İş Kültür’ün yenileri raflarda

Halil İnalcık'ın, vefatından önce bitirdiği eserlerinden biri olan İstanbul Tarihi Araştırmaları'nda, altmış yıl boyunca İstanbul tarihine çeşitli araştırmalarıyla katkıda bulunmuş İnalcık'ın konuyla ilgili makaleleri ve daha önce yayımlanmamış çalışmaları bir arada sunuluyor.

Eserin birinci bölümünde, İstanbul'un fethinden sonra şehrin yeniden nüfuslandırılması ve inşa faaliyetlerine dair muhtelif çalışmalarını bir araya toplayan İnalcık, Türk-İslâm şehri olarak şehrin bu yeniden kuruluş sürecini, arşiv vesikalarından ve çeşitli dillerdeki kaynak eserlerden yola çıkarak inceliyor.

İkinci bölümde ise İnalcık, Bilâd-i Selâse olarak Galata, Eyüp ve Üsküdar üzerine araştırmalarını sunuyor. Çeşitli İstanbul sayımlarının yanı sıra, 1885 Tarihli İstanbul Sayımı'na büyük bir parantez açarak İstanbul'un demografisinin yapısal özellikleri üzerinde duruyor. 

Osmanlı İmparatorluğu'nun 19. yüzyıl sonlarında derin ve hissedilir bir şekilde yaşamaya başladığı ve yıkılışına kadar artarak devam eden sosyal, ekonomik ve siyasal çözümsüzlüklerin bir sonucu olarak, eşkıyalık hareketleri kısa sürede yaygınlaşmıştır. Eşkıyalığın, bu dönemde en gelişmiş, toplumsal katmanlar arasında eşitsizliğin en fazla belirginleşmiş bölge olan Ege'de ortaya çıkması ise tesadüf değildir.

1995 yılı Afet İnan Tarih Araştırma Ödülü'ne layık görülen Sabri Yetkin imzalı Ege'de Eşkıyalar, eşkıyalık hareketlerini dönemin sosyal, siyasal ve ekonomik yapısı içinde ele alırken, Halk Edebiyatımıza yansıyan türkülerle, dönemin ressamlarının betimlemeleriyle ve fotoğraflarla geniş bir yelpaze çiziyor.
 

Ahmet Mithat'ın "Maksadımız yeniçeriliğin mevcut olduğu zamanlardaki eğlencelerin bazılarını anlatmak" diye bahsettiği Dolaptan Temaşa'da ise pek de bilmediğimiz yaşayışıyla bir dönemin kapıları aralanıyor. İstanbul'un mahalle kahveleri, "helva sohbetleri", giyim kuşam ve âdetleri, hatta eşyasıyla… OKAN EGESEL