Zayıflama iğneleri nedir?

Zayıflama iğneleri, son yıllarda obezite ve tip 2 diyabet tedavisinde popüler hale gelen enjeksiyon formundaki ilaçlardır. Başlangıçta diyabet için geliştirilen bu ilaçlar, iştahı baskılayarak ve metabolizmayı düzenleyerek kilo kaybını teşvik eder. En bilinenleri GLP-1 reseptör agonistleri grubundandır: Semaglutid (Ozempic, Wegovy), Tirzepatid (Mounjaro) ve Liraglutid (Saxenda).

Bu ilaçlar, sosyal medyada "mucize zayıflama iğneleri" olarak anılsa da, tıbbi bir araçtır ve hekim denetimi şarttır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından tip 2 diyabet ve bazı durumlarda kilo kontrolü için onaylanmış olup, reçetesiz kullanımı yasaktır.

Nasıl çalışırlar?

Bu iğneler, vücutta doğal olarak bulunan GLP-1 (glukagon benzeri peptid-1) hormonunu taklit eder. Mide boşalmasını geciktirerek tokluk hissi verir, iştahı azaltır ve insülin salgısını artırarak kan şekerini dengeler.

Tirzepatid gibi bazıları, ayrıca GIP hormonunu da etkileyerek daha güçlü etki sağlar. Haftalık veya günlük cilt altı enjeksiyonla uygulanır; örneğin semaglutid haftada bir kez yapılırken, liraglutid günlük kullanım gerektirir. Klinik çalışmalarda, 68 haftalık kullanımda vücut ağırlığının %14-22'sine kadar kayıp gözlenmiştir.

Popüler türleri ve karşılaştırması

- Semaglutid (Ozempic/Wegovy): Haftalık enjeksiyon, %10-15 kilo kaybı sağlar. Diyabet tedavisinde onaylı, zayıflama için Wegovy formu kullanılır.

- Tirzepatid (Mounjaro): Çift hormon etkisiyle en güçlü; %15-22 kilo kaybı. Türkiye'de diyabet ve kilo kontrolü için onaylı.

- Liraglutid (Saxenda): Günlük kullanım, %5-8 kilo kaybı. Daha eski nesil, ancak etkili.

Tirzepatid en etkili olsa da, maliyet ve erişim sorunları vardır; Türkiye'de yüksek dozlar sınırlı.

Sağlık üzerindeki olumlu etkiler

Bu iğneler, sadece kilo kaybı sağlamaz; tip 2 diyabet kontrolünü iyileştirir, kalp fonksiyonlarını destekler ve obeziteye bağlı kanser risklerini (örneğin meme, kolorektal) azaltabilir. Çalışmalar, HbA1c seviyelerini düşürdüğünü ve uzun vadede kardiyovasküler faydalar sağladığını gösterir. Ayrıca, libido ve hormon dengesini olumlu etkileyebilir, ancak bu etki bireysel farklılık gösterir. 12 aylık kullanımda ortalama %15 kilo kaybı, diyet ve egzersizle birleştiğinde kalıcı sonuçlar verebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

En yaygın yan etkiler gastrointestinal: Mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık. Ciddi riskler arasında pankreatit, safra kesesi taşları, tiroid kanseri, böbrek sorunları ve bağırsak tıkanıklığı yer alır. Hızlı kilo kaybı kas ve kemik kaybına yol açabilir. İlaç bırakıldığında kilo geri alımı hızlı olur – diyet yapanlara göre 4 kat fazla. Reçetesiz kullanım sahte ürün riskini artırır, meme kanseri taraması şarttır.

Kimler kullanmalı ve nasıl başlanmalı?

Obezite (VKİ >30) veya diyabeti olan yetişkinler için uygundur, ancak hamileler, tiroid sorunu olanlar ve bazı kanser öyküsü olanlar kaçınmalı. Hekim kontrolünde başlanmalı; meme USG/mamografi gibi taramalar önerilir. Tedavi süresi genellikle 12 ay, ancak bırakma sonrası diyet/egzersiz şart.

Zayıflama iğneleri, obezite tedavisinde etkili bir araç olsa da, mucize değildir. Faydaları kadar riskleri de göz önünde bulundurarak, hekim rehberliğinde kullanılmalı. Kalıcı başarı için yaşam tarzı değişiklikleri vazgeçilmezdir.