Ne olacak bu çocukların hali

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), obeziteyi "Sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal veya aşırı yağ birikmesi'' olarak tanımlıyor. Obezite, boy ve kiloya dayalı vücut yağı ölçüsünün (vücut kitle indeksi) 30 veya daha yüksek değere sahip olduğu durumlarda ortaya çıkıyor. Araştırmalar, çocuklarda görülen obezitenin çarpıcı bir şekilde arttığını gösteriyor. Dünyada 5-19 yaş arası 160 milyon obez çocuk var. Ergenlik döneminde görülen obezite 1990'dan bu yana dört katına çıktı.

Peki Türkiye'de durum ne?

Bu alanda en kapsamlı araştırma, Sağlık Bakanlığı tarafından 2016 yılında yapıldı. İlkokul çağındaki çocukların örneklem seçildiği bu araştırmaya göre, çocukların yüzde 10'u obez, yüzde 25'iyse fazla kilolu. Akıllı telefon, tablet gibi teknolojik cihazların kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte çocuklarda fiziksel aktivitenin azalması ve beslenme alışkanlıklarının olumsuz yönde değişmesi, öne çıkan iki sebep olarak görülüyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Dilek Yazıcı, "Çok hızlı bir şekilde artıyor. Önceden buz dağının ucunu görüyorduk ama şimdi buz dağı tamamen ortaya çıkmaya başlıyor" diye konuştu. Türkiye Obezite Araştırma Derneği'nin başkan yardımcısı olarak görev yapan Prof. Dr. Yazıcı, "Enerji alımındaki artış ve enerji harcanmasındaki azalma sonucu vücudun dengesi bozuluyor. 2010'da iPhone'un çıkmasıyla obezite sıklığı direkt artmaya başladı. Çünkü bütün gün ellerinde bu cihazlarla çocuklar hareketsiz bir şekilde oturuyorlar" dedi.


Paketli gıdalar ana neden

Uzmanlara göre, besin değeri düşük paketli gıdalar, ayaküstü tüketilebilecek fast-food yiyecekler, şekerli ve gazlı içeceklerin özendirilmesi sorunu derinleştiriyor. Öte yandan ebeveynler "Büyüyünce verir", "Boya gider", "O daha çocuk, yakar" gibi savunmalarla kilo sorununu geçici görme eğiliminde olabiliyor. Araştırmalar, bunun tam tersini söylüyor. Çocukken fazla kilolu ya da obez olanların bu sorunu yetişkinliğe taşıma ihtimalleri oldukça yüksek. Prof. Dr. Yazıcı, çocukluk çağında edinilen sağlıksız beslenme alışkanlığının ömür boyu devam edebileceğini vurguluyor. Obezite, son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye'de bir halk sağlığı sorunu olarak ele alınıyor. Bunun nedeni hastalığın yaygınlaşması. Halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Sibel Sakarya'ya göre çocuklar şişmanlatıcı bir çevrede yaşıyor ve bu durum obezitenin artmasına sebep oluyor. Sakarya, şunları söyledi: "Bir çocuğun, içinde yaşadığımız dünyada şişmanlıktan kaçması oldukça zor. Cep telefonu kullanımı, bilgisayar oyunları, influencer denen kişilerin kullandığı bir takım stratejiler, ürün yerleştirme gibi yöntemlerle sağlıksız yiyeceklerin reklamının yapılması gibi faktörleri bir düşünün. Aşırı kentleşme nedeniyle çocukların oyun oynayacağı alanlar da kısıtlı. Şişmanlatıcı bir dünyada ve çevrede yaşarken şişmanlamamak oldukça zor. En basitinden marketlerde alışveriş yaparken bile çocuklar bu endüstrinin kurduğu tuzaklara düşüyorlar. Zararlı yiyeceklerin konulduğu raf yüksekliği bile çocukların kolayca görebileceği şekilde ayarlanıyor." Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, Türkiye'de obezitenin her yıl arttığını, bu nedenle bir an önce bu konuda önlem alınması gerektiğini söyledi. Erk, "3 milyon obez hastasından yüzde 60'ı çocuk" dedi.