“MEM, ulusal egemenliğin iktisadi karşılığını ortaya koyar”
27.02.2026 00:00:00 / Güncelleme: 27.02.2026 01:08:58
11. Uluslararası Milli Ekonomi Modeli Kongresi'nde tebliğ sunan bilim insanları, Milli Ekonomi Modeli'nin, sürekli gelişen yapay zeka ve robotik teknolojileri döneminde endişe kaynağı olan yeni sorunlara da bilimsel çözümler üretebilen bir model olduğunu belirttiler. Ayrıca bu modelin sosyal devlet projeleri ile afet yönetimlerinin daha kolay olacağını ifade ettiler.
Bazı bilim sanları ise, modelin, mevcut finansal mimarinin yarattığı daralma karşısında kapsamlı bir çıkış stratejisi sunduğunu anlattılar.
Yapay zeka ve robotik çağında tek çözüm Milli Ekonomi Modeli
Dr. Mehmet Emin Mumcuoğlu (Sabancı Üniversitesi – Türkiye):
"Yapay zeka ve robotik teknolojilerinin baş döndürücü hızla geliştiği bir çağdan geçiyoruz. Üretim süreçlerinin otomasyonu derinleştikçe, insan emeğine duyulan ihtiyaç klasik anlamda azalıyor; buna karşılık işsizlik, güvencesizlik ve gelir adaletsizliği korkuları büyüyor…
Yapay zeka ve robotik, nasıl üretim tarzını kökten dönüştürüyorsa, para ve finans mimarisi de sessiz ama çok derin bir dönüşümden geçiyor.
Bu dönüşümün en görünür laboratuvarlarından biri Çin. Çin'in son yıllarda ekonomi politikasında gerçekleştirdiği yapısal dönüşüm, Milli Ekonomi Modeli'nin 2013 yılında Rusya Parlamentosu'nda (Duma) sunulmasının ardından büyük bir hız kazanmış; Çin-Rusya arasında yapılan milli paralarla ticaret anlaşmaları, Kuşak ve Yol girişimi, de-dolarizasyon hamleleri, devlet bankacılığının güçlendirilmesi gibi adımlar, MEM'in temel önermeleriyle örtüşen bir seyir izlemiştir.
Çin deneyimi, bu anlamda MEM'in öngördüğü alternatif para politikası yaklaşımının dünya ölçeğinde fiili bir uygulama alanı olmuştur. Ortaya çıkan tablo, aktif ve egemen bir para politikasının, büyüme ile fiyat istikrarını birlikte sağlayabileceğini göstermektedir.
Bugün Amerikan doları merkezli 'rezerv para' düzeni Çin öncülüğünde gelişen hamlelerle ciddi biçimde sorgulanıyor ve etkinliğini yitiyor. Prof. Dr. Haydar Baş'ın 2013'te Duma'da dile getirdiği 'Milli Ekonomi Modeli sessiz bir devrimle kapitalizmi tarihe gömüyor' tespiti, tam da bu nedenle soyut bir iddia olmaktan çıkıp sahadaki gelişmelerle doğrulanan bir öngörüye dönüşmüş durumdadır.
Yapay zeka ve robotik, kapitalizmin klasik 'istihdam ve ücret' dengelerini sürdürülemez hale getirmesi beklenirken; MEM, tüketim eksenli ekonomi yaklaşımı kapsamında oluşturduğu Sosyal Devlet projeleriyle bu konuya etkili çözümler getirmektedir."
Güçlü üniversiteler ve doğru bir afet yönetimi MEM ile mümkün
Prof. Dr. Ratna Mulyany (Syiah Kuala Üniversitesi – Endonezya)
"Milli Ekonomi Modeli'nin merkezine yerleştirdiği insan odaklı bolluk ve sosyal devlet felsefesi, üniversiteleri, pazar payı ve prestij peşinde koşan ticari aktörler olmaktan çıkararak topluma ait olan bilgi, fon ve kaynakların insan refahı lehine yöneldiği birer sosyal devlet enstrümanı konumuna yerleştirmektedir.
Bu perspektifle üniversiteler, kendisine tevdi edilen kolektif zenginliği küresel sınamalarda itibar ve sermaye yarışına feda etmek yerine, asıl sahibi olan halkın hizmetine sunar ve bu sürecin vicdani muhasebesini şeffaf bir şekilde gerçekleştiren güvenilen kurumlar olur.
Türkiye'deki 6 Şubat depremlerinde yaşanan bütçe yetersizlikleri ve ek finansman ihtiyacı, mevcut sistemin krizler karşısındaki mali kırılganlığını açıkça göstermiştir maalesef. Milli Ekonomi Modeli ise, afet yönetimini halka binen bir mali yük olmaktan çıkarıp, devletin özkaynaklarıyla maliyetsiz bir finansman yoluyla çözmektedir.
Akademik bulgularımız, sosyal sermayeyi en güçlü milli özkaynak olarak konumlandırırken tüketim endeksli dinamiklere sahip MEM ile birleştiğinde, Türkiye için dışa bağımlı olmayan ve kendi imkanlarıyla proaktif hareket edebilen ekonomik bir gücün gerçekten mümkün olduğunu göstermektedir."
MEM, küresel ekonomik tıkanıklığı aşacak köklü bir model
Prof. Dr. Syed Muhammed Salman (Iqra Üniversitesi - Pakistan):
"Milli Ekonomi Modeli'nin sunduğu en dikkat çekici yaklaşımlardan biri, iktisadi döngünün merkezine 'tüketiciyi' yerleştiren makroekonomik kurgusudur. Kapitalist modeller, üretimi teşvik edip tüketimi faizli borçlanmaya mahkum ederek, hane halklarını finansal bir darboğaza sürüklerken; MEM, tüketimi bir 'maliyet' değil, üretimin devamlılığını sağlayan bir 'motor' olarak tanımlar.
Ev hanımı maaşı, vatandaşlık payı ve çocuk destekleri gibi uygulamalar, sadece sosyal yardım mekanizması olmaktan ziyade, marjinal tüketim eğilimini maksimize eden rasyonel müdahalelerdir. Bu destekler sayesinde toplumun en geniş katmanlarına sağlanan likidite, piyasadaki 'eksik talep' krizlerini bertaraf ederek üreticinin pazar bulmasını garanti altına almaktadır.
Bu, durum, piyasa mekanizmasının kendi içinde kuramadığı dengeyi, devletin sosyal projeleri aracılığıyla kurumsal bir güvenceye kavuşturması anlamına gelir.
Finansal bağımsızlık noktasında ise MEM, devletin senyoraj (emisyon) hakkını yeniden tanımlayarak ulusal egemenliğin iktisadi karşılığını ortaya koymaktadır.
Modelin faize karşı geliştirdiği tutum, sadece etik bir gerekçeye değil, teknik bir üretim optimizasyonuna dayanmaktadır.
Sonuç olarak MEM, mevcut finansal mimarinin yarattığı daralma karşısında kapsamlı bir çıkış stratejisi sunmaktadır."
Murat Çabas / diğer yazıları
- “MEM, ulusal egemenliğin iktisadi karşılığını ortaya koyar” / 27.02.2026
- “Sorun kaynak yokluğu değil, talebi hesaba katmayan verimsiz sistemdir” / 26.02.2026
- MEM, ülkeler için ekonomik bağımsızlığın yol haritasıdır / 25.02.2026
- 'MEM, tüm ülkelere ilham kaynağı olmalıdır' / 24.02.2026
- 'Milli Ekonomi Modeli refah artışını toplumsal tabana yayar' / 21.02.2026
- 12. MEM Kongresi için Buhara’dan davet / 20.02.2026
- Dünyada barış ve huzur MEM ile sağlanır / 19.02.2026
- Bilim insanları Viyana’da ‘MEM’ dedi / 18.02.2026
- ‘Talep olmazsa arzın hiçbir anlamı yoktur’ / 17.02.2026
- "Milli Ekonomi Modeli bir zorunluluktur" / 14.02.2026
- “Sorun kaynak yokluğu değil, talebi hesaba katmayan verimsiz sistemdir” / 26.02.2026
- MEM, ülkeler için ekonomik bağımsızlığın yol haritasıdır / 25.02.2026
- 'MEM, tüm ülkelere ilham kaynağı olmalıdır' / 24.02.2026
- 'Milli Ekonomi Modeli refah artışını toplumsal tabana yayar' / 21.02.2026
- 12. MEM Kongresi için Buhara’dan davet / 20.02.2026
- Dünyada barış ve huzur MEM ile sağlanır / 19.02.2026
- Bilim insanları Viyana’da ‘MEM’ dedi / 18.02.2026
- ‘Talep olmazsa arzın hiçbir anlamı yoktur’ / 17.02.2026
- "Milli Ekonomi Modeli bir zorunluluktur" / 14.02.2026
