Aslan Apartmanı

Yer; Kocaeli İli, Gebze İlçesi, Akse Sapağı, Issıkgöl Caddesi.

29 Ekim 2025 sabahı yıkılan Aslan Apartmanı, yalnızca bir binanın değil, bir sürecin, bir ihmaller zincirinin ve ertelenmiş sorumlulukların enkaza dönüşmüş halidir.

2012 yılında, Arslan Apartmanı'nın bulunduğu arsada yer alan müstakil yapı yıkılırken, yerine inşa edilecek yedi katlı binanın bir gün sakinlerine mezar olacağı kimsenin aklına gelmezdi. 

Nisan 2013'te kaba inşaatı tamamlanan yapı, aynı yılın ağustos ayında yeni ev sahiplerini ve birçok kişiye geçim kapısı olacak ticari alanları bekliyordu.

Ancak yapının inşa sürecinden itibaren göz ardı edilemeyecek işaretler vardı. 

Binanın giriş katında faaliyet gösteren eczane sahipleri, zemin kattaki mermer kaplamalarda çökmeler fark ettiklerini dile getirmişti. 

Zamanla binanın yan yattığı da gözle görülür hale gelmişti. 

Bu durum, ani bir göçmeden çok, zemin oturması, temel kayması veya taşıma gücü farklılıkları gibi zamana yayılan bir sürecin varlığına işaret etmektedir.

Bu noktada sorulması gereken sorular nettir. 

Beton dayanımı yeterli miydi?

Taşıyıcı sisteme sonradan müdahale edilmiş miydi?

Yapının plan şeması, en ve boy oranı ve baskı dağılımı yürürlükteki yönetmeliklere uygun muydu?

Enkaz görüntülerinde dikkat çeken en ve boy oranı, plan düzensizliği ihtimalini güçlendirmektedir. 

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, bu tür düzensizliklerin yapı davranışını doğrudan etkilediğini açıkça tanımlar. 

Bu nedenle yapının mimari ve statik projelerinin bütüncül biçimde incelenmesi bir tercih değil, zorunluluktur.

Binanın yaşı dikkate alındığında, normal koşullarda zemin oturmasının yıllar önce tamamlanmış olması beklenirdi. Ancak yapı altındaki zeminin bir bölümünün dolgu, diğer bölümünün doğal zemin olması durumunda, farklı taşıma gücüne sahip bölgelerde farklı miktarda oturma meydana gelir. 

Bu tür durumlar, özellikle kısa kenar yönünde belirginleşir ve yapının o yöne doğru eğilmesine neden olur.

Yapıda dikkat çeken bir diğer unsur, yaklaşık bir yıl boyunca fırın olarak kullanılan bir işletmenin bulunmasıdır. 

Fırınlar, yüksek sıcaklık, nem ve titreşim üretir. 

Yetersiz tasarlanmış temellerde veya düşük beton kalitesine sahip yapılarda bu etkenler, betonun ve donatının uzun vadeli performansını ciddi biçimde zayıflatabilir.

Aslan Apartmanı'nın tamamen parçalanarak çökmesi yerine yan yatarak göçmesi, yapıda belirgin bir yumuşak kat etkisi bulunduğunu düşündürmektedir. 

Giriş katın üst katlara göre daha yüksek olması, bu katı daha narin hale getirir. Özellikle zemin katlarda ticari kullanım bulunması, kolon kesilmesi, dolgu duvarların kaldırılması ya da geniş camekan uygulamalarıyla birleştiğinde, taşıyıcı sistemin direnci ciddi biçimde azalır.

Her ne kadar bölme duvarlar taşıyıcı sistem elemanı olarak kabul edilmese de, yapının genel rijitliğine katkı sağladıkları göz ardı edilmemelidir. 

Zemin katlarda bu duvarların bulunmaması, üst katlara kıyasla belirgin bir zayıflık yaratır. 

Bu durum, yapı stokumuzda sıkça karşılaşılan zayıf kat ve yumuşak kat düzensizliklerinin temel nedenlerinden biridir.

Eğer yapının bir bölümü sonradan yenilenmiş veya kısmi güçlendirme yapılmışsa, bu bölgelerde malzeme uyumsuzluğu, bağlantı zayıflıkları ve taşıyıcı sistem süreksizlikleri oluşabilir. 

Güçlendirme, bütüncül yapılmadığında çözüm değil, yeni bir risk üretir.

Aradan geçen 63 güne rağmen, Aslan Apartmanı'nın neden yıkıldığı ve bu yıkımın sorumlularının kimler olduğu hala kamuoyuna net biçimde açıklanmış değildir. 

Oysa Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı, olayın ardından yaptığı açıklamada, "Sorumlusu kimse hesap verecek, kimseyi koruyup kolladığımız yok," demişti. 

Geçen zaman, bu sözlerin henüz karşılık bulmadığını göstermektedir.

Öte yandan, 12 yıldır tamamlanamayan metro inşaatının bu bölgedeki zemin davranışı üzerindeki etkisi, birçok uzman tarafından dile getirilmektedir. 

Uzun süreli kazılar, titreşimler ve yeraltı su dengesindeki değişimlerin çevre yapılar üzerindeki etkisi bilimsel bir gerçektir. 

Buna rağmen bu ihtimalin resmi değerlendirmelerde ne ölçüde ele alındığı bilinmemektedir.

Bu yıkımın etkileri enkazla sınırlı değildir. Bölgede, can güvenliği gerekçesiyle evlerinden ayrılmak zorunda kalan, ancak binalarının akıbeti hakkında net bilgi alamayan çok sayıda vatandaş bulunmaktadır. Günlerdir, haftalardır evlerine dönemeyen insanlar belirsizlik içinde yaşamaktadır.

Aynı şekilde, boşaltılan binalarda bulunan dükkan ve işletmeler de ağır bir mağduriyet yaşamaktadır. 

İş yerlerini kapatmak zorunda kalan esnaf, gelir kaybı, kira, kredi ve personel yükümlülükleriyle baş başa bırakılmıştır. 

Ne binaların geleceği ne de sürecin nasıl işleyeceği konusunda tatmin edici bir açıklama yapılmıştır.

Ancak bütün bu teknik, idari ve ekonomik tartışmaların üzerinde bir gerçek vardır. 

Bu yıkımda dört insan hayatını kaybetti.

Bu olay yalnızca bir bina çökmesi değildir.

İhmalin kurumsallaştığı, denetimin kağıt üzerinde kaldığı ve sorumluluğun zamana yayılarak görünmez kılındığı bir düzenin sonucudur.

Bir yapının neden yıkıldığını bulmak mühendisliğin konusudur, sorumlusunu ortaya çıkarmak ise adaletin ve devlet ciddiyetinin.

Ve dört canın kaybedildiği bir yerde, belirsizlik asla kabul edilemez.