HOŞGELDİNİZ! BUGÜN 17 AĞUSTOS 2022, ÇARŞAMBA

Epistemoloji ve bilgi problemi

30.08.2021 00:00:00
'Epistemoloji ve bilgi problemi' seslendirme dosyası:

Epistemoloji  Antik Yunanca "episteme" bilgi ve "loji" ya da bilgi felsefesi, bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalıdır. Epistemologlar, bilginin doğası, kaynağı ve kapsamı, epistemolojik gerekçelendirme, inancın rasyonelliğini ve diğer çeşitli konuları incelemektedir.(1)

Epistemolojik açıdan öncelikle doğru bilgiyi elde etmek için temel ilkeler belirlenmeli bunun için amaç ve yöntem oluşturmalıdır. Ve en nihayetinde bunu hayata geçiren ve yaşayan bir sistem oluşturulmalıdır. Zira Epistemoloji, felsefenin; etik, mantık ve metafizikle birlikte dört ana dalından biri olarak kabul edilir.

Epistemolojinin, Bilgi nedir? Bilginin kaynağı nedir? Bilginin değeri nedir? Doğru bilgi var mıdır? Bilginin sınırı nedir? Bilginin yöntemi nedir? İnsan neyi bilebilir? Gibi temel soruları vardır.

Doğru bilginin ölçütü olarak farklı felsefi yaklaşımlar aklı, deneyleri, gözlemlenebilir olguları, faydayı, sezgileri ya da özleri (fenomen) kabul etmiştir. Ancak yaklaşımlar bunlarla sınırlı değildir.(2)

Bugünün bilgi dünyasının maalesef bir metodoloji problemi yaşadığını görüyoruz. İnsanlık açısından birçok toplum bilgiyi elde etme ve doğru kullanma konusunda usül ve yöntemi maalesef güncelleyemedi. Güncelleyemediği için bunu gerçekleştiren toplumların hegemonyasında kaldı. Ve maalesef bizler de genel ve yeni bir usül ve yöntem belirleyemedik.

Ancak yine de önümüzde küresel bir problem görülüyor. Çünkü günümüz dünyasının akademisyenleri, aydın ve entelektüelleri bu anlamda insanlık adına bir kaos içindeler. Bu da zamanla üretkensizliği doğurdu ve bulduğu çözümler maalesef çözüm yerine düğüm olmaktan da öteye geçemedi.

Oysa felsefe bunu kendi iç dinamiklerinde gerçekleştirmiştir. Bilgi felsefesinin temel prensipleri, "etik" ahlak felsefesi, "Epistemoloji" bilgi bilimi veya bilgi teorisi, "metafizik", "bilim felsefesi" gibi teori yöntem ve disiplinler edinmiştir. Çünkü hakikate ulaşılma çabası içine girildiğinde epistemolojinin olmaması düşünülemez. Bu anlamda gerçeğe ulaşmak isteyen doğruluğa akli bir kavrayışla ya da deneysel bir yöntem olan "ampirik" metotla erişip erişemeyeceğine belirleyen ilk disiplin epistemolojidir

Epistemoloji, bu ve diğer tartışmalarda "Ne biliyoruz?"(3), "Bir şeyi bildiğimizi söylemek ne anlama gelir?"(4), "Gerekçelendirilmiş inançları gerekçelendirilmiş kılan nedir?"(5) ve "Bildiğimizi nasıl biliyoruz?"(6) gibi soruları cevaplamayı hedefler.

Ancak bunlar bilgi kirliğinden kaynaklanan problemlere çözümler olmayıp, bilgiyi edinmedeki problemlere çözümler olduğu da unutulmamalıdır. Ki bizim konumuz bilgiyi edinme metotlarından ziyade bilgi fazlalığından kaynaklanan bilimsel süzgeçleri oluşturmak ve bilgi kirliliğinin önüne geçecek süzgeçleri oluşturan yeni bir felsefi metot oluşturmaktır. Bunun için ayracı doğru yere koymamız gerekir. Doğru bilginin kullanım alanlarını belirlemek gereksinimden öte bir zorunluluktur. Bu yüzden artık doğru bilgi ve özellikle doğru bilginin doğru kullanımı için usül ve yöntem belirlemek durumundayız. 

Bu yüzden hayatımızda bilgileri aktüel olarak kullanacak alanları öncelikle belirlememiz gerekir. Aksi halde plakaların ya da telefon numaralarını hepsini ezbere bilen, trigonometri bilgilerini hafızasında tutan, yabancı bir kaç dil bilip o dilin edebiyatını, kültürünü ve sosyolojik yapısını bilmeyen, sadece ezberden oluşan ve birçok bilgiyi hard diskine yerleştiren ama yorum yapamayan, ileriyi göremeyen, proaktif olmayan/olamayan bir nesil bırakacağız geleceğe. 

Bilgi için ezber elbette bir yöntemdir ancak bilim için bu sadece başlangıçtır. Bütüncül bir ezber kurgusuyla yapılan ilmi bir çalışma, o bilim dalı için kendisini tüketmesi ve ilerlemesini durdurması anlamına gelir.

Bunun için ancak ve ancak acil eylem planı olarak öncelikle bireysel olarak çözümler ortaya koymak zorunda olduğumuz görülüyor. Çünkü bunun genel geçer bir metot haline gelmesi ve nesnel bir kabul görmesi için öncelikle her bireyin teker teker gerçekleştirmesi gerekir ki toplumlarda kabul görsün. Nihayetin de kitleler halinde bunu başarsak bile,  geleceğe aktarmak ve sonuçları için bile en az bir nesil gerekir. Dolayısıyla ivedilikle bugünden başlayarak bir nesil sonrasını (ki bu da ortalama en az 25 yıl) göz önüne alarak bir program yapmalıyız.

Bilginin doğru yerde kullanımını sağlamak bile problemken; günümüzde doğru bilgiye ulaşmak çok daha güçtür. Zira bilginin sonuçlarından önce doğruluğunun bilinmesi gerekir. Yoksa bilginin hayata geçirilmesi zor, belki de imkansız hale gelir. Aksi halde gereksiz bilgilerle yüklü, üretemeyen donuk zihinlerin kendisi bir problem olacak bu da çözümsüzlüğü ortaya çıkaracak, üretimi ve gelişimi durduracaktır. Böyle giderse kısa sürede George Orwel'in "1984" romanındaki gibi tamamen ya üst aklın kontrolüne giren, hafızası kayıp bireyler haline geleceğiz. Ya da Amerikan sinemasının Hollywood'da sık sık işlediği yapay zekanın tahakkümü altında kalacağız veya yapay zekanın bizatihi kendisi olacağız.

Kaynaklar:

1- "Kuramsal Bilginin Oluşumu ve Toplumsal Bilgiye Dönüşümünde Epistemoloji Bilgi Hizmetleri İlişkisi I" (PDF). Özgür Külcü - Marmara Üniversitesi. 15 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

2- Beyter, Taner (26 Temmuz 2019). "Epistemoloji (Bilgi Felsefesi): Neyi, Ne Kadar, Nasıl Bilebiliriz?" Evrim Ağacı. 19 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.

3- "Epistemology". Encyclopedia Britannica. 14 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020.

4- Steup, Matthias (2005). Zalta, Edward N. (Ed.). "Epistemology". Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2014 bas.).

5- Carl J. Wenning. "Scientific epistemology: How scientists know what they know" (PDF). 23 Haziran 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.

6- Epistemology". Stanford Encyclopedia of Philosophy. 30 Ağustos 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2020.

 

 

 

 
 
Arda Karani / diğer yazıları
- Geylani okulunda Ehl-i Beyt ekolü / 10.08.2022
- Geylani Okulu / 29.07.2022
- Bir tasavvuf anatomisi / 22.07.2022
- Antroposen Çağı / 30.06.2022
- Holosen / Mavi Cennet / 09.06.2022
- Bir Deniz Masalı/ Günebakan Şiiri / 09.05.2022
- Sakız orucu bozar mı? -2- / 19.04.2022
- Sakız orucu bozar mı? -1- / 18.04.2022
- Şiir gibi / 16.04.2022
- Türk manifesto! / 26.02.2022
- Akıl-Kur'an-Sünnet ilişkisi / Akıl mı, vahiy mi? -VI- / 22.01.2022
- Akıl-Kur'an-Sünnet ilişkisi / Akıl mı, vahiy mi? -V- / 19.01.2022
- Akıl-Kur'an-Sünnet ilişkisi / Akıl mı, vahiy mi? -IV- / 12.01.2022
- Akıl-Kur'an-Sünnet ilişkisi / Akıl mı, vahiy mi? -III- / 30.12.2021
- Akıl-Kur’an-Sünnet ilişkisi / Akıl mı, vahiy mi? -II- / 22.12.2021
- Akıl-Kur’an-sünnet ilişkisi / akıl mı üstün, vahiy mi? -1- / 06.12.2021
- İslam ve bilim ilişkisi üzerine -II- / 27.11.2021
- İslam ve bilim ilişkisi üzerine -I- / 12.11.2021
- Din ve bilim ilişkisi / 04.10.2021
- Özgürlük ve özgürlükler problemi -II- / 27.09.2021
- Özgürlük ve özgürlükler problemi / 13.09.2021
- Doğru bilgi için usül ve yöntem / 05.09.2021
- Epistemoloji ve bilgi problemi / 30.08.2021
- Doğru bilgiye nasıl ulaşırız? / Usül ve bilgi problemi / 22.08.2021
- Boyutlar ve mutlak zaman üzerine / 16.08.2021
- Miraç mucizesi astral bir yolculuk mudur? / 02.08.2021
- Astral seyahat mi, zamanda yolculuk mu? (Tayyi zaman) / 11.07.2021
- Astral seyahat mi? Mekanda yolculuk mu? (tayyi mekan) / 01.07.2021
- Kozmik takvimde zaman ve ışık yılı / 24.06.2021
- Kozmik takvimde zaman -II- ve izafiyet / 19.06.2021
- Kozmik takvimde zaman / 16.06.2021
- Elbise kuramı -II- insan elbisedir / 11.06.2021
- İnsan nedir? Elbise kuramı -I- / 03.06.2021
- İnsanlık açısından din- III / 26.05.2021
- İnsanlık açısından din - II / 25.05.2021
- İnsanlık açısından din – I / 09.05.2021
- Türk Soykırımı - 13 Kasım 1918 / 04.05.2021
- Din Açısından İnsanlık-II / 02.05.2021
- Din açısından insanlık - I / 01.05.2021
- İSLAMOFOBİ / Vatikan’ın Necefle SON VALSİ / 25.04.2021
- Misyoner Müslümanlar / 24.04.2021
- Misyoner Müslümanlar / 23.04.2021
- Yargı Problemi / İslam Dini Açısından - II / 19.04.2021
- Yargı Problemi / İnsanlık Açısından - I / 18.04.2021
- Felsefe - Din ilişkisi / Samanlıkta Ben Seni Buldum - III / 12.04.2021
- Felsefe - Din ilişkisi / Samanlıkta Ben Sana Yandım - II / 11.04.2021
- DİN -FELSEFE İLİŞKİSİ / Samanlıkta Ben Sana Kandım -I / 10.04.2021
- "Baş" Manifestom / 04.04.2021
- Deizmin Sebepleri / Çuvaldız - II / 28.03.2021
- Deizmin sebepleri / Çuvaldız -I- / 27.03.2021
- Din ve insanlık / Homo Homini Lipus / 21.03.2021
- Din afyon mudur ? / Etik manifesto / 14.03.2021
- Yine Yeni Yeniden Yeni Mesaj Merhaba! / 07.03.2021
- Niçin Türkiye, niçin Elazığ? / 22.08.2016
- Manevi Mimar Hacı Ömer Hüdai Baba-III / 12.08.2015
- Manevi mimar Hacı Ömer Hüdai BabaII / 09.08.2015
- Manevi mimar Hacı Ömer Hüdai BabaI / 08.08.2015
- Ebu Hanife Ehl-i Beyt, Muaviye Sünnidir! / 26.04.2015
- Fitne ateşinin kapısı Muaviye / 03.03.2015
- Fırka-i Naciye nedir ve kimlerdir? / 08.01.2015
- Mutluluğun formülü-II / 15.12.2014
- Mutluluğun formülü-I / 14.12.2014
- Yeditepe aşk / 25.10.2014
- Birlik, temel ve umut / 20.10.2014
- Memleketin kafa kağıdı / 08.10.2014
- Nuh'un gemisi / 01.09.2014
- Türkiye Vahhabileşiyor mu? / 24.08.2014
- Enis Karani ARDA / 07.08.2014
- Kudüs ve ben / 02.08.2014
- Anadolu'nun manevi mimarı-V / 24.07.2014
- Anadolu'nun manevi mimarı-IV / 22.07.2014
- Çağ değiştirecek model / 17.06.2014
- Anadolu'nun manevi mimarı-III / 16.06.2014
- Anadolunun manevi mimarı-II / 15.06.2014
- ABABD gergefinde Türkiye / 08.06.2014
- Anadolu'nun manevi mimarı / 07.06.2014
- Mekandan dinlediklerim / 09.05.2014
- Hannane / 20.04.2014
- Kervana mektup / 12.04.2014
- Yeni "Neokonlar" kim? / 28.03.2014
- Varoluş destanı Çanakkale / 18.03.2014
- Ne mutlu Türk milletine! / 16.03.2014
- Surda bir gedik açıldı / 13.03.2014
- Hangimiz dindar? / 09.03.2014
- Baştürk azizler şehrinde... / 26.02.2014
- Küreselleşen dünya ve misyonerlik-IV / 18.02.2014
- Küreselleşen dünya ve misyonerlik-III / 16.02.2014
- Küreselleşen dünya ve misyonerlik-II / 15.02.2014
- Küreselleşen dünya ve misyonerlik / 09.02.2014
- Sahili olmayan umman / 12.01.2014
- Alaca Aslan / 01.01.2014
- 'Nimet verdiklerinin yolu'-II / 15.12.2013
- Nimet verdiklerinin yolu / 03.12.2013
- Unutmak ve hatırda tutmak üzerine / 01.12.2013
- Hayali kendisinden güzel şehir / 20.10.2013

Yeni Mesaj arşivinde 'tarihte bugün'

Yeni Mesaj Gazetesi arşivi 2001 yılına kadar eksiksiz içerikle erişime açık olup ayrıca tüm arşivde anahtar kelimelerle arama yapmak da mümkündür.

30.08.2020, 30.08.2019, 30.08.2018, 30.08.2017, 30.08.2016, 30.08.2015, 30.08.2014, 30.08.2013, 30.08.2012, 30.08.2011, 30.08.2010, 30.08.2009, 30.08.2008, 30.08.2007, 30.08.2006, 30.08.2005, 30.08.2004, 30.08.2003, 30.08.2002


logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 425 10 66
Faks: (212) 424 69 77
E-posta: [email protected] [email protected]


WhatsApp haber: (0542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2022

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez.