Sri Lanka'dan alınacak ders çok
Dünya bir süredir Güney Asya ülkesi Sri Lanka'nın başına gelenleri konuşuyor. Sri Lanka'da yaşanan krizin bazı yönleri Türkiye'de de yaşanıyor. Krizin arka planında yüksek maliyetli kamu yatırımları, yüksek cari açık ve kötü yönetim var!





ÖMER NEZİR / DETAY HABER
Sri Lanka Meclis Başkanı Mahinda Yapa Abeywardena, protestoların ardından ülkeden kaçan Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa'nın istifa mektubunun teyit edildiğini söyledi. Abeywardena, "Rajapaksa'nın istifası kabul edildi" dedi. Rajapaksa Maldivler'den Singapur'a gitmişti. Sri Lanka'nın başkenti Colombo'da halk, OHAL ve sokağa çıkma yasağı ilanına karşın, Rajapaksa'nın istifasını gece boyunca sokaklarda coşkuyla kutladı. Abeywardena, 16 Temmuz'da Meclis'i toplamayı planladığını açıkladı. Meclis, Çarşamba günü ülkenin yeni cumhurbaşkanını seçecek. Geçen sürede Başbakan Ranil Wickremesinghe, Geçici Cumhurbaşkanı olarak görev yapacak. Sri Lanka'da ciddi bir benzin, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç ürünleri yokluğu yaşanıyor ve eylemciler bu durumdan siyasi liderleri sorumlu tutuyor. Peki Sri Lanka, neden bu noktaya geldi? İşte temel sebepleri...
• 22 milyon nüfuslu ada ülkesinde ekonomi bir süredir oldukça kırılgan. Sri Lanka para birimi rupi, dolar karşısında dibi gördü. Rajapaksa 2019'un Kasım ayında görevi devraldığında bir dolar 179 rupi düzeyindeydi. Şimdi ise 1 dolar 360 rupiye eşit. Ülkede yeterli paraya sahip olanlar bile gıda ve benzin alamıyor çünkü bu mallara erişim oldukça zor. Dünya Gıda Programı, ülkede 6 milyondan fazla kişinin bir sonraki öğününü nereden elde edeceğini bilmediğini kaydetti.
• Ukrayna'daki savaş gıda ve petrol ürünlerinin fiyatlarını yükseltti. Sri Lanka tüm petrol ürünlerinde ithalata dayalı bir ekonomiye sahip. Gaz kıtlığı öyle bir düzeyde ki, bazı krematoryumlar kapanmak zorunda kaldı ve Sri Lankalılar geleneklerinde yer almamasına rağmen ölüleri toprağa gömmeye başladı!
• Covid-19 ve siyasi belirsizlik, ülkenin temel döviz sağlayan sektörü turizmi vurdu.
Tarım böyle bitirildi
• Nisan 2021'de Sri Lanka Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa, tüm suni gübre ithalatını durdurarak, çiftçileri organik alternatife yönelmeye zorladı. Bu adım, ülkedeki kamuoyuna ve dış dünyaya 'ekoloji dostu' bir hamle olarak yansıtılsa da, asıl neden tükenmekte olan döviz rezervleriydi. Bu politika ters tepti. Ülkenin temel gıdası olan pirinçte rekolte düştü, ülke gıda ithalatına bağımlı hale geldi. Türkiye'de de bu yıl gübre kullanımı azaldı.
• Sri Lanka ihraç ettiği maldan 3 milyar dolar fazla değerde malı ithal ediyor. Ülke, Türkiye gibi cari açık veriyor. Ülkedeki döviz kıtlığının da başlıca nedenlerinden birisi bu.
• Sri Lanka'daki 30 yıllık iç savaş 2009'da sona erdi. Savaş sonrası dönemde hükümet yeniden inşaya girişti ve yol, liman, havalimanı gibi altyapı yatırımlarını artırdı. Ülke 6.5 milyar doları Çin'e olmak üzere 51 milyar dolarlık borç yükünün altına girdi. Benzer bir tartışma Türkiye'de de yaşanıyor!
• Başkent Colombo sokaklarında istifa eden Cumhurbaşkanı Rajapaksa'nın yanı sıra son 20 yıldır siyasete hükmeden ailesine de büyük bir öfke mevcut. Sokaklardaki eylemciler, Cumhurbaşkanı'nı ve ailesini tüm bu kaos ve krizden sorumlu tutuyor. Gotabaya Rajapaksa'nın büyük kardeşi Mahinda Rajapaksa Başbakan olarak belirlendi. Eylemlerin yoğunlaşmasının ardından Mayıs ayında istifa etti.















































































