TÜİK halden anlamıyor
TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya, kurumun istatistik hesaplarına getirilen eleştirilere cevap verdi. Çetinkaya, üretilen resmi istatistiklerin herhangi bir kişi, makam ya da kurumun talep ve talimatlarına göre olmadığını belirtti. Bunun üzerine biz de son 2 yılın hal fiyatlarına baktık. Haldeki fiyat artışının TÜİK'in açıkladığı enflasyon oranının çok üzerinde olduğunu gördük
25.04.2022 17:16:00
YENİ MESAJ / HABER
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanı Erhan Çetinkaya, kurumun 96 yıldır ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda istatistik ürettiğini belirterek, "Kurumumuzca üretilen resmi istatistikler herhangi bir kişi, makam ya da kurumun talep, talimat veya tahminlerine göre değil, kurumun sahip olduğu bilimsel ve teknik özerklik ile geçerli uluslararası yöntemler kullanılarak bağımsız olarak hesaplanmakta ve ilan edilmektedir'' dedi.
Çetinkaya, TÜİK'in kuruluşunun 96'ncı yıl dönümü dolayısıyla değerlendirmede bulundu. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de karar alıcıların, araştırmacıların ve toplumun her kesiminin ekonomik ve sosyal hayatın farklı boyutlarıyla ilgili güncel ve güvenilir bilgiye ihtiyacı olduğunu ve bu doğrultuda çalışmalara yön verdiklerini ifade eden Çetinkaya, kurumun geçmişine ilişkin bilgi verdi. Çetinkaya, 30 Haziran 2021'de ilgili kanunda yapılan değişiklikle TÜİK'in, kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilişkili bir kurum halini aldığını hatırlattı.
'İstatistikler şeffaf şekilde paylaşılıyor'
Çetinkaya, TÜİK'in uluslararası kurum ve kuruluşların denetimlerine açık olduğuna dikkati çekerek, kurumun ürettiği tüm istatistikleri, uluslararası normlarda Avrupa Birliği (AB) ve dünya genelinde geçerli, uluslararası kurumlar tarafından tavsiye edilen yöntem, tanım ve kavramları kullanarak hesapladığını anlattı.
Böylece uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir veri üretimi sağlandığını vurgulayan Çetinkaya, şöyle konuştu: "Söz konusu kavram ve yöntemlerle uygulama sonuçları, yerli ve yabancı kurum ve kuruluşlardaki uzmanların değerlendirmelerine açık olduğu gibi, TÜİK internet sayfasından kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılmaktadır."
Çetinkaya, Eurostat tarafından her yıl yayımlanan değerlendirme raporlarında, TÜİK'in birçok istatistik alanında ürettiği verilerin AB normlarıyla yüksek düzeyde uyumlu olduğu tespitinin yer aldığına işaret etti.
TÜİK'in, görev, yetki ve sorumlulukları kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenmiş bir kamu kurumu olduğunu belirten Çetinkaya, "Kurumumuzca üretilen resmi istatistikler herhangi bir kişi, makam ya da kurumun talep, talimat veya tahminlerine göre değil, kurumun sahip olduğu bilimsel ve teknik özerklik ile geçerli uluslararası yöntemler kullanılarak bağımsız olarak hesaplanmakta ve ilan edilmektedir" ifadelerini kullandı.
TÜFE veri derleme süreçleri
TÜİK'in, TÜFE hesaplamalarında alternatif veri kaynaklarının kullanılmasına yönelik çeşitli çalışmalar yürüttüğünü belirten Çetinkaya, bu alternatiflerin "barkod (satış) verilerinin kullanılması" ve "web scraping (veri kazıma) yöntemiyle fiyat derlenmesi" olduğunu bildirdi.
Çetinkaya, "Barkod verileri TÜFE hesaplamalarında ilk olarak 2021'de kullanılmaya başlanmış ve derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 21'i zincir marketlerden doğrudan temin edilmiştir. Bu yıl itibarıyla bu yöntemle derlenen fiyat sayısı toplam fiyat sayısının yüzde 44.3'ünü oluşturmaktadır" diye konuştu.
İnternet üzerinden mal ve hizmet satın alımlarının yaygınlaşması, istatistik ofislerinin internetten satışı yapılan ürün fiyatlarını TÜFE'ye entegre etmelerini gerekli hale getirdiğini vurgulayan Çetinkaya, madde tanımları ve yapısı gereği web scraping ile fiyat derlenmesi uygun olan beyaz eşya, elektronik ürünler, giyim, mobilya, sıfır otomobil ve otobüs bileti fiyatları için 2022 itibarıyla internet üzerinden derlenen fiyatların endeks hesaplamalarında kullanılacağını, bu yöntemle elde edilecek fiyat sayısının derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 5.3'ünü oluşturduğunu kaydetti.
Fiyatlar 1 yılda katlanarak arttı
Öte yandan Yeni Mesaj olarak 2021 ve 2022 yıllarının 25 Nisan tarihlerinin hal fiyatlarına baktık. Buna göre hal fiyatlarında aşırı yükselme olduğu bariz bir şekilde görülüyor. TÜİK'in son açıkladığı Mart 2022 enflasyon oranı ise yüzde 61.14'tü. TÜİK'in açıkladığı bu oranın hal fiyatlarındaki artışa oranla çok düşük kaldığını söyleyebiliriz. Bazı sebze ve meyvelerin 25 Nisan baz alınarak 1 yılın fiyat farkı şu şekilde gerçekleşti:
Patates: 2021/0,86 TL - 2022/4.24 TL artış: yüzde 400
Taze fasulye: 2021/4,72 TL - 2022/13,68 TL artış: yüzde 200
Kuru soğan: 2021/0,63 TL - 2022/1,56 TL artış: yüzde 150
Domates: 2021/3,01 TL - 2022/6,91 TL artış: yüzde 130
Elma: 2021/1,42 TL - 2022/3,36 TL artış: yüzde 130
Kıvırcık: 2021/2,09 TL - 2022/4,46 TL artış: yüzde 110
Sivri biber: 2021/5,18 TL - 2022/10,20 TL artış: yüzde 98
Ispanak: 2021/1,09 TL - 2022/2,00 TL artış: yüzde 90
(Kaynak: Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi)
