19.10.2026 16:10:00 / Güncelleme: 19.10.2026 16:12:19
Haber Merkezi

İstanbul Şişli'deki İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen "Unreal x Jeton" adlı elektronik müzik konserinde yaşanan ve tüm Türkiye'nin gündemine oturan trajik ölümlerin ardındaki sır perdesi aralandı.

Yaklaşık 5 bin kişinin katıldığı etkinlikte fenalaşarak hastaneye kaldırılan üç gençten ikisi hayatını kaybetmişti. Kamuoyunda büyük yankı uyandıran ve sahte alkol ya da zehirlenme şüphelerini doğuran olayın kesin nedeni, Adli Tıp Kurumu tarafından hazırlanan ilk raporla kesinleşti.

Olay nasıl gelişti?

17 Ekim gecesi, saat 21.00 ile 04.00 arasında gerçekleştirilen ve yalnızca 18 yaş üstü katılımcıların alındığı elektronik müzik partisinde saat 03.15 sıralarında Furkan Aksu (29), Mahmud Sami Ramazanoğlu (24) ve T.M. (33) isimli üç genç aniden fenalaştı. Çevredekilerin ihbarı üzerine hızlıca olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ilk müdahalenin ardından gençleri Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne sevk etti.

Hastanede doktorların gösterdiği yoğun çabaya rağmen Furkan Aksu ve Mahmud Sami Ramazanoğlu kurtarılamayarak hayatını kaybetti. Yoğun bakımda tedavisi süren T.M.'nin ise hayati tehlikesinin devam ettiği bildirildi.

Vali Davut Gül'den son açıklama: "Uyuşturucu kaynaklı"

Olayın ardından başlatılan geniş çaplı adli ve idari soruşturma devam ederken, İstanbul Valisi Davut Gül basın mensuplarına yaptığı açıklamada konuya dair resmi detayları paylaştı. Valiliğin yaptığı açıklamaya göre, ölümlerin konser alanı veya organizasyonla bir ilgisi bulunmuyor.

Vali Davut Gül, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Konu konserle ilgili değil. Konsere giden üç hemşehrimiz maalesef farklı uyuşturucular kullanmışlar. Bunlar adli tıp raporlarında tespit edildi. Dolayısıyla uyuşturucudan kaynaklı bir ölüm hadisesi meydana geldi. Konserle ya da konserde yenilen ve içilen ürünlerle ilgili bir problem yok. Tarım Müdürlüğümüz numuneleri aldı. Ayrıca ölüm ve yaralanma olduğu için adli süreç devam ediyor."

Soruşturma kapsamında İstanbul Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin konser alanında yaptığı aramalarda ise herhangi bir olumsuzluğa rastlanmadığı belirtildi. Organizasyon firmasının tüm yasal izin ve belgelerinin eksiksiz olduğu kaydedildi.

Cenazeler ailelerine teslim edildi

Hayatını kaybeden gençlerin cenazeleri, Yenibosna'daki Adli Tıp Kurumu morgunda yapılan otopsi işlemlerinin tamamlanmasının ardından acılı ailelerine teslim edildi.

Furkan Aksu'nun (29) cenazesi, tören ve defin işlemleri için memleketi Zonguldak'a gönderildi. Aksu bugün memleketinde toprağa verildi.

İşlemleri tamamlanan Mahmud Sami Ramazanoğlu'nun (24) cenazesi de ailesi tarafından teslim alınarak son yolculuğuna uğurlanmak üzere nakledildi.

Gözler şimdi, hastanede yaşam mücadelesi veren T.M.'den gelecek iyi haberlere ve olayla ilgili yürütülen adli soruşturmanın yargı aşamasına çevrilmiş durumda.

19.10.2026 15:10:00
İhlas Haber Ajansı

İstanbul'da geçtiğimiz haftada etkili olan şiddetli yağışların ardından barajlardaki doluluk oranı belirgin bir şekilde arttı. Bu oran bir haftada yüzde 16'lik artışla yüzde 53,14 oldu.

Megakent İstanbul'da geçtiğimiz hafta etkili olan şiddetli yağış, barajlardaki doluluk oranının artmasını sağladı. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ)'nin 19 Ekim verilerine göre, geçtiğimiz hafta yüzde 37 civarında olan doluluk oranında yaklaşık yüzde 16'lik bir artış oldu. Böylece bu oran yüzde 53,14'e yükseldi.

İstanbul barajlarında son durumu:

Ömerli Barajı: yüzde 77,39

Darlık Barajı: yüzde 88,83

Elmalı Barajı: yüzde 79,97

Terkos Barajı: yüzde 36,98

Alibey Barajı: yüzde 76,6

Büyükçekmece Barajı: yüzde 30,35

Sazlıdere Barajı: yüzde 31,95

Istrancalar Barajı: yüzde 61,73

Kazandere Barajı: yüzde 8,08

Pabuçdere Barajı: yüzde 3,76

19.10.2026 14:07:00
Haber Merkezi

CHP'den iki dönemdir Karaburun belediye başkanı olarak seçilen İlkay Girgin Erdoğan, 29 Temmuz'da CHP'den istifa edip YENİ Parti'ye katılmıştı. Dün YENİ Parti 1. Olağan kongresinde oy kullanan Erdoğan bugün partisinden istifa ettiğini duyurdu. Erdoğan'ın AKP ile temasta olduğu iddia ediliyor.

Erdoğan, bağımsız devam edeceğini ifade ederek şu açıklamayı yaptı:

"Siyasi yaşamım boyunca, hangi görevde bulunursam bulunayım, önceliğim her zaman Karaburun'a ve hemşerilerime hizmet etmek oldu. Halkımızın iradesine duyduğum saygıyı, ortak aklı ve kamu yararını bütün sorumluluklarımın üzerinde tuttum. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da aynı anlayışla hareket etmeye devam edeceğim. Gelinen noktada, yaptığım değerlendirmeler sonucunda YENİ Parti üyeliğimden istifa etme kararı aldım. Bu kararım, Karaburun'a olan bağlılığımda, hemşerilerime karşı taşıdığım sorumlulukta ve ilçemizin geleceği için çalışma kararlılığımda herhangi bir değişiklik anlamına gelmemektedir. Karaburun Belediye Başkanı olarak görevime bağımsız şekilde devam edeceğim. Bizim için esas olan, Karaburun'un ihtiyaçları, hemşerilerimizin beklentileri ve ilçemizin geleceğidir. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da ayrım gözetmeksizin tüm hemşerilerimizin belediye başkanı olmaya, Karaburun için çalışmaya ve üretmeye devam edeceğim."

19.10.2026 13:40:00
Haber Merkezi

İstanbul'u vuran sel felaketinin bilançosunu açıklayan Vali Davut Gül, selde 3 bin ev iş yerinin hasar gördüğünü söyledi. Vali Gül İstanbul ve Kocaeli'nde hayatını kaybedenlerin sayısının 8'e yükseldiğini belirtti.
İstanbul ve Kocaeli'de yaşanan sel felaketlerinde selde kaybolan 2 kişinin cansız bedeninin bulunmasıyla can kaybı sayısı 8'e yükseldi. İstanbul'da kayıp 1 kişiyi daha arama çalışmaları devam ediyor. İstanbul'da sel ve su baskınları nedeniyle 3 bin ev ve iş yerinin hasar gördüğünü söyleyen İstanbul Valisi Davut Gül, "60 milyon liralık bir zarar var. Bugünden itibaren ödemelere başlanacak" dedi.

8 kişi hayatını kaybetti, 1 kişi kayıp
İstanbul Valisi Davut Gül selden zarar gören Ayazağa'daki enkaz kaldırma, temizlik ve yıkım yapılan alanlarda incelemelerde bulundu. Burada açıklamalarda bulunan Vali Gül, "Dün 3 hemşerimiz arama çalışmaları devam ediyordu. Birisini dün, birisini de bugün bulduk. Şu an itibarıyla 6 hemşerimiz vefat etti. 1 hemşerimiz de kayıp. Kocaeli'nde vefat edip Pendik'e kadar sürüklenen 2 kişi, jandarma arama kurtarma ekiplerimiz tarafından ölü olarak bulundu. Dolayısıyla Kocaeli ve İstanbul'da toplamda sekiz kişinin cenazesi İstanbul'da bulunmuş oldu. 1 kişinin de arama çalışmaları devam ediyor" diye konuştu.

Kentsel dönüşüm için çalışmalar başladı
Dere yataklarındaki işgalleri kaldırmak istediklerini dile getiren Vali Gül, "Çrpık yapılaşmayla ilgili olarak Ayazağa başta olmak üzere, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Murat Kurum buraya geldiğinde yaptığı toplantıda burada Kentsel Dönüşüm Ofisi'nin kurulacağını beyan etmişti. Rauf Denktaş Kültür Merkezi'nde bu kentsel dönüşüm ofisi çalışmaya başladı. Bu şu demek. Hemşehrilerimizin kendi binalarıyla ilgili bir dönüşüm niyetleri varsa, binalarının daha sağlıklı şekilde yapılmasını talep ediyorlarsa buraya gidecekler. Arsasına kadar, imarına kadar, ada bazlı bir birleşme olup olmadığına kadar, etrafında alınabilecek ilave tedbirler bulunup bulunmadığına kadar teknik konuları orada görüşecekler. Arkadaşlarımız, hafta sonu da başlayarak Kentsel Dönüşüm Ofisi'nde hemşehrilerimize bu bilgileri veriyorlar" bilgilerini paylaştı.
Ayazağa'daki yıkılan yapılarla ilgili temel problemleri sıralayan Vali Gül şunları dile getirdi:
"Yapılar dere yatağındaydı. Binalar depreme dayanıksızdı. Orada olan yerler tapusuz ve ruhsatsızdı. Dolayısıyla hemşehrileri mağdur etmeden bu yıkımı gerçekleştirdik. Toplamada 16 dükkân burada, 3 dükkân mahallenin girişinde olmak üzere toplam 19 dükkân, 2 konut, 1 Kuran kursu, 1 stadyum ve tribünler yıkılmış olacak. Ayrıca orman tarafından başlayarak derenin ıslahı ile ilgili çalışmalar başladı"

18.10.2026 19:30:00
Haber Merkezi

CHP'den istifa eden Konyaaltı Belediye Başkanı Cem Kotan'ın yeni partisi belli oldu. 2 haftadır görevini bağımsız sürdüren Kotan, Yeni Parti'ye üye oldu. Kotan'a parti rozetinin salı günü düzenlenecek törenle takılacağı bildirildi.

Konyaaltı Belediye Başkanı Cem Kotan, 1 Ekim 2026 tarihinde CHP Merkez Yönetim Kurulu (MYK) toplantısında kesin ihraç talebiyle disipline sevk edilmesinin ardından sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla partisinden istifa etti. Kotan'ın istifasının hemen ardından gerçekleştirilen Konyaaltı Belediyesi'nin ekim ayı meclis toplantısı tartışmalara neden oldu.

2 hafta boyunca bağımsız olarak görev yapan Cem Kotan, bugün Yeni Parti'ye üye oldu. Kotan'a salı günü düzenlenecek törende Yeni Parti rozeti takılacağı belirtildi.

17.10.2026 17:40:00
Haber Merkezi

Ankara'da er şehit aileleri ve er gazilerin eşit özlük hakları için başlattığı 48 günlük nöbetin ardından gözler, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral'ın verdiği sözlere çevrildi. Eylemlerine çözüm beklentisiyle ara veren platform, ekim ayının sonuna kadar somut adım atılmaması hâlinde kasım ayında yeniden meydanlara çıkma kararı aldı.

Peki, Oktay Saral hangi sözleri verdi? Meclis açıldığında gündeme taşınması beklenen talepler için neden henüz somut bir sonuç açıklanmadı?

OKTAY SARAL HANGİ SÖZLERİ VERDİ?

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, 28 Ağustos'ta gazilerle yaptığı görüntülü görüşmede, Meclis açıldığında taleplerin Cumhurbaşkanı'na ve ilgili yetkililere iletilmesi için girişimde bulunacağını belirtti.

Saral'ın açıklaması şöyleydi:

"Meclis açıldığında da bizzat Cumhurbaşkanımıza da inşallah bizzat yetkili arkadaşlara da sonuna kadar sizin almanız gereken haklar hususunda, sizin bir kardeşiniz olarak elimden ne geliyorsa yapacağım."

Saral, konuşmasının devamında da şu ifadeleri kullandı:

"Ben bir kardeşiniz olarak ekimde Meclis açıldığında inşallah sizlerin haklarını iade noktasında, verilmesi noktasında ne gerekiyorsa bunun sözünü ben size veriyorum."

Bu görüşmenin ardından gaziler, çözüm için ekim ayının sonuna kadar beklemek üzere eylemlerine ara verdi.

HANGİ HAKLAR İSTENİYOR?

Er Şehit Aileleri ve Er Gaziler Platformu'nun temel talebi, rütbe ayrımı yapılmaksızın emsal özlük ve sosyal hakların sağlanması.

Platform, aynı vatan savunması için mücadele eden er gazileri ile rütbeli askerler arasındaki hak farklılıklarının giderilmesini istiyor. Talepler, gazilerin özlük ve sosyal haklarının yanı sıra şehit er yakınlarının haklarının da iyileştirilmesini kapsıyor.

SÖZLER TUTULMADI MI?

16 Ekim itibarıyla platformun açıklamalarına ve basına yansıyan bilgilere göre, gazilerin beklediği somut bir adım henüz duyurulmadı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ekim ayında çalışmalarına başlamasına rağmen taleplerin karşılanmasına yönelik somut bir gelişme yaşanmadığı bildirildi.

Ancak burada önemli bir ayrım var: Oktay Saral'ın kamuoyuna yansıyan sözleri, hakların belirli bir tarihte kesin olarak yasalaşacağı garantisinden ziyade, konuyu Cumhurbaşkanı'na ve ilgili yetkililere taşıma ve çözüm için girişimde bulunma taahhüdüydü.

Dolayısıyla şu aşamada verilen girişim sözünün yerine getirilip getirilmediğine ilişkin kamuya açık, kesin bir sonuç bulunmuyor. Buna karşılık gazilerin taleplerinin karşılandığını gösteren bir düzenleme de açıklanmış değil.

KASIMDA YENİDEN MEYDANLARA ÇIKACAKLAR

Er Şehit Aileleri ve Er Gaziler Platformu, ekim ayının sonuna kadar somut bir adım atılmaması ve yetkili makamlardan olumlu yanıt gelmemesi durumunda kasım ayında yeniden eylem yapacağını duyurdu.

Platformun mesajı açık: 48 gün boyunca sürdürülen hak arayışına çözüm beklentisiyle ara verildi; şimdi verilen sözlerin karşılığının görülmesi bekleniyor.

Şimdi gözler Oktay Saral'da, Cumhurbaşkanlığı'nda ve Meclis'te. Er şehit aileleri ile gazilerin eşit özlük hakları talebi için ekim sonuna kadar hangi somut adımların atılacağı, kasım ayında yeni bir eylem sürecinin başlayıp başlamayacağını belirleyecek.

17.10.2026 10:10:00
İhlas Haber Ajansı

Kırıkkale merkezli 8 ilde düzenlenen operasyonda, yasa dışı bahis gelirlerini başkaları adına açılan banka hesapları ve kripto para platformları üzerinden akladıkları belirlenen suç örgütünün 1 milyar 219 milyon lirayı aşan para trafiği deşifre edildi. Örgütün yapılanması ve para aklama yöntemlerinin ortaya çıkarıldığı soruşturmada, adliyeye sevk edilen 18 şüpheliden 11'i tutuklanırken, 7'si hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı.
Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde, İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şubesi ekiplerince yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan 18 şüpheli, emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi. Hakimlikçe 11 şüphelinin tutuklanmasına karar verilirken, 3 şüpheli hakkında konutu terk etmeme (ev hapsi), 4 şüpheli hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandı.

Örgütün para aklama yöntemi ortaya çıkarıldı

Soruşturmada, şüphelilerin kamuoyunda "panel" olarak bilinen sistemler üzerinden üçüncü kişilere ait kişisel verileri ele geçirdikleri belirlendi. Bu bilgileri kullanarak kişilerin haberi ve rızası olmadan, gerçeğe aykırı beyanlarla banka hesapları açtırdıkları tespit edildi. Açılan hesapların yasa dışı bahis organizasyonunda para toplamak ve transfer etmek amacıyla kullanıldığı, suçtan elde edilen gelirlerin ise kripto para platformlarına aktarılarak aklandığı belirlendi.

Örgütün yasa dışı bahis gelirlerini farklı hesaplar üzerinden dolaşıma soktuğu, suç gelirleriyle şüpheliler ve aile bireyleri adına taşınır ve taşınmaz mal edinilerek paranın kaynağının gizlenmeye çalışıldığı değerlendirildi. Şüphelilerin banka hesaplarındaki toplam işlem hacminin yaklaşık 1 milyar 219 milyon 242 bin lira olduğu bildirildi.
Operasyon kapsamında gerçekleştirilen aramalarda çok sayıda dijital materyal ele geçirilirken, 12 araç ve 8 taşınmaza el konuldu.

Ne olmuştu?

Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığının 2025/13270 sayılı soruşturma dosyası kapsamında, şüpheli B.H.'nin cep telefonunda yasa dışı bahis faaliyetlerine ilişkin mesajlaşmalar tespit edilmişti. Telefon incelemesiyle genişletilen soruşturmada, MASAK ve BTK raporları ile HTS kayıtlarının değerlendirilmesi sonucunda örgütün yönetim kadrosu, mali yapılanması ve para trafiğine ilişkin delillere ulaşılmıştı.

Soruşturma dosyasında B.H.'nin yasa dışı bahis panelinin sahibi ve örgüt lideri konumunda olduğu, A.Z.G.'nin panelin ortağı ve karar alma mekanizmasında yer aldığı, A.B.E.'nin ise panelin yönetimini üstlendiği değerlendirilmişti. A.T. ve İ.E.K.'nin örgütün mali işleyişini ve para transferlerini yönettikleri, diğer şüphelilerin de üçüncü kişiler adına banka ve ticari hesaplar açtırarak organizasyona destek sağladıkları belirlenmişti.

MASAK raporlarında, şüphelilerin 2021-2025 yılları arasındaki toplam mali işlem hacminin 1 milyar 219 milyon 242 bin 883 lira 16 kuruş olduğu tespit edilmişti. Elde edilen deliller üzerine Kırıkkale merkezli Ankara, İzmir, İstanbul, Kocaeli, Antalya, Elazığ ve Kayseri'de toplam 27 adrese eş zamanlı operasyon düzenlenmişti. Haklarında işlem başlatılan 21 şüpheliden 18'i yakalanarak gözaltına alınmıştı.

Soruşturma kapsamında şüphelilerin mal varlıkları ile banka ve ödeme kuruluşlarındaki hesaplarına el koyma tedbirleri uygulanmıştı.

17.10.2026 09:21:00 / Güncelleme: 17.10.2026 09:34:44
Murat Çorbacı

Ethnologue'a göre dünyadaki dil sayısı: 7 bin 170

En çok anadili konuşanı olan dil: 990 milyon konuşmacıyla Mandarin Çincesi

İkinci dil olarak konuşanlar da dahil olmak üzere en çok konuşanı olan dil: 380 milyon anadili konuşanı olan İngilizce. Ayrıca İngilizcenin 1 milyar 70 milyon ikinci dil konuşanı ile toplam 1 milyar 450 milyon konuşmanı mevcut!

Ethnologue'a göre en çok üyesi olan dil ailesi: Nijer-Kongo 1540 üye (Üyeler arasında Yoruba, Igbo, Lingala, Zulu ve Xhosa da bulunmakta)

En çok anadili konuşanı olan dil ailesi: Tahmini 3.4 milyar konuşmacıyla Hint-Avrupa dilleri (Öne çıkan üyeler arasında İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Rusça, Bengalce
ve Hintçe bulunmaktadır). Türkçe, Ural-Altay dil ailesine mensup!

En çok ünsüz sese sahip dil: 84 ile ünsüz Ubih ve 82 ünsüz ile Arçi ikinci sırada. Türkçe'deki ünsüz sayısı 21...

En çok ünlü sese sahip dil: 26 ile Danca... Zor bir dil!

En az ünlü sese sahip dil Sesler: Ubih, 2 - 4 (sayım şeklinize bağlı olarak)

En eski yazı sistemi: Çivi yazısı

Modern zamanlara kadar bilinen en eski edebi eser: Gılgamış Destanı

20 ciltlik Oxford İngilizce sözlüğündeki madde sayısı: 290 bin 500

6 ciltlik Duden Almanca sözlüğündeki madde sayısı: 151 bin 000

En büyük çevrimiçi sözlük: Wiktionary, 5100 dilde 10 milyon 244 bin madde

Günlük konuşmalarda kullanılan kelimelerin yüzde 85'ini açıklamak için gereken kelime sayısı: 1000... Yani bir yabancı dilde 1000 kelimeyi iyice öğrenen o dili anlamakta ve konuşmakta zorluk çekmez.

17.10.2026 08:54:00 / Güncelleme: 17.10.2026 08:58:14
Haber merkezi/AA

Eskişehir'in Tepebaşı ilçesinde Yadigar Yılmaz, Hoşnudiye Mahallesi Sağın Sokak'taki komşusunun evinde bulunduğu esnada fenalaşarak yere yığıldı. Ev sahibi 56 yaşındaki İ.G'nin ihbarı üzerine bölgeye polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. Sağlık ekipleri tarafından yapılan kontrollerde, Yılmaz'ın hayatını kaybettiği tespit edildi. Belediye tabibi, Yılmaz'ın ölümünü şüpheli olarak değerlendirdi.

Polis ekipleri olayla ilgili soruşturma başlatırken, ev sahibi İ.G. ifadesi alınmak üzere polis merkezine götürüldü.
Yılmaz'ın cenazesi, kesin ölüm nedeninin tespit edilmesi amacıyla yapılacak otopsi işlemleri için Eskişehir Şehir Hastanesi morguna kaldırıldı.

17.10.2026 07:38:00
Haber Merkezi/AA

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi'nin içerisindeki kültür-sanat alanı BlackBox'a konuk oldu. Diker, İş Sanat tarafından düzenlenen Cengiz Özdemir yönetimindeki "İstanbul Sohbetleri" dizisi kapsamında "Ayasofya'nın Arkeolojisi" başlıklı konuşma yaptı.
Ayasofya'nın yüzyıllara uzanan tarihine arkeoloji penceresinden bakıldığı programda Diker, Ayasofya'nın geçirdiği dönüşümleri, yapının arkeolojik katmanlarını, mimari özelliklerini ve İstanbul'un tarihindeki yerini sunum eşliğinde katılımcılara anlattı.

Su şebekesinin merkezi

Diker, Roma'nın Ayasofya'nın altında devasa bir altyapı sistemi inşa ettiğini belirterek, yapının bir mabet olmanın ötesinde, korunaklı ve güvenli bir alan sunan, şehrin su şebekesinin dağıtımını sağlayan bir istasyon işlevi gördüğünü aktardı.
Yapıda revaklı avlu izlerini 17. yüzyıla kadar Avrupalı seyyahların betimlemelerinden takip ettiklerini söyleyen Diker, yine Ayasofya'da bugüne kadar izleri duran, fakat ayakta olmayan katmanlı yapı topluluğu hakkında bilgiler verdi.

Bugün ayakta duran yapı üçüncü kez inşa edilen Ayasofya

Diker, Ayasofya'nın çok derinlikli ve mimari bir kurgusu olduğuna işaret ederek, ilk yapılan Ayasofya'nın 5. yüzyılda bir yangından dolayı ortadan kalktığını, o yüzyılda yine ikinci bir Ayasofya'nın yapıldığını ve Nika ayaklanmasında yakılıp yıkıldığını, bugünkü yapının ise üçüncü Ayasofya olduğunu anlattı.

İlk Ayasofya'nın grovak (sert, koyu renkli kaya türü) kayası üzerine inşa edildiği bilgisini veren Diker, "İlk Ayasofya, şimdiki yapının yaklaşık 2 metre 30 santim altında kalıyor. Tabii önceden şimdiki gibi hafriyat kamyonları olamadığından şehir, bütün yıkıntılarıyla gömüle gömüle üst üste inşa ediliyor" dedi.
Yapıda 1935-1936 yıllarında Alman Arkeoloji Enstitüsü ve ABD'den gelen ekibin kazı çalışmalarından bahseden Hasan Fırat Diker, "Biz de bugün Atatürk'ün 90 yıl önce başlattığı çalışmaları devam ettirmenin ve inşallah da bitirmenin mutluluğunu yaşıyoruz" ifadesini kullandı.



Ayasofya'nın altındaki tünellerden tonlarca moloz çıkarıldı

Diker, Ayasofya'daki 5. yüzyıla tarihlenen Roma Caddesi'nin üst kısmını ilk olarak Alman arkeolog Alfons Maria Schneider'ın ortaya çıkardığını ve belgelediğini, bilim kurulu olarak da bugün bu caddenin alt kısmında çalışma yürüttüklerini dile getirdi.
Ayasofya'nın yanında olan ve Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan Fatih Medresesi'nin 1869'a kadar varlığını sürdürdüğünü söyleyen Diker, şunları kaydetti:
"1869'da yani Sultan 1. Abdülaziz döneminde dönemin belediye başkanı Server Paşa, Ayasofya'nın siluetini bozduğu gerekçesiyle bu medreseyi yıktırıyor. Hatta Server Paşa, yol genişletme bahanesiyle minarelerden birinin de yıktırılmasını öneriyor. Medrese yıkılıyor. Daha sonra 1873'te dönemin şeyhülislamı yeniden medresenin inşa edilmesini padişahtan rica ediyor. 1874'te yapı yeniden yapılıyor. Sonra kimsesizler yurdu olarak da bir dönem kullanılıyor. Yine böyle bir yurdun Ayasofya'nın bahçesinde ne işi var diye yeniden bina yıkılıyor. Son olarak 2014'te Ayasofya'nın son müze müdürü Hayrullah Cengiz'in yoğun girişimleriyle medresenin tekrar rekonstrüksiyonu gündeme geliyor. 2017'de yapımına başlanıyor. 2020'de bitmek üzereyken Ayasofya'nın camiye çevrilmesiyle, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesine veriliyor."

Diker, Ayasofya'daki altyapıların Alfons Maria Schneider'ın yanı sıra 1943'te Amerika Bizans Enstitüsü tarafından belgelendiğini, 2017'de iç ve dış tarafta kendilerinin tarama ve belgeleme çalışmaları yaptıklarını belirtti.

Tüneller karmaşık

Ayasofya altındaki tünellerin çok karmaşık ve adeta bir metro ağı gibi olduğuna dikkati çeken Diker, Romalıların bu devasa altyapı sistemiyle caddeye gelen yağmur suyunun tahliye edilerek denize dökülmesini 1600 yıl önce düşündüklerini söyledi. Prof. Dr. Diker, tünellerde halen çalışmaya devam ettiklerini ve bugüne kadar 2025 şubat ayından bu yana yaklaşık 3 bin ton çamur, moloz çıkardıkları bilgisini verdi.
Yapının altındaki ana arter Roma Caddesi'nin bir tarafının Sarayburnu'ndan başlayarak Küçük Ayasofya'ya kadar devam ettiğine işaret eden Diker, bu yolun bugüne kadar 170 metresini temizlediklerini ve bu çalışmaların bugüne kadar hiç yapılamadığını aktardı.

Hasan Fırat Diker, Ayasofya'nın en katmanlı bölümünün kuzeydoğu cephesi olduğunun altını çizerek, burada 1946'da ilk olarak Muzaffer Ramazanoğlu tarafından yer altı mezarı olarak yan yana 4 odadan oluşan hipojenin (toprak altında ya da kaya içine oyularak inşa edilmiş antik yeraltı mezarı veya mezar odası) bulunduğunu kaydetti.
Bu bölgede hipojenin hem üst hem de alt kısmını temizlediklerini belirten Diker, "Hipojenin bir buçuk metre daha altına indik. Çamur doluydu. Bu kısım Ayasofya'dan daha eski bir yer" dedi.
Diker, Ayasofya'da altyapıda geniş alanların ziyarete açılabilmesi için de çok titiz bir çalışma yürüttüklerini vurgulayarak, bir teşhir projesi hazırlayacaklarını sözlerine ekledi.