçtiğimiz yıllarda da Girit'in güneyinde Libya'nın hak ve çıkarlarını gasp edecek şekilde petrol ve doğal gaz ruhsat sahaları belirlemişlerdi. Bu durum karşısında Libya'nın meşru hükümeti de haklarını korumak için bizimle mutabakat muhtırası imzaladı. Yunanistan'ın Hafter'i ülkesine çağırması ve kendi ulusal gündemini ön plana çıkarması Libya'ya barış getirme yönündeki çabaları sabote ediyor. Bu beyhude çabaların bir sonuç vermeyeceğini, boşa kürek çektiklerini Yunan dostlarımıza hatırlatmak isteriz."

 

Merkel kavşaktaki trafik polisi görevinde

 

Pazar günkü zirve öncesinde Almanya Başbakanı Angela Merkel tam kavşakta yer alıyor. Merkel, Cumartesi günü akşam saatlerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, Libya başta olmak üzere bölgesel gelişmeler ele alındı. Merkel yine Cumartesi akşamı, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed El Nahyan ile Libya'daki son durumu görüştü. El Nahyan, Libya'da Hafter'i destekliyor. Bu desteğin arkasındaki destekçi ise ABD Başkanı Trump! Libya'da baş aktörlerden birisi olan Veliaht Prens, gelebilecek tepkilerden sıyrılmak için Libya Konferansı'na katılmayacak. Bu arada Tunus da, geç davet edildiği gerekçesiyle Berlin'de düzenlenecek Libya konulu uluslararası konferansa katılmayacağını duyurdu. Tunus, Fransa'dan çekindiği için Libya'da Türkiye'ye destek vermeyi reddetti. Buna karşın Tunus hükümeti Hafter'e de destek vermiyor ve Ankara'ya yakın duruyormuş gibi yapıyor! Fransa, Hafter'in destekçilerden biri.

 

Hafter güçleri sahada aktif

 

Libya'da geniş kapsamlı konferansın arefesinde Hafter güçleri savaş meydanında oldukça aktif. Libya'nın uluslararası meşruiyete sahip temsilcisi Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), Hafter'e bağlı bir savaş uçağının başkentin 300 kilometre doğusundaki Ebu Greyn beldesini hedef aldığını duyurdu. Can kaybının yaşanmadığı vurgulanan açıklamada, söz konusu adımın Berlin Konferansı öncesinde yeni bir ihlal teşkil ettiği kaydedildi. Türkiye ve Rusya'nın Libya'daki taraflara 12 Ocak gece yarısı devreye girmek üzere yaptığı ateşkes çağrısı, ihlallere rağmen sahada büyük ölçüde geçerliliğini koruyor.

 

Hafter'den petrol hamlesi

 

Öte yandan Hafter'e bağlı bir grup da, Petrol Hilali bölgesindeki Brega, Ras Lanuf, Hariga, Zuveytine ve Sidra petrol ihracat limanlarını kapattı. Libya'da petrolün çıkarılması, işlenmesi, dağıtımı ve ihracatından sorumlu Libya Ulusal Petrol Kurumu, yayımladığı yazılı açıklamada, Hafter'e bağlı Petrol Tesisleri Muhafızları isimli silahlı gruba yine Hafter kontrolündeki Sirte Operasyon Dairesi'nden gelen talimatla beş ayrı petrol ihraç limanının kapatıldığını duyurdu. Bu beş limanda, mücbir sebep ilan ettiğini paylaşan UMH'ye bağlı Libya Ulusal Petrol Kurumu, bu kesintinin, günlük 800 bin varil petrol üretim kaybı ve yaklaşık 55 milyon dolar zarar doğuracağını kaydetti. 

Taraflar ve uluslararası toplum, Libya krizini görüşmek üzere Berlin'de toplanmaya hazırlanırken, Halife Hafter'in ülke ekonomisinin can damarı petrol sektörüne yönelik adımlar atmaya başlaması dikkat çekiyor. Hafter kontrolündeki Zuveytine bölgesinde, kalabalık bir grup, Cuma günü petrol gelirlerinin başkentteki meşru Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne gittiği gerekçesiyle Zuveytine bölgesindeki petrol limanını işgal etmiş ve faaliyetleri durdurmuştu.    

Libya 2010'da günlük 1,6 milyon varil petrol üretirken, "Arap Baharı" adı verilen sürecin ardından yaşanan istikrarsızlık nedeniyle bu oran giderek düşmüştü. Libya'nın doğusundaki Petrol Hilali olarak adlandırılan bölgede Zuveytine, Brega, Ras Lanuf ve Sidre petrol limanları bulunuyor. Aynı zamanda petrol kuyularının bulunduğu bölgede yapılan üretim, tüm petrol ihracatının yüzde 60'ını oluşturuyor. Halife Hafter'e bağlı gruplar bu petrol kuyularının bulunduğu bölgeyi ellerinde tutarken, bu kuyuların yönetimi merkezi Trablus'ta bulunan bağımsız Libya Ulusal Petrol Kurumu tarafından yürütülüyor.