Rakamlar tepetaklak... Ekonomi rotadan saptı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 3. çeyrek büyüme verisini yüzde 1.6 olarak açıkladı. Ancak ekonomistlere göre, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış olarak bakıldığında 3. çeyrekte ekonomi yüzde 1.1 küçülmüş görünüyor. Ekim-Aralık dönemini kapsayan 4. çeyrekte verilerin daha da bozulması bekleniyor
10.12.2018 00:00:00
YENİ MESAJ/DETAY ANALİZ
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) 3. çeyrek (Temmuz-Eylül dönemi) yüzde 1.6 arttı. Ekonomistler, Türkiye ekonomisinin yüzde 1.6'lık büyüme kaydetmesine en büyük katkının net dış talepten (ihracat) geldiğini kaydederek, "İç talep ile stoklardaki daralma ise büyümeyi sınırladı" ifadesini kullandı.
Büyüme verileri analiz edildiğinde 3. çeyrekte tüm üretim sektörlerinde gerileme yaşanması dikkat çekiyor. Bu yıl Temmuz-Eylül döneminde tarım, ormancılık ve balıkçılık kesimi büyümeye yüzde 1 katkı sağladı. Oysa geçen yıl bu sektörlerin katkısı yüzde 3.6 idi. Bu yıl 3. çeyrekte sanayi kesiminin katkısı yüzde 0.3 olarak gerçekleşti, Oysa geçen yıl bu oran yüzde 15.4 idi. İnşaat kesimi bu yıl yüzde 5.3 küçüldü. Oysa sektör geçen yıl yüzde 18.8 büyümüştü. Hizmet sektörü bu yıl yüzde 4.5 olarak büyüdü. Oysa geçen yıl yüzde 21.8 büyümüştü.
Hanehalkları da tüketimi kıstı
Milli gelirin en büyük bileşeni olan hanehalkı tüketim harcamaları 3. çeyrekte yüzde 1.1 büyüdü. Oysa geçen yıl 3. çeyrekte bu rakam yüzde 10.3 idi. Yatırım harcamaları bu yıl 3. çeyrekte yüzde 3.8 daraldı. Bu oran geçen yıl yüzde 12.8 büyümüştü.
Ekim-Aralık döneminde küçülme gelecek
Verileri değerlendiren Ekonomist Haluk Bürümcekçi, yılın 9 ayında büyümenin yüzde 4.5 düzeyinde gerçekleştiğine işaret ederek, "Son çeyrekte yüzde 3-4 aralığında daralma muhtemel göründüğünden, yılın yüzde 2-2.5 aralığında bir büyümeyle kapatılması söz konusu olabilir. Gelecek yılın büyümesini ise yüzde 1 civarında öngörmekteyiz ancak bu tahmin üzerinde de riskler aşağı yönde devam etmektedir" dedi. Geçen yıl yüzde 7,4 ile 2011'den bu yana en güçlü büyümenin kaydedildiğini" hatırlatan Bürümcekçi, 2018'de ise kurlardaki belirgin artış nedeniyle milli gelirin 750 milyar doların altına inerek 2008 öncesine dönmesinin söz konusu olduğunu söyledi.
Daralma kapıda
Bürümcekçi, büyüme trendinin gücüne ilişkin göstergelerin de daralmaya işaret ettiğini aktararak, şunları kaydetti: "Üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH verileri, 3. çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre hizmetler hariç tüm sektörlerde zayıflık göstermekte. Bu dönemde harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYH verilerine göre ise özel tüketimin katkısı çok azalırken, net dış talep büyümeyi ayakta tuttu. Stoklar büyümeyi 5.6 puan aşağı çekerken, net dış talep büyümeye 6.7 puan katkı verdi. Hanehalkı tüketim harcamaları alt grupları arasında en fazla düşen grup yüzde 23.9'la dayanıklı mallar olurken, dayanıksız mallar yüzde 5.7 artış gösterdi. 3. çeyrekte inşaat yatırımları yüzde 1.8 ve makine-teçhizat yatırımları yüzde 8.5 daralma kaydetti. Bu ise büyüme kompozisyonu ve büyümenin sürdürülebilirliği açısından olumsuz bir gelişme olarak not edildi."
Büyüme yavaşladı
Halk Yatırım Araştırma Direktörü Banu Kıvci Tokalı da yaz döneminde yaşanan finansal dalgalanma ve öncesinde parasal sıkılaşma adımlarının gecikmeli etkilerinin, yılın 3. çeyreğinde büyümede beklenen yavaşlamayı gösterdiğini söyledi.
Tokalı, 3. çeyrekte sanayi katma değerindeki artışın yüzde 0.3 ile sınırlı kaldığına dikkati çekerek, burada son çeyrekte daralma görülebileceğini belirtti.
Tokalı, hizmetler sektörünün yüzde 2.7'lik artışla büyümeye destek sağladığını ifade etti. QNB Finaninvest Başekonomisti Burak Kanlı ise 3. çeyrek büyümesinin iktisadi faaliyetteki yavaşlamayı ortaya koyduğunu belirtti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) 3. çeyrek (Temmuz-Eylül dönemi) yüzde 1.6 arttı. Ekonomistler, Türkiye ekonomisinin yüzde 1.6'lık büyüme kaydetmesine en büyük katkının net dış talepten (ihracat) geldiğini kaydederek, "İç talep ile stoklardaki daralma ise büyümeyi sınırladı" ifadesini kullandı.
Büyüme verileri analiz edildiğinde 3. çeyrekte tüm üretim sektörlerinde gerileme yaşanması dikkat çekiyor. Bu yıl Temmuz-Eylül döneminde tarım, ormancılık ve balıkçılık kesimi büyümeye yüzde 1 katkı sağladı. Oysa geçen yıl bu sektörlerin katkısı yüzde 3.6 idi. Bu yıl 3. çeyrekte sanayi kesiminin katkısı yüzde 0.3 olarak gerçekleşti, Oysa geçen yıl bu oran yüzde 15.4 idi. İnşaat kesimi bu yıl yüzde 5.3 küçüldü. Oysa sektör geçen yıl yüzde 18.8 büyümüştü. Hizmet sektörü bu yıl yüzde 4.5 olarak büyüdü. Oysa geçen yıl yüzde 21.8 büyümüştü.
Hanehalkları da tüketimi kıstı
Milli gelirin en büyük bileşeni olan hanehalkı tüketim harcamaları 3. çeyrekte yüzde 1.1 büyüdü. Oysa geçen yıl 3. çeyrekte bu rakam yüzde 10.3 idi. Yatırım harcamaları bu yıl 3. çeyrekte yüzde 3.8 daraldı. Bu oran geçen yıl yüzde 12.8 büyümüştü.
Ekim-Aralık döneminde küçülme gelecek
Verileri değerlendiren Ekonomist Haluk Bürümcekçi, yılın 9 ayında büyümenin yüzde 4.5 düzeyinde gerçekleştiğine işaret ederek, "Son çeyrekte yüzde 3-4 aralığında daralma muhtemel göründüğünden, yılın yüzde 2-2.5 aralığında bir büyümeyle kapatılması söz konusu olabilir. Gelecek yılın büyümesini ise yüzde 1 civarında öngörmekteyiz ancak bu tahmin üzerinde de riskler aşağı yönde devam etmektedir" dedi. Geçen yıl yüzde 7,4 ile 2011'den bu yana en güçlü büyümenin kaydedildiğini" hatırlatan Bürümcekçi, 2018'de ise kurlardaki belirgin artış nedeniyle milli gelirin 750 milyar doların altına inerek 2008 öncesine dönmesinin söz konusu olduğunu söyledi.
Daralma kapıda
Bürümcekçi, büyüme trendinin gücüne ilişkin göstergelerin de daralmaya işaret ettiğini aktararak, şunları kaydetti: "Üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH verileri, 3. çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre hizmetler hariç tüm sektörlerde zayıflık göstermekte. Bu dönemde harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYH verilerine göre ise özel tüketimin katkısı çok azalırken, net dış talep büyümeyi ayakta tuttu. Stoklar büyümeyi 5.6 puan aşağı çekerken, net dış talep büyümeye 6.7 puan katkı verdi. Hanehalkı tüketim harcamaları alt grupları arasında en fazla düşen grup yüzde 23.9'la dayanıklı mallar olurken, dayanıksız mallar yüzde 5.7 artış gösterdi. 3. çeyrekte inşaat yatırımları yüzde 1.8 ve makine-teçhizat yatırımları yüzde 8.5 daralma kaydetti. Bu ise büyüme kompozisyonu ve büyümenin sürdürülebilirliği açısından olumsuz bir gelişme olarak not edildi."
Büyüme yavaşladı
Halk Yatırım Araştırma Direktörü Banu Kıvci Tokalı da yaz döneminde yaşanan finansal dalgalanma ve öncesinde parasal sıkılaşma adımlarının gecikmeli etkilerinin, yılın 3. çeyreğinde büyümede beklenen yavaşlamayı gösterdiğini söyledi.
Tokalı, 3. çeyrekte sanayi katma değerindeki artışın yüzde 0.3 ile sınırlı kaldığına dikkati çekerek, burada son çeyrekte daralma görülebileceğini belirtti.
Tokalı, hizmetler sektörünün yüzde 2.7'lik artışla büyümeye destek sağladığını ifade etti. QNB Finaninvest Başekonomisti Burak Kanlı ise 3. çeyrek büyümesinin iktisadi faaliyetteki yavaşlamayı ortaya koyduğunu belirtti.
