Kuraklığa dayanıklı GDO'lu buğday ‘HB4’ dünyaya yayılıyor
Dünya genelinde artan kuraklık ve iklim krizi, gıda güvenliğini tehdit ederken tarım teknolojilerinde tarihi bir dönüm noktasına girildi
Abdülkadir Gündoğdu





Arjantinli biyoteknoloji şirketi Bioceres tarafından geliştirilen ve dünyanın ilk genetiği değiştirilmiş (GDO) buğdayı olan HB4, onay süreçlerini tamamlayarak küresel pazarda yerini almaya başladı.
İşte gıda sektöründe yeni bir tartışma başlatan bu teknolojik gelişmenin detayları:
HB4 Teknolojisi Nedir?

Geleneksel buğdayın aksine HB4, ayçiçeğinden alınan bir gen (Hahb-4) ile modifiye edilmiştir. Bu gen, bitkinin su stresine karşı doğal bir savunma mekanizması geliştirmesini sağlar.
Verim Artışı: Yapılan saha çalışmalarında, şiddetli kuraklık dönemlerinde HB4 buğdayının geleneksel çeşitlere göre %40'a varan oranlarda daha yüksek verim sağladığı kanıtlandı.
Herbisit Toleransı: Bu buğday türü aynı zamanda glufosinat-amonyum adlı yabancı ot ilacına karşı da dirençli.
Tarımın Başladığı ve Onay Veren Ülkeler

Buğday, doğrudan insan tüketimine yönelik bir temel gıda maddesi olduğu için GDO onayı süreci mısır ve soyadan çok daha yavaş ilerliyordu. Ancak son gelişmeler bu durumu değiştirdi:
Arjantin ve Brezilya: HB4 buğdayını ticari olarak eken ve hasat eden ilk ülkeler oldular. Güney Amerika, şu an bu teknolojinin ana üretim merkezi konumunda.
Amerika Birleşik Devletleri: 2024 yılının sonlarında ABD Tarım Bakanlığı (USDA), HB4 buğdayının ekimine yeşil ışık yaktı. 2025 ve 2026 itibarıyla ABD'li çiftçiler için ticari lisanslama süreçleri hız kazandı.
Avustralya: Dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri olan Avustralya, geniş kapsamlı saha denemelerine başladı ve üretim için yasal süreçleri hızlandırdı.
İthalat Onayları: Nijerya, Endonezya ve Güney Afrika gibi birçok ülke, bu buğdayın insan ve hayvan gıdası olarak ithalatına izin vermiş durumda.
Neden Şimdi?
İklim modelleri, 2026 ve sonrasında küresel buğday üretim alanlarının önemli bir kısmının su kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalacağını gösteriyor. Tarım devleri, "iklim dirençli tohumlar" olmadan küresel nüfusu doyurmanın imkansız hale gelebileceğini savunuyor.
Tartışmalar ve Endişeler
HB4'ün yaygınlaşması, bilim dünyasını ve sivil toplumu ikiye bölmüş durumda:
Destekleyenler: "Açlık riskini azaltacak, kurak alanlarda tarımı mümkün kılacak ve çiftçinin gelirini koruyacak."
Eleştirenler: "GDO'lu genlerin vahşi türlere ve yerel tohumlara bulaşma (genetik kirlilik) riski var. Ayrıca uzun vadeli sağlık etkileri hâlâ tartışma konusu."
Türkiye'de durum ne?
Türkiye, Biyogüvenlik Kanunu gereği GDO'lu gıda ürünlerinin üretimine izin vermemektedir. Şu an için Türkiye'de GDO'lu buğday tarımı yapılması yasaktır.
Ancak küresel pazarda GDO'lu buğdayın yaygınlaşması, Türkiye'nin buğday ithalatı politikalarını ve laboratuvar denetim süreçlerini gelecekte etkileyebilir.






















































































