Mevla kimdir?

Gökyüzünde İsa ile, Tur Dağı'nda Musa ile, elimdeki asa ile, çağırayım Mevla'm seni. Çoğumuzun yalnız dudaklarında mırıldandığı değil, zihninin en derinlerinde hayal ettiği, ilahinin güzel mısralarıdır.

"Mevla ne demektir, Mevla kime denir, Mevla kimdir?" soruları daima zihinleri kasıp kavuran soruların başında gelir. Zihinleri kasıp kavurması, yabancı bir köke, Arapça asla sahip olmasından değildir! 

Mevla kelimesinin zihinleri kasıp kavurmasının sebebi, bazı kötü zihniyetlilerin bu kelimenin manasını çarpıtması ile güneşi balçıkla sıvayabileceklerini sanmalarından dolayıdır. 

Mevla Türkçe sözlüklerde; Tanrı, efendi, sahip, malik manalarında yazıyor. 

Arapçada Mevla kelimesi; Mucem-il Arab-il Esasi Kamusunun (sözlüğünün) 1335- 1336-1337.sayfalarında uzunca anlatılan yazılan kelimedir.

Mevla kelimesinin aslı; üç harften; vav, lam ve ye harflerinden türemiş olan velaye kelimesinden gelir. Elimizden geldiği, dilimiz döndüğü kadar anlatalım Arapça sözlük manasını;

Vela, yeli, veylen, va-lin, mevliyyun; yakın olan, tabi olan manasında kullanılmış.

Veliye, yeli, vilayeten, valin, (el va-li) mevliyyun; Bir beldeye hükmeden, sultanlık yapan, (tasallut olan). O'nu seven.

Vella, Yüvelli, tevliyeten, müvella, (el müvella) müvella; Filana emretti, onu üzerine vâli kıldı manasında. 

Vala, müvalatün,( müvali), Müvela; 1- Tâbi olan 2- Yardım eden 3- Seveni 4- Aralarında tâbi olan.

Mevleviyyun; Zahid, büyük âlim. Mevleviyyetun; Mevlana Celaleddin Rumi'ye intisab edilen sufi tarikatı.

Mevla, çoğulu Mevali, el-mevali; 1- Sahip, Efendi, 2- Köle 3- Tâbi olunan, 4- Ortak, 5- Sahiplik lakabı; Seyyidine Mevlana (Efendimiz Mevlamız). 6- Rab Allah-ü Teâlâ (Nığme-l Mevla ve nığme-n nasır) Enfal 40.

Veliyyun, cemi evliya-ü; 1- Bir emre itaat etmekle mükellef olunan. 2- Yardımcı, halif (arkadan gelen halife), 3- Tâbi olan, 4- Muhib (seven) 5- arkadaş dost (erkek, kadın) müennesi veliyyetun olur. 6- sıhrun (sad ile) evlilik sebebi ile meydana gelen akrabalık damat, 7- Muhsin iyilik eden ikram eden.

Bu kadar uzun sözlük manasını burada bırakıp ayette nasıl kullanıldığına bakalım. 

Enfal Sûresi 40.ayet-i kerimede Rabbimiz; "Eğer (imandan) yüz çevirirlerse, bilin ki Allah sizin sahibinizdir. O ne güzel sahip ve ne güzel yardımcıdır!" buyurmaktadır. 

Buradaki Mevla kelimesini bazı müfessirler dost manasında, bazı müfessirler de sahip manasında kullandıkları gibi, bazıları da yardımcı manasında kullanmışlardır. 

Peygamber Efendimiz (s.a.a.) Gadir-i Hum'da herkesi topladı ve sonra şöyle buyurdu:  

"Size, ilkinin diğerinden daha büyük olduğu iki emanet bırakıyorum. Allah'ın kitabı ve itretim. O ikisinde bana nasıl halef olacaksınız, (beni nasıl takip edeceksiniz) bakın bakalım! O ikisi Havuz başında bana kavuşuncaya kadar ayrılmazlar."

Sonra Efendimiz (s.a.a.) dedi ki:

"Allah (c.c) benim velimdir. Ben de bütün mü'minlerin velisiyim."

Sonra Ali'nin elini tuttu ve dedi ki:

"Ben kimin velisi isem Ali de onların velisidir. Ey Allah'ım O'na dost olana dost ol. O'na düşman olana düşman ol." (Hakim'in El- Müstedrek el'es-Sahıhayn adlı eserinin 3. cilt, 118. sayfasında, 4576 rakamlı hadis-i şerifi, yine İstiab'ın 1. cilt 338. sayfasında)

Mevla kelimesinin, Arapça ve Türkçe sözlüklerde manasını gördüğümüz gibi Rabbimizin bu kelimeyi Yüce Kitabında nasıl kullandığını gördük. Peygamber Efendimizin (s.a.a.) mütevatir hadis-i şerifini okuduk.

Hadis-i şerife göre; bizim velimiz, Mevla'mız, ilk başta Allah sonra O'nun Resulü Muhammed Mustafa'sı (s.a.a.) ondan sonrasında İmam Ali (a.s.) dır. İsteyen istediğini veli tayin eder, isteyen istediği Mevla'ya tâbi olur, hem dünyada hem de ahrette!