AHMET HAYDAR TARHANLI / DETAY HABER

27-28 Temmuz tarihlerinde St. Petersburg'da düzenlenen 2. Rusya-Afrika Zirvesi'nin, hem Rus lider Putin, hem de Afrikalı liderler "başarılı" geçtiğini söyledi. Zirve sonunda Afrika Birliği (AfB) Başkanı ve Komorlar Devlet Başkanı Azali Assoumani ile ortak açıklama yapan Putin, karşılıklı ticareti nitelik ve nicelik olarak artırmak ve yapısını iyileştirmek amacı güttüklerini anlatarak, ticari işlemlerle ilgili finansal ödemelerde sürekli olarak ruble dahil olmak üzere ulusal para birimlerine geçmeyi hedeflediklerini vurguladı. Putin, "Rusya tarafından Afrika ülkelerinin silinen borcu şimdiye kadar 23 milyar dolara ulaştı. Son taleplere göre bu amaçlar için 90 milyon dolar daha tahsis edeceğiz" dedi. Rusya'nın Afrika'ya yönelik tarım ürünleri ihracatının yaptırımlara rağmen sürdüğünü ifade eden Putin, "2022'de Afrika ülkelerine 11,5 milyon ton, sadece bu yılın ilk 6 ayında ise 10 milyona yakın tahıl gönderildi" ifadelerini kullandı. AfB Başkanı Assoumani ise, zirvede tahıl tedariki konusunu konuştuklarının altını çizerek, Putin'in Afrika'ya herhangi bir ücret söz konusu olmadan yardım edebileceğini söylediğini aktardı. Bu arada, Ukrayna basınında çıkan haberlerde oldukça dikkat çekti. Ukrayna basınında yer alan iddialara göre, Rusya, partneri olarak gördüğü İran üzerinden yeni bir rota planı yapıyor. Aynı şekilde Rus yetkililerin bu konuda açıklamalar yaptığı ve İran'ın yeni tahıl geçiş hattı olarak kullanılacağı ifade ediliyor.

Rusya, ücretsiz tahıl gönderecek

Rusya Devlet Başkanı Putin, zirvenin sonunda yaptığı konuşmada, zirvenin yapıcı, dostane bir atmosferde ve verimli geçtiğini belirterek, "Afrika devletlerinin temsilcileri siyasi irade gösterdiler, bağımsızlıklarını ve ülkemizle işbirliğini geliştirmeye yönelik gerçek ilgilerini gösterdiler. Bunu takdir ediyoruz" ifadesini kullandı. Putin, Rusya ve Afrika ülkelerinin yeni sömürgecilik, gayrimeşru yaptırım ve geleneksel ahlaki değerleri baltalama girişimlerine karşı ortak kararlılık gösterdiğini belirtti. Karşılıklı ticareti nitelik ve nicelik olarak artırmak ve yapısını iyileştirmek amacı güttüklerini anlatan Putin, ticari işlemlerle ilgili finansal ödemelerde sürekli olarak ruble dahil olmak üzere ulusal para birimlerine geçmeyi hedeflediklerini vurguladı. AfB Başkanı Assoumani konuşmasında, zirvenin hem Putin hem de Afrika liderleri için "başarılı" geçtiğini söyledi. Afrika kıtasının kölelik, apartheid, sömürge gibi zor dönemler yaşadığını hatırlatan Assoumani, Rusya'nın her zaman böylesi dönemlerde kendilerine yardım ettiğini dile getirdi. Tahıl tedariki konusunu konuştuklarının altını çizen Assoumani, Putin'in Afrika'ya herhangi bir ücret söz konusu olmadan yardım edebileceğini söylediğini aktardı. Putin, zirvenin açılışında, Batılı ülkeleri Rus tarım ihracatına yönelik yaptırımlar nedeniyle ikiyüzlülükle suçlamış ve "Gelecek 3-4 ay içerisinde, Burkina Faso, Zimbabve, Mali, Somali, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Eritre'ye 25-50 bin ton tahılı bedelsiz bir şekilde sevk etmeye hazır olacağız" demişti. Rusya-Ukrayna savaşına da değinen Assoumani şunları söyledi: "Ateşkesi sağlamalıyız çünkü savaş öngörülebilir bir şey değildir. Savaş ne kadar uzarsa o kadar öngörülemez olur. Putin, diyaloğa ve çözüm bulmaya hazır olduğunu gösterdi. Şimdi bizim diğer tarafı ikna etmemiz lazım. Umarım bu olur, biz aracıyız, iki tarafla da konuşacağız. Olumlu sonuç almayı umuyoruz."

Afrika'ya tahıl sevkiyatı sürüyor

Rus lider Putin, Rusya'nın Afrika'ya yönelik tarım ürünleri ihracatının yaptırımlara rağmen sürdüğünü ifade ederek, "2022'de Afrika ülkelerine 11,5 milyon ton, sadece bu yılın ilk 6 ayında ise 10 milyona yakın tahıl gönderildi. Bu, ihracatımıza uygulanan ve Rus gıda arzını ciddi şekilde engelleyen, lojistiği, sigorta ve banka ödemelerini karmaşık hale getiren yasa dışı yaptırımlara rağmen gerçekleşti" ifadelerini kullandı. Putin, Rusya'nın Afrika ülkelerinin önemli miktarda borcunu da sildiğini aktararak, "Rusya, Afrika ülkelerinin borç yükünün hafifletilmesi çalışmalarına katılıyor. Rusya tarafından Afrika ülkelerinin silinen borcu şimdiye kadar 23 milyar dolara ulaştı. Son taleplere göre bu amaçlar için 90 milyon dolar daha tahsis edeceğiz" şeklinde konuştu.

BM: Rusya tahıl yardımı önerisinde bulunmadı

Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Gıda Programı (WFP) Direktör Yardımcısı Carl Skau, Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'ndan çekilen Rusya'nın BM'ye herhangi bir tahıl yardımı önerisinde bulunmadığını belirtti. Skau, Ukrayna tahılının bu kadar önemli bir kaynak olmasının sebeplerinden birinin operasyon bölgelerinin çoğuna yakın olmasını işaret ederek "Operasyonlarımız için etkisi, potansiyel olarak daha maliyetli ve kesinlikle daha uzun yollara sahip olabilecek başka yerlere bakmamız gerekecek" dedi. WFP'nin geçen yıl tahılının yüzde 50'sini ve 2023'te buğdayın yüzde 80'ini Ukrayna'dan aldığı bilgisini paylaşan Skau dünyada 345 milyon insanın akut gıda güvensizliği içinde yaşamaya devam ettiğini bildirdi.

Sisi'den Rusya'ya tahıl koridoru çağrısı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Afrika-Rusya Zirvesi'nde tahıl koridoru kriziyle ilgili konuşarak, tahıl koridoru anlaşmasının yeniden sağlanması için mutabakata dayalı bir çözüm beklediklerini belirtti. Moskova'nın askıya aldığı Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'na ilişkin Sisi, "Tahıl Koridoru Anlaşması'nda mutabakata dayalı bir çözümü sabırsızlıkla bekliyoruz" ifadelerini kullandı. Herkesin çıkar ve taleplerinin dikkate alındığında bu anlaşmayla tahıl fiyatlarındaki artışın önüne geçilebileceğini söyleyen Sisi, Afrika kıtası başta olmak üzere az gelişmiş ülkelerin ihtiyaçlarına işaret ederek tahıl koridoru anlaşması için arabuluculuk yönündeki arzularını dile getirdi.

Tahıl koridorunda yeni rota arayışı

Ukrayna, tahıl sevkiyatı için yeni rota arayışına girerken, Rusya'nın bir süredir İran üzerinden geçen yeni bir rota için çalışma yürüttüğü öne sürülüyor. Rusya, Tahıl Koridoru'nun en önemli limanı olan Odessa'ya yönelik saldırılarını sürdürürken, alternatif rota olarak konuşulan Tuna nehri kıyılarındaki Ukrayna limanlarını da bombalıyor. Ukrayna basınında yer alan iddialara göre, Rusya, iyi ilişkiler kurduğu ve partneri olarak gördüğü İran üzerinden yeni bir rota planı yapıyor. İddialara göre, Rusya'nın yeni rotası başkent Moskova'dan başlıyor, Volga nehri üzerinden ülkenin güneybatı sınırlarına iniyor. Hazar Denizi üzerinden İran'ın Bender Enzeli kentine devam eden rota, İran içinden güneye, Basra Körfezi'ne uzanıyor. Basra Körfezi'nden uluslararası sulara açılan rotanın varış noktaları Pakistan, Hindistan, hatta Çin olabilir. Bu ülkelerle de görüşüldüğü ifade ediliyor.