Robotlar üretecek, MEM ödeyecek

Günümüzde yapay zekâ ve robotik teknolojilerin ulaştığı seviye, küresel iş gücü piyasalarını kökten bir dönüşümün eşiğine getirdi. Teknoloji liderlerinin "yakın gelecekte geleneksel anlamda çalışmaya gerek kalmayacağı" yönündeki öngörüleri, üretim verimliliği açısından devrimsel olsa da sosyo-ekonomik açıdan büyük bir çıkmazı beraberinde getiriyor.

İşini kaybeden milyarlarca insan, tüketim yeteneğini nasıl koruyacak ve hayatını nasıl idame ettirecek?

Kapitalist iktisat teorileri bu otomasyon krizine "Evrensel Temel Gelir" gibi geçici ve mali altyapısı belirsiz pansuman çözümler ararken, Prof. Dr. Haydar Baş'ın ortaya koyduğu Milli Ekonomi Modeli (MEM), yarım asra yakın bir süre öncesinden bu küresel sorunun yapısal ve kalıcı çözümünü sunuyor.

Klasik iktisat okulları, ekonomiyi sadece "üretim ve arz" ekseninde değerlendirirken, Milli Ekonomi Modeli, ekonominin asıl itici gücünün "tüketim ve talep" olduğunu savunur. Yapay zekâ ve robotların üretimi tamamen üstlendiği bir dünyada, fabrikalar ne kadar çok üretirse üretsin, eğer bu ürünleri satın alacak "tüketici" kalmazsa küresel ekonomi büyük bir deflasyonist çökmeyle karşı karşıya kalır. MEM'e göre tüketim bir maliyet unsuru değil, üretimi kamçılayan ve ekonomiyi büyüten ana motordur. Dolayısıyla teknolojinin ürettiği katma değerin, ekonominin devamlılığı için mutlaka halka geri dönmesi şarttır.

Bu noktada Milli Ekonomi Modeli'nin en özgün tezi olan "Senyoraj Geliri" ve "Vatandaşlık Maaşı" devreye giriyor. Mevcut finansal sistemde parayı bir borçlanma aracı olarak gören anlayışın aksine MEM; parayı, ülkedeki mal ve hizmet üretiminin (yani yapay zekâ ve robotların yarattığı katma değerin) karşılığı olarak tanımlar. Robotik üretim sayesinde artan gayri safi yurt içi hasıla, devletlerin senyoraj hakkını, yani para basma yetkisini genişletir. Devlet, üretilen bu muazzam zenginliği borçlanarak değil, kendi milli parasını devreye sokarak millileştirir.

Elde edilen bu senyoraj geliri ve teknolojik katma değer, doğrudan "Vatandaşlık Maaşı" adı altında hiçbir şart aranmaksızın her bireye düzenli olarak ödenir. Bu modelde devlet, robotların ürettiği zenginliği paraya dönüştürerek halkına dağıtan bir köprü görevi görür. Böylece vatandaşlar çalışmak zorunda kalmadıkları bir dünyada bile sürekli ve garantili bir alım gücüne sahip olurlar.

Bu sistem, kapitalizmin öngördüğü gibi insanı işsiz bırakarak yoksullaştıran bir tehdit değil, aksine insanı geçim derdinden kurtararak sosyal, kültürel ve bilimsel alanlara yönlendiren bir özgürleşme hareketine dönüşür.

Sonuç olarak, 8 milyar insanın gelecekteki varoluşsal krizi, üretimin yetersizliğinden değil, adil bir bölüşüm mekanizmasının olmamasından kaynaklanmaktadır. Prof. Dr. Haydar Baş'ın Milli Ekonomi Modeli, yapay zekâ çağının getireceği kitlesel işsizlik riskini, insanlığın refah ve huzur dönemine (Sosyal Devlet-Milli Devlet) çevirebilecek yegâne iktisadi manifestodur.

Teknolojik güç ile MEM'in tüketim eksenli para politikaları birleştiğinde, dünya nüfusu açlık ve kaos korkusundan uzak, adil bir geleceğe adım atacaktır.