Tuğçe Kaplan: Sağlıklı beslenme

Sağlık; insanın fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde olması şeklinde tanımlanır. Toplumun sağlıklı yaşaması ve ekonomik yönden gelişmesi, onu oluşturan bireylerin sağlıklı olmasıyla ilgilidir.

Sağlığın temeli yeterli ve dengeli beslenmedir. Bu doğrultuda amaç; yaşam boyu tüm bireylerin sağlığının korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, yaşam kalitesinin arttırılması ve sağlıklı yaşam biçiminin benimsenmesini sağlamaktır.

Sağlıklı beslenme besin çeşitliliğine dayalıdır. Günlük gereksinim duyulan enerji ve besin ögelerinin besinlerle vücuda alınması gerekmektedir.

Besin grupları nelerdir?

Besinler içerdikleri besin ögelerine göre beş grupta toplanmaktadır. Bunlar:

1- Süt ve ürünleri (yoğurt, ayran, peynir vb.),

2- Et, yumurta, kurubaklagiller (mercimek, kuru fasulye, nohut vb.) ve yağlı tohumlar (ceviz, fındık, badem),

3- Ekmek ve tahıllar,

4- Sebze,

5- Meyve grubudur.

Dengeli bir besin tabağında neler olmalıdır?

Dengeli besin tabağında bu saydığımız besin gruplarından en az üçü yer almalıdır. Örneğin öğle yemeğinde, 1 tabak sebze yemeği yanına pilav ve yoğurt ile öğün dengeli bir şekilde geçirilebilir.

Hangi besin ne kadar tüketilmeli?

Yine bazı örnek besinler üzerinden değerlendirme yaparsak; balık tüketimi çocuklarda beyin gelişimi, yetişkinlerde ise kalp-damar hastalıklarından korunmada önem taşır. Haftada 2 defa balık tüketilmelidir.

Kurubaklagiller posa içerikleri yüksek ve yağ içerikleri düşük besinlerdir. Bu yüzden kan kolesterol ve şeker düzeyini düzenleyici rol oynar. Kurubaklagiller haftada 2-3 kez tüketilmelidir.

Tüm sebze ve meyveler, vitamin mineral içeriği açısından mevsiminde bol yenmelidir.

Temel enerji kaynağı olan tahılların rafine edilmemiş olanlarının besin değerleri daha yüksektir. Bu nedenle beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek tercih edilmelidir. Yemeklerde kalp damar sağlığına olumlu etkisi olduğu için zeytinyağı kullanılmalıdır. Şekerli ve gazlı içecekler, şekerlemeler, kekler, pastalar, hazır paketli ürünlerden sağlığa zararlı etkilerinden dolayı uzak durulmalıdır.

Su, vücudun dengesini korumada, yaşamsal faaliyetleri sağlamada önemli bir ögedir. Yetişkin bireylerin günde 2-2.5 litre sıvı tüketmesi gerekmektedir. Bu miktar yaklaşık 8-10 su bardağıdır.

Tuz tüketimi azaltılmalı, günlük en fazla 1 silme tatlı kaşığı iyotlu tuz kullanılmalı, sofraya tuzluk konulma alışkanlığından uzaklaşılmalıdır.

Son olarak fiziksel aktivite

Sağlıklı olmak için sadece beslenmeye dikkat etmek yeterli olmaz. Aynı zamanda düzenli fiziksel aktivite yapmak da önemlidir. Fiziksel aktivite, bireylerin kronik hastalıklara yakalanma riskini azaltmaktadır. Yetişkin bir birey haftalık en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapmalıdır.