Sakife toplantısına kadar neler yaşandı?
Resûlullah’ın (s.a.v.) vefatı sahabenin arasında tam bir şok etkisi yaratmıştır. İmam Ali (a.s.), Hâşimoğulları, Ehl-i Beyt fertleri ve yakın sahabeler, Hz. Peygamberin (s.a.v.) defin işleri ile ilgilenirken, sahabenin arasında bundan sonraki gelişmelere yön vermek için çalışmalar yürütenler de vardı
13.07.2023 18:13:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Resûlullah'ın (s.a.v.) vefatı sahabenin arasında tam bir şok etkisi yaratmıştır. İmam Ali (a.s.), Hâşimoğulları, Ehl-i Beyt fertleri ve yakın sahabeler, Hz. Peygamberin (s.a.v.) defin işleri ile ilgilenirken, sahabenin arasında bundan sonraki gelişmelere yön vermek için çalışmalar yürütenler de vardı.
Ehl-i Beyt ve Sünni eserlerde yer alan bir rivayet, Hz. Ömer b. Hattab'ın Resûlullah'ın (s.a.v.) vefatı ile takındığı tavırdır. Sağa sola bağırarak, "Peygamber (s.a.v.) ölmedi" diyordu. O'nu Hz. Ebu Bekir'in, "Muhammed ancak bir peygamberdir..." mealindeki ayeti okuyarak sakinleştirdiği her eserde yer almaktadır.
Bir yandan defin işlemleri devam ederken, Hz. Ebu Bekir sakinleşen Hz. Ömer'i alarak bundan sonra yapılacakları konuşmak üzere oradan ayrılmıştır.
Bir diğer dikkat çekici gelişme, Hazrecli Sa'd b. Ubade başkanlığında yapılan Sakife toplantısıdır.
Sakife toplantısını Ensar yapmıştır. Ensar'ın Resûlullah (s.a.v.) henüz defnedilmeden bu kadar çabuk bu toplantıyı yapmasının arkasında yine kabilecilikle açıklayabileceğimiz bazı hassas dengeler vardır.
Bir rivayete göre, Ensar topluluğu daha önce Resûlullah (s.a.v.) ile beraber katıldıkları savaşlarda Muhacirlerin birçok akrabalarını öldürmüşlerdi.
Eğer halife Muhacirlerden çıkarsa, bu durumun âdeta bir kan davası gibi kendi aleyhlerine kullanılmasından çekinmişlerdir. Bu gerekçe ile kendilerinden olan bir halifeyi iş başı yapmak için derhal toplanmışlardır.
Diğer bir rivayet ise, "Ensar, Muhacirler'in ileri gelenlerinin hilafeti Ali'ye vermemek, iktidarı ele geçirmek, Peygamber Efendimizin (s.a.v.) Ali (a.s.)'ın halifeliği ile ilgili sözlerini görmezlikten gelmek niyetinde olduklarını, onların bu Kureyş ittifakı ile eski cahiliyeyi ve kabile taassubunu yeniden canlandırmak niyetinde olduklarını anladılar.
Ensar, bunu anladıktan sonra, içlerinden bir grup Sa'd bin Ubade liderliğinde hilafet meselesini ele almak üzere Ben-i Saide Sakifesinde toplandı."
Bundan sonra Sakife toplantısına yön verecek olan Muhacir-Ensar karşılaştırması ve hangisinin üstün olduğu fikridir.
Evs ve Hazrec kabileleri Ben-i Saide Sakifesinde toplandılar.
Sakife'de yaşananlarla ilgili Sünni yazarlardan Taberî'nin eserinde şunlar yazmaktadır:
"Hazrec'in başkanı Sa'd ibn Ubade ayağa kalktı ve şöyle dedi:
'Ey Ensar topluluğu! Siz Arap kabilelerinden dinde sizin gibi kıdeme ve İslam'da üstünlüğe sahip bir kabile yoktur!
Muhammed (s.a.v.) kavminin içinde on küsur yıl kalıp onları Rahman'a ibadete, putlardan ayrılmaya davet etti. Kendisine kavminden pek az kimselerden başkası iman etmedi. İman edenlerse ne Resûlullah (s.a.v.)'i, ne O'nun dininin şerefini, ne de kendilerini zulüm ve işkencelerden koruyabildiler!
Allah sizi üstün kılmayı dileyince, size ikramda bulunup nime-tini tahsis etti; Kendisine ve Resulüne (s.a.v.) inanmayı, Resûlullah (s.a.v.) ile ashabını korumayı, Resûlullah (s.a.v.)'i ve dinini güçlendirmeyi, düşmanları ile savaşmayı size nasip etti!
İnsanlar içinde O'nun düşmanlarına karşı sizden daha şiddetlisi, düşmanları üzerinde sizden daha ağır basanı yoktur!
Araplar ister istemez Yüce Allah'ın emri ile düzeldiler, yola geldiler. En uzaktakiler bile İslamiyet'in hükmüne boyun eğdiler. Nihayet Yüce Allah Resulünü (s.a.v.) yeryüzüne sizin sayenizde hakim kıldı.
Arapları Resulüne (s.a.v.) sizin kılıcınızla yaklaştırdı. Allah, Resulünü (s.a.v.) sizden hoşnut ve gözünün içi güler bir hâlde vefat ettirdi. Öyleyse, bu işe herkesten önce siz el atmalı, siz başlamalısınız. Çünkü bu iş herkesten önce size aittir."
Ben-i Sakife'de bu konuşmalar olurken, Ma'n ibn Adiy ve Uveym İbn Saide adında iki kişi gelip Hz. Ebu Bekir'le konuşuyorlar ve O'nun kulağına Ensar'ın Ben-i Saide Sakifesi'nde halife tayini için toplandıklarını dile getiriyorlardı.
İşte bu esnada Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve Ebu Ubeyde İbn Cerrah ve Muhacirler'den bir grup ağızlarından herhangi bir kelime çıkmaksızın ve isteklerini ve amaçlarını dile getirmeksizin oradan ayrıldılar ve Ben-i Saide Sakifesi'ne geldiler.
Sad bin Ubade bir sergi üzerinde bir yastığa dayanmış bir halde hitap ediyordu. Hz. Ömer konuşmak istedi ve Hz. Ebu Bekir Hz. Ömer'i engelledi ve şöyle dedi (ki Sünni eserlerden İbn Abdurrabbih'e ait Ikdu'l-Ferid'den veriyoruz):
"Biz, Muhacirler insanlar içinde ilk önce Müslüman olmuş kimseleriz. En üstün soy bizimdir. Yurdumuz da tam ortadadır. İnsanlar içinde seçkin yüzlere sahip bizleriz. Akrabalık bakımından da Resûlullah (s.a.v.)'e en yakın olanlar da biziz.
Siz İslam'da bizim kardeşlerimizsiniz. Dinde bizim yardımcılarımızsınız. Yardım ettiniz. Ganimetlerde bizim ortağımızsınız. Allah sizi hayırla mükafatlandırsın, versin. Bizler emirleriz, sizler vezirlersiniz." (Prof. Dr. Haydar Baş Hz. Fatıma eserinden)
Ehl-i Beyt ve Sünni eserlerde yer alan bir rivayet, Hz. Ömer b. Hattab'ın Resûlullah'ın (s.a.v.) vefatı ile takındığı tavırdır. Sağa sola bağırarak, "Peygamber (s.a.v.) ölmedi" diyordu. O'nu Hz. Ebu Bekir'in, "Muhammed ancak bir peygamberdir..." mealindeki ayeti okuyarak sakinleştirdiği her eserde yer almaktadır.
Bir yandan defin işlemleri devam ederken, Hz. Ebu Bekir sakinleşen Hz. Ömer'i alarak bundan sonra yapılacakları konuşmak üzere oradan ayrılmıştır.
Bir diğer dikkat çekici gelişme, Hazrecli Sa'd b. Ubade başkanlığında yapılan Sakife toplantısıdır.
Sakife toplantısını Ensar yapmıştır. Ensar'ın Resûlullah (s.a.v.) henüz defnedilmeden bu kadar çabuk bu toplantıyı yapmasının arkasında yine kabilecilikle açıklayabileceğimiz bazı hassas dengeler vardır.
Bir rivayete göre, Ensar topluluğu daha önce Resûlullah (s.a.v.) ile beraber katıldıkları savaşlarda Muhacirlerin birçok akrabalarını öldürmüşlerdi.
Eğer halife Muhacirlerden çıkarsa, bu durumun âdeta bir kan davası gibi kendi aleyhlerine kullanılmasından çekinmişlerdir. Bu gerekçe ile kendilerinden olan bir halifeyi iş başı yapmak için derhal toplanmışlardır.
Diğer bir rivayet ise, "Ensar, Muhacirler'in ileri gelenlerinin hilafeti Ali'ye vermemek, iktidarı ele geçirmek, Peygamber Efendimizin (s.a.v.) Ali (a.s.)'ın halifeliği ile ilgili sözlerini görmezlikten gelmek niyetinde olduklarını, onların bu Kureyş ittifakı ile eski cahiliyeyi ve kabile taassubunu yeniden canlandırmak niyetinde olduklarını anladılar.
Ensar, bunu anladıktan sonra, içlerinden bir grup Sa'd bin Ubade liderliğinde hilafet meselesini ele almak üzere Ben-i Saide Sakifesinde toplandı."
Bundan sonra Sakife toplantısına yön verecek olan Muhacir-Ensar karşılaştırması ve hangisinin üstün olduğu fikridir.
Evs ve Hazrec kabileleri Ben-i Saide Sakifesinde toplandılar.
Sakife'de yaşananlarla ilgili Sünni yazarlardan Taberî'nin eserinde şunlar yazmaktadır:
"Hazrec'in başkanı Sa'd ibn Ubade ayağa kalktı ve şöyle dedi:
'Ey Ensar topluluğu! Siz Arap kabilelerinden dinde sizin gibi kıdeme ve İslam'da üstünlüğe sahip bir kabile yoktur!
Muhammed (s.a.v.) kavminin içinde on küsur yıl kalıp onları Rahman'a ibadete, putlardan ayrılmaya davet etti. Kendisine kavminden pek az kimselerden başkası iman etmedi. İman edenlerse ne Resûlullah (s.a.v.)'i, ne O'nun dininin şerefini, ne de kendilerini zulüm ve işkencelerden koruyabildiler!
Allah sizi üstün kılmayı dileyince, size ikramda bulunup nime-tini tahsis etti; Kendisine ve Resulüne (s.a.v.) inanmayı, Resûlullah (s.a.v.) ile ashabını korumayı, Resûlullah (s.a.v.)'i ve dinini güçlendirmeyi, düşmanları ile savaşmayı size nasip etti!
İnsanlar içinde O'nun düşmanlarına karşı sizden daha şiddetlisi, düşmanları üzerinde sizden daha ağır basanı yoktur!
Araplar ister istemez Yüce Allah'ın emri ile düzeldiler, yola geldiler. En uzaktakiler bile İslamiyet'in hükmüne boyun eğdiler. Nihayet Yüce Allah Resulünü (s.a.v.) yeryüzüne sizin sayenizde hakim kıldı.
Arapları Resulüne (s.a.v.) sizin kılıcınızla yaklaştırdı. Allah, Resulünü (s.a.v.) sizden hoşnut ve gözünün içi güler bir hâlde vefat ettirdi. Öyleyse, bu işe herkesten önce siz el atmalı, siz başlamalısınız. Çünkü bu iş herkesten önce size aittir."
Ben-i Sakife'de bu konuşmalar olurken, Ma'n ibn Adiy ve Uveym İbn Saide adında iki kişi gelip Hz. Ebu Bekir'le konuşuyorlar ve O'nun kulağına Ensar'ın Ben-i Saide Sakifesi'nde halife tayini için toplandıklarını dile getiriyorlardı.
İşte bu esnada Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer ve Ebu Ubeyde İbn Cerrah ve Muhacirler'den bir grup ağızlarından herhangi bir kelime çıkmaksızın ve isteklerini ve amaçlarını dile getirmeksizin oradan ayrıldılar ve Ben-i Saide Sakifesi'ne geldiler.
Sad bin Ubade bir sergi üzerinde bir yastığa dayanmış bir halde hitap ediyordu. Hz. Ömer konuşmak istedi ve Hz. Ebu Bekir Hz. Ömer'i engelledi ve şöyle dedi (ki Sünni eserlerden İbn Abdurrabbih'e ait Ikdu'l-Ferid'den veriyoruz):
"Biz, Muhacirler insanlar içinde ilk önce Müslüman olmuş kimseleriz. En üstün soy bizimdir. Yurdumuz da tam ortadadır. İnsanlar içinde seçkin yüzlere sahip bizleriz. Akrabalık bakımından da Resûlullah (s.a.v.)'e en yakın olanlar da biziz.
Siz İslam'da bizim kardeşlerimizsiniz. Dinde bizim yardımcılarımızsınız. Yardım ettiniz. Ganimetlerde bizim ortağımızsınız. Allah sizi hayırla mükafatlandırsın, versin. Bizler emirleriz, sizler vezirlersiniz." (Prof. Dr. Haydar Baş Hz. Fatıma eserinden)
