İki farklı dünya: Keynesyen teori, Milli Ekonomi Modeli-II

(dünden devam…)

Devletin ekonomiye müdahalesi konusuna girmişken, bugünlerde gündemde olan veya ilişkilendirilmeye çalışılan Keynesyen Teori-Milli Ekonomi Modeli (MEM) farkına girelim.

Malumunuz, MEM, 2005 yılında Prof. Dr. Haydar Baş tarafından kaleme alınan kitapla, literatüre girmiştir. Öncelikle şunu ifade etmekte fayda var. Bence en önemli fark, MEM'in başlı başına bir model, Keynesyen Teori'nin ise, literatürde ifade edildiği şekilde yaklaşım-görüş-teori olmasıdır. Belki de bundan da önce, bu iki fikrin, iki farklı kültürdeki bilim insanları tarafından kaleme alınmasıdır. Sonuç itibariyle –rahmeti bol olsun- Baş, Türk-İslam kültürü; Keynes ise hıristiyan-batı kültürü ile yetişmiş bilim insanlarıdır. 

Şimdi gelelim, MEM ile Keynesyen Teori'nin aralarındaki farklara. Dilerseniz maddeler halinde izah edelim: 

1- Bir önceki makalede ifade ettiğimiz gibi, Keynesyen Teori'nin liberal ekonomik modelden belki de en temel farkı devlet müdahalesini savunmasıdır. Dikkat buyrun lütfen: Devlet müdahalesi. Peki, bunun altında hangi fikir yatmaktadır diye soracak olursanız, Keynesyen Teori'nin liberal modelin serbestliğinin getirdiği sorunlardan sonra ortaya atılmış olması yatmaktadır, derim.

Oysa MEM'de devlet müdahalesi değil devletin bizzat ekonomide olması fikri ön plana almaktadır. Devletin piyasaya müdahale etmesi ile piyasada olması farklı şeylerdir. Kaldı ki, Keynesyen Teori'de devletin ekonomiye müdahalesinin kime ve nasıl yansıdığı yukarıda ifade edilmiştir ve Teori'nin taraftar kaybetmesine neden olarak eleştirileri üzerine çekmektedir. 

Keynesyen Teori'de devletin ekonomiye müdahalesi piyasa ve sermaye adına olumlu yansırken, MEM'de devletin ekonomide yer alması toplumun her kesimine olumlu yansır, dersek yanlış söylemiş olmayız.

2- MEM başlı başına bir model ve sistem, diğeri ise tabir yerinde ise, libaralizmin eksik kalan yerlerini tamamlamaya çalışan, literatüre girmiş adı ile bir yaklaşım-teoridir. Nasıl ki insan vücudu, solunum, dolaşım, sinir gibi alt sistemlerinden oluşuyorsa, MEM'de milli para, vergi, senyoraj gibi alt sistemlerden oluşmaktadır. Nasıl ki insan vücudundaki alt sistemlerden herhangi birinde bir sorun yaşandığında bütün sistem-insan sıkıntı yaşıyorsa, MEM'de de durum böyledir. MEM'in bir alt sistemini mesela çokça gündeme gelen milli para kuralını alıp da vergi kuralını almaz, uygulamazsanız MEM'den beklediğiniz yararı görmezsiniz,

3- MEM'in belki de liberal modelden ve dolayısı ile Keynesyen Teori'den en önemli farklarından birisi, paraya getirdiği bakış açısıdır. MEM, Teori'nin tersine, paranın belli ellerde stoklanmasına karşı çıkmakta ve bir anlamda parayı özgürleştirmektedir. MEM'de, imalat sanayiiden hizmet sektörüne ve çiftçiye kadar toplumun her kesimine, proje karşılığı faizsiz kredi öngörülmektedir.

4- Diğer önemli bir fark da, Keynesyen Teori'nin borçlanmayı, ekonomik büyümenin önemli bir argümanı olarak görmesi; oysa MEM'in borçlanma yerine senyoraj ve ülke yer altı ve yer üstü kaynaklarının devlet-millet ortaklığı ile işletilmesini öngörmesidir.

5- Keynesyen Teori, borçlanmaya ek olarak ihtiyaç duyulan finansmanın vergi ve diğer borçlanma araçları (tahvil gibi) yolu ile karşılanmasını öngörürken, MEM'in vergiye ve finansmana bakış açısı çok daha adilanedir,

Bu farkları çoğaltmak mümkündür ve bunların hepsini bir köşe yazısına sığdırmak da bir anlamda haksızlıktır. Çünkü MEM, -yanlış hatırlamıyorsam- 10 uluslararası kongre ve iki kitapla (MEM ve Sosyal Devlet – Milli Devlet) literatüre girmiş; yaklaşık 10 yıldır başta BRICS ülkeleri olmak üzere, çoğu ülke tarafından, özellikle dış ticarette milli para kullanımı ve vatandaşlık maaşı alt sistemleri uygulama alanı bulan bir model – sistemdir.

Yanlış anlaşılmasın, burada uzun yıllar uygulama alanı olan Keynesyen Teori'nin eksikliğini – yanlışlığını değil, bir hakkı teslim etmeye ve gözlemlediğimiz farkları izaha çalışıyoruz. Zaten MEM'in önceki teorilerle bir benzerliği olsaydı, özellikle Avrupa'dan katılan akademisyenler, bunu mutlaka dile getirilerdi. Oysa MEM, uluslararası kongrelere katılan birçok bilim insanının tasdik ettiği orijinal bir modeldir. Tabii gören gözlere…  

Referanslar

1-  Baş Haydar (2005) Milli Ekonomi Modeli,

2- Çolak Ömer Faruk (2011) Genel Teorinin 75. Yılında Keynes'in İktisadı Yine Gündemde, İktisat ve Toplum Dergisi,  

3- Çöğürcü İclal ve Tuna Hatice (2019) Dış Borçlanma ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Ampirik Bir Uygulama (1980-2017), Selçuk Ünv SBE Dergisi, 

4- Gürdal Temel ve Yavuz Hakan (2015). Türkiye'de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi. Maliye Dergisi,

5- Işık Sayım (2003) Keynes Para Arzının Belirlenmesinde Bir Endojenist miydi? Ekonomik Yaklaşım Dergisi,

6- İslatince Hasan (2017) Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi: Türkiye İçin Nedensellik Analizi (1988-2016) 

7- Kar Bahar Baysal  (2017) Keynes'te Kapitalizmin Ahlaki Eleştirisi, İş Ahlakı Dergisi

8- Kazgan Gülten (1999) İktisadi Düşünce veya Politik İktisadın Evrimi,

9- Kökkocak Kadir (2005) Kamu Ekonomisinin Hareket Alanı ve Teroik Yaklaşımlar, Mevzuat Dergisi 

10- Pur Hüseyin Perviz, Dünya Gazetesi, 06.12.2008 sayılı nüsha,

11- Şeker Murat (2006) Dış Borçlanmaya Teorik Bir Bakış ve Dış Borçların Ekonomik Etkileri, Sosyoekonomi dergisi,

12- Turan Zübeyir ve Öztürk Yusuf Kemal (2016) Keynes Sistemi ve Bekleyişlerin Sisteme Katkısı, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi.