Trump’ın abluka ısrarı küresel enerji koridorunu yeniden kararttı

Dünya ekonomisinin can damarı, Basra Körfezi'nin kilidi Hürmüz Boğazı, jeopolitik bir satranç tahtasına dönüşmüş durumda. 

Lübnan'da sağlanan ateşkesin ardından bölgede esen hafif yumuşama rüzgarları, ABD Başkanı Donald Trump'ın tavizsiz "deniz ablukası" çıkışıyla yerini yeniden fırtınaya bıraktı. 

İran'ın "iyi niyet göstergesi" olarak açtığı boğaz, Washington'dan gelen sert mesajlar sonrası tekrar kapandı. 

Sadece diplomatik bir gerilimle sınırlı kalmayan bu kriz, boğazı geçmeye çalışan ticari gemilere ateş açılmasıyla sıcak çatışma riskini en üst seviyeye taşıdı.

Diplomatik bahardan silahların gölgesine

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan'daki ateşkesi selamlamak adına Hürmüz Boğazı'nı sivil trafiğe açtığını duyurmuştu. Yaklaşık bir buçuk aydır kapalı olan boğazın açılması, küresel piyasalar için umut verici bir gelişmeydi.

Ancak bu "diplomatik bahar" çok kısa sürdü. Trump'ın, İran ile yürütülen müzakereler nihai bir sonuca bağlanana kadar deniz ablukasının kalkmayacağını vurgulaması, Tahran'da bardağı taşıran son damla oldu.

İran Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD'nin taahhütlerine sadık kalmadığını ve ablukayı sürdürdüğünü belirterek boğazın kontrolünün "eski haline" döndüğünü ilan etti. Bu karar, sivil gemilerin güvenli geçiş hakkının askıya alınması anlamına geliyor. 

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi'nin "Hürmüz Boğazı'nın eski haline dönüşünün keyfini çıkarın" şeklindeki sarkastik çıkışı, İran'ın geri adım atmaya niyetli olmadığını gösteriyor.

Müzakerelerde "aşırı talepler" ve tıkanan masa

Bölgedeki yangını söndürmek için Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler ise tam bir kördüğüme dönüştü. İslamabad'da gerçekleştirilen ve yaklaşık 21 saat süren ilk tur görüşmelerden somut bir sonuç çıkmamıştı.

İran tarafı, masanın devrilme sebebi olarak ABD'nin "aşırı taleplerini" ve Trump yönetiminin çelişkili tavırlarını işaret ediyor. 

Tahran, bir yandan müzakere masasında uzlaşma aranırken diğer yandan deniz ablukasının sürdürülmesini "yıpratıcı ve faydasız" bir süreç olarak tanımlıyor.

Pakistan hükümet kaynakları, her şeye rağmen ikinci tur görüşmelerin pazartesi günü (bugün) yapılabileceği konusunda iyimser bir tablo çizmeye çalışıyor. 

Hatta taslak bir mutabakat sağlanması durumunda Donald Trump ve Mesud Pezeşkiyan'ın imza töreni için İslamabad'da buluşabileceği iddiaları gündemde. 

Trump'ın "Pakistan harika bir ülke, imza için gidebilirim" şeklindeki açıklamaları bir açık kapı bıraksa da, sahadaki gerçekler diplomatik söylemlerle taban tabana zıt ilerliyor. 

İran, ABD'nin ekonomik ve askeri baskı aygıtı olan ablukadan vazgeçmemesi durumunda yeni bir görüşme turuna katılma konusunda oldukça mesafeli duruyor.

Hürmüz'de namlunun ucundaki ticaret

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim artık sadece siyasi demeçlerden ibaret değil; deniz ticaret yolları fiilen bir savaş alanına dönüştü. Boğazın yeniden kapatıldığının ilan edilmesinden kısa bir süre sonra, geçiş yapmaya çalışan en az iki ticari gemiye ateş açıldığı bilgisi bölgedeki tansiyonu zirveye taşıdı. 

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim ve çatışmalar elbette sadece İran ve ABD arasındaki bir mesele değil; küresel enerji arz güvenliğini direkt olarak tehdit ediyor ve uluslararası bir kriz niteliğinde. 

28 Şubat'ta başlayan ve nisan başında sağlanan geçici ateşkesle durulan süreç, Trump'ın "maksimum baskı" politikasının deniz sahasındaki yansıması olan abluka ile yeniden kontrolden çıktı. 

Hürmüz gibi dar ve stratejik bir su yolunda patlayacak tek bir mermi, küresel petrol fiyatlarını altüst etmeye ve büyük çaplı bir askeri çatışmayı tetiklemeye yetecek güçte. 

Dünya şimdi bugün yapılması muhtemel Pakistan görüşmelerine kilitlenmiş durumda; ancak namluların gölgesinde yapılacak bir diplomasinin ne kadar kalıcı olacağı büyük bir soru işareti.