Daha iyi anlaşılması bakımından, somut bir örnekle konuya başlayalım…

Bir çuval mısırı toprağa attığımızı ve hasat zamanı 10 çuval mısır elde ettiğimizi varsayalım. Bu durumda şayet 9 çuval mısırın karşılığı olan para piyasalarda olmazsa; bu hal, talep daralmasına sebep olacaktır.

İşte emisyon, üretilen bu mal ve hizmetin karşılığı olan paradır. Elde edilen mal ve hizmetin karşılığının para olarak belli bir oranda piyasalarda bulunması ise ekonomilerin devamı için bir zorunluluktur.

Merkez Bankası'nın para basarak –yani devletin Senyoraj hakkını kullanarak– piyasanın söz konusu ihtiyacını karşılaması gerekir iken; kapitalist düzende piyasalardaki bu açık, dış kaynaklı borçlarla karşılanmaya çalışılmaktadır. Azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kaydi para ve yabancı para, emisyonun yerine ikame edildiği için, devletlerin senyoraj geliri elde etmesi mümkün değildir.







Kapitalist anlayış, az–gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin Merkez bankalarını devletten bağımsız hale getirerek; devletlerin, Merkez bankaları üzerinden senyoraj geliri elde etmesine yasak getirmiştir.

Böylece bu açık, az–gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerin Merkez bankalarının çıkardığı hard currencylerin faiz karşılığı kullanılması ile karşılanmaktadır. Devletlerin senyoraj gelirlerinin önündeki bir diğer engel, özel bankaların piyasaya sunduğu kaydî paralardır.

Senyoraj hakkının kullanılarak emisyonun genişletilmesinin yerine, yabancı veya kaydî paranın piyasalarda yer alması, piyasalarda para verenlerin yabancı ülkelerin hâkimiyetini arttırırken, devletin gücünü yok etmektedir.

Elbette, senyoraj hakkının kullanılmasında da dikkat edilmesi gereken hesaplamalar vardır. Gayrı Safi Milli Hâsıla'nın gerektirdiği nispette bir emisyon genişletilmesi hayata geçirilecektir. Aksi halde, emisyonu Gayri Safi Milli Hasıla'nın gereği nispetinde genişleterek Senyoraj geliri temin edilmezse; piyasalarda deflasyon kaçınılmaz olur. Her gün paraya olan ihtiyaç giderek katlanarak büyür ki; şayet tedbir alınmazsa, böyle bir mali sistemin sonu kesinlikle stagflasyondur.







Ve yine şayet emisyon, Gayrı Safi Milli Hasıla'nın gerektirdiği oran nispetinden fazla genişletilerek Senyoraj geliri piyasalara sürülürse, o taktirde de piyasada artan para miktarı talep enflasyonuna sebep olur.

Senyoraj hakkının ne oranda kullanılması gerektiğini, Milli Ekonomi Modeli adlı çalışmamızda ayrıntıları ile ortaya koyduğumuz üzere, Sosyal Devlet/Milli Devlet anlayışı, ekonomilerdeki deflasyon ve stagflasyonu engelleyecek tek sistemdir.  Uluslararası kredi kuruluşlarınca "para basmayın; enflasyon olur" denirken, faizle dışarıdan alınan para ile üretim yapıldığında enflasyon olmayacağı iddia edilmektedir.

Halbuki, yabancı paranın bir ülke topraklarında bulunması, yerli halkın emeği ve üretimi ile kendine karşılık bulması demektir ki; bu, o ülkenin zenginliklerinin ve milletin alın terinin söz konusu yabancı ülkelere ve küresel sermayedarlara aktarılmasıdır.







Diğer yandan kredi kartı kullanan tüketici, yeterli geliri olmadığı için zaten bu yola başvurmaktadır. Kredi kartının ödemesini zamanında yapamayan milyonlarca insan, ellerindeki az miktar gelirlerini de faiz ödemesi adı altında bankalara vermeye zorlanmaktadır.

Sosyal Devlet/Milli Devlet modeli ile vatandaşlar, yeterli gelir seviyesine kavuşturularak, hem bankalara borçlu olmaktan kurtulacak, hem de devlet senyoraj geliri ile piyasalarda yapıcı, koruyucu, kollayıcı yani "baba devlet" olarak yerini alacaktır.

Milli Ekonomi Modeli'ne göre, belli oranlarda emisyon hacminin genişletilerek Senyoraj gelirinin elde edilmesi, devletler için bir zorunluluktur.







Aksi halde piyasada yeteri kadar bir tüketim imkânı doğmayacağı için, ekonominin dengeye oturması mümkün değildir.

Senyoraj geliri devletin de global tefecilere borçlanmasının önüne geçmektedir. Böylece borçlu ve aciz devlet yerine, vatandaşlarına hizmet etme imkanına sahip, baba ve bağımsız devlet anlayışı, Milli Devlet ile hayata geçmektedir." (Prof. Dr. Haydar Baş Milli Ekonomi Modeli)