‘Lokmayı ye, şeytana bırakma’

İmam Gazali Hazretleri yemek yemenin edepleriyle ilgili olarak buyurdu ki:

Yemeğe besmele ile başlamalı. Sonunda ise, Allah'a hamd etmeli. Her alınan lokmada, bismillah denilirse çok güzel olur. Böyle yapılınca; yemeğe karşı olan iştiha Allah'ı anmaya mani olmaz.

Birinci lokmada, Bismillah/Allah'ın adı ile; ikincide, Bismillahirahman/Rahman olan Allah'ın adı ile; üçüncüde, Bismillahirrahmanirrahim/Rahman ve Rahim olan Allah'ın adı ile demek de uygundur.

Besmeleyi, unutanlara hatırlatmak kastı ile aşikâr söylemeli. Yemeği sağ elle yemeli. Mümkün olduğu takdirde yemeğe başlarken hafif tuza banmalı, yemek sonunda da aynı şekilde yapmalı.

Lokmaları küçük almalı ve iyi çiğnemeli. Birinci lokmayı yutmadan ikinciye el uzatmamalı. Yemeği katiyen beğenmemek gibi bir iş etmemeli.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), hiçbir yemeğe ayıp bulmazdı. Gelen yemeği yerdi. Yemeyeceği olursa bırakırdı. Bir hadîs-i şerifinde şöyle buyurur: "Gelen yemeği ye."

Peygamberimiz meyveyi seçerdi. Sebebi sorulunca da, "Bu tek çeşit değil" derdi.

Yemeğin üst kısmından ve ortasından yemek doğru olmaz. Ekmek koparırken de kenarlarından koparıp yemeli.

Ekmek üzerine yemek tabağı vs. koymak doğru olmaz. Ancak, yenirse günahı kalkar. Peygamber Efendimiz bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur: "Ekmeğe ikram ediniz, Allah Teâlâ onu semâ bereketlerinden inzal eyledi."

Ekmekle el silinmesi doğru olmaz.

Peygamber Efendimiz bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur: "Kimin lokması yere düşerse alsın. Lokma üzerindeki tozu toprağı gidersin ve lokmayı yesin; lokmayı şeytana bırakmasın. Parmaklarına yapışan yemek kalıntısını ağzı ile alsın. Sıcak yemeği üflemesin."

Sofraya hurma konursa tek yemeli. Hurma tabağına çekirdeği konmamalı.

Biraz da su içme edebini anlatalım:

Bardağı sağ ele almalı; besmele okumalı. Suyu yutmak sureti ile değil, emerek içmeli. Ciğer hastalığı çok defa, suyu birden yutmaktan ileri gelir. Su içildikten sonra şu dua okunmalı: "Allah'a hamd olsun. Bu suyu, bize merhamet ettiği için tatlı ve hoş kıldı. Hatalarımıza bakıp, acı ve tuzlu yapmadı."

Cemaate su dağıtırken sağdan başlamalı ve sağ elle dağıtmalı. Su, daima üç nefeste içilmeli. Hiç unutulmadan, önce besmele okumalı sonra da Allah'a hamd etmeli.

(El-Mürşidü'l-Emîn ilâ Mev'izeti'l-Mü'minîn'den...)