Taliban, hükûmet yetkililerinin akıllı telefon kullanmasını yasakladı. Bazı analistlere göre bu adım, toplumun tamamını kapsayabilecek daha geniş kısıtlamaların habercisi olabilir.

Taliban'ın askeri mahkemeleri tarafından yayımlanan ve The Guardian tarafından incelenen talimata göre yasak bu hafta yürürlüğe girecek ve "yüksek ve düşük rütbeli, mücahitler ya da hizmet personeli"nin cep telefonu kullanması yasaklanacaktı.

İnternette yayımlanan videoda, bir Taliban yetkilisinin yasak emrini okuduğu, diğer kişinin ise telefonları kırdığı görülüyor.

Emirde şu ifadeler yer alıyor: "Her kim telefon kullanırsa, cihaz parçalanacak ve yasağı ihlal eden kişiye hukuki ve şer'i ceza uygulanacaktır." Emirde ayrıca, herhangi bir muafiyet için Taliban'ın yüce lideri Hibetullah Ahundzade'den yazılı izin alınması gerektiği belirtiliyor.

The Guardian, haberinde bir Taliban sözcüsüne ulaşamadığını belirtti.

Afganistan kaynakları, yasakların duruma ve bölgeye göre değişkenlik gösterdiğini söylüyor. Yasak bazı bölgelerde yalnızca hükûmet yetkililerini kapsarken, bazı vilayetlerde kadınlara, sivillere, sağlık çalışanlarına, öğretmenlere ve öğrencilere kadar genişletiliyor.

Afganistan üzerine çalışan bir analist, "Pek çok şey yerel düzeyde verilen kararlara göre gerçekleşiyor. Ancak bu, aynı zamanda daha kapsamlı bir yasağın ön hazırlığı da olabilir; nabız yokluyor olabilirler," dedi.

Yasak, daha önceki internet kesintilerini hatırlatıyor
Yasak, Taliban'ın Afganistan'ı küresel internetten tamamen koparmaya yönelik çabalarını takip ediyor. Eylül ayında yetkililer, "ahlaksızlığı önlemek" amacıyla, pornografiyle ilgili kaygıları neden göstererek iki gün süren bir internet kesintisi emri vermişti.

Afganistan analistine göre bu kesinti aceleyle ve sonuçları öngörülmeden yapıldı. Yasak, ülke genelinde ticareti durma noktasına getirmiş; acil durum hizmetlerini ve havacılığı etkilemişti.

Analist, "Özel sektör paniğe kapıldı, bankacılık sektörü paniğe kapıldı, hatta kendi insanları, güvenlik sektörü ve yüce liderin ofisi, bile telaşlandı" diye belirtti. Yasağın iyi düşünülmediği anlaşıldığında kaldırıldığını söyledi.

Yasağın nedeninin son dönemdeki protestolar olduğu düşünülüyor
Son yasağın arkasında birkaç farklı neden olduğu düşünülüyor. Bunlardan ilki, Taliban'ın kadınları ve kız çocuklarını "uygunsuz hicap" gerekçesiyle gözaltına almasının ardından batıdaki Herat kentinde başlayan protestolar. Gösteriler sırasında Taliban güçlerinin kalabalığa ateş açtığı ve en az iki kişiyi öldürdüğü görüldü.

Analiste göre bu olay, kısıtlamalar için bir tetikleyici olmuş olabilir. Herat'taki protestoların büyük ses getirdiğini belirten analist, olayları gizlemeye çalışan Taliban yetkililerinin açıklamalarının paylaşılan videolar ile yalanlandığını belirtti.

Ancak Taliban, protestolardan önce de akıllı telefon yasaklarını gündeme getiriyordu. Olası yasağın nedenleri arasında bilgi sızıntılardan duyulan korku ve telefonların yetkililer arasında verimliliği düşürdüğüne dair endişeler vardı.

Afganistan'ın batısındaki Herat vilayetinde iki hükûmet çalışanı, akıllı telefon yasaklarının aylardır yürürlükte olduğunu söyledi. Bir çalışan, "Yaklaşık iki ay önce telefonlarımızı ofise getirmememizi söylediler," dedi. Uyarıyı ciddiye almayarak telefonunu ofise getirdiğinde telefona el koyulduğunu belirten çalışan, itiraz ettiklerinde ise telefonların parçalandığını söyledi.

Analiste göre Taliban, insanların sürekli telefonlarıyla vakit geçirmesinden ve çalışmamasından endişe ediyor.

Bir diğer yandan, hükûmet yetkililerinin akıllı telefonlarını belgelerin fotoğrafını çekmek ve toplantıları kaydetmek için kullanması sızıntı olasılığını artırıyor.

Çalışanların internette zaman geçirmesi ve bilgi sızdırması çok da yeni bir durum değil. Analiste göre fark, Taliban'ın soruna yaklaşım biçiminde yatıyor. Analist, başka hiçbir ülkenin bu durumla başa çıkmak için yasa çıkarmadığını söylüyor.