Robotlar işçiyi, kapitalizm gençliği vuruyor

Dünya, robotik teknolojilerin, yapay zekanın ve dijital otomasyonun üretimin merkezine yerleştiği yepyeni bir çağı yaşıyor. Sanayide verimliliği artıran bu teknolojik sıçrama, ne yazık ki mevcut kapitalist iktisat nizamı içinde küresel bir istihdam krizini de beraberinde getiriyor. Ancak bu krizden en derin yarayı, yapısal sorunlarını bir türlü çözemeyen, üretime dayalı bağımsız bir model inşa edemeyen Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler alıyor.

Bugün Türkiye'de en yakıcı sorunların başında genç işsizliği gelmekte. Ülkemizde her dört gençten biri işsizlikle boğuşurken, milyonlarca eğitimli gencimiz "ev genci" statüsünde geleceğini görememektedir. Fabrikalara giren her yeni robotik sistem, rutin ve mavi yakalı iş gücüne olan ihtiyacı azaltırken, eğitim sistemimizin çağın gerektirdiği dijital becerileri gençlerimize kazandırmada yetersiz kalması, yapısal bir "beceri uyuşmazlığı" doğurmaktadır. Gençlerimiz teknolojik dönüşümün getirdiği elenme riskiyle en önde karşı karşıya kalmaktadır.

Ülkemizin kanayan bir diğer yarası ise "çalışan yoksulluğu" yani iş bulunsa bile ücretlerin yetersizliğidir. Mevcut kapitalist düzen, emeği sadece aşağı çekilmesi gereken bir "maliyet" kalemi olarak görüyor. Bugün itibarıyla ülkemizde uygulanan net asgari ücret 28 bin TL seviyesinde. Yıl sonu yaklaşırken bu tutara yapılması konuşulan yeni artış projeksiyonları ise tamamen küresel finans odaklarının ve IMF benzeri yapıların "enflasyonu tetiklemeyin" dayatmalarıyla ve dar bir çerçevede şekillenmekte. Mevcut enflasyonist ortamda, açlık ve yoksulluk sınırlarının altında ezilen bu ücret yapısıyla, bir gencin evlenmesi, yuva kurması veya geleceğe umutla bakması imkansız. Gençlerimiz binbir emekle üniversite bitirse dahi, bu yetersiz ücretlere mahkum edilmekte, emeğinin karşılığını alamamaktadır.

Peki, hem robotik çağın getirdiği bu istihdam daralmasından nasıl kurtulacağız hem de çalışanlarımızın hak ettiği adil ücret düzenini nasıl kuracağız?

İşte bu noktada, merhum Prof. Dr. Haydar Baş'ın insanlığa ve ülkemize armağan ettiği Milli Ekonomi Modeli (MEM) yegane kurtuluş reçetesi olarak karşımızda duruyor. Kapitalizmin "sınırlı kaynak-sınırsız ihtiyaç" yalanına karşı, "sınırsız kaynak-sınırlı ihtiyaç" gerçeğini koyan MEM, ekonominin merkezine "insanı" yerleştirir.

Milli Ekonomi Modeli, robotlaşmayı bir tehdit olmaktan çıkarıp insanlığın refahı için bir avantaja dönüştürür. MEM'in en temel yapı taşlarından biri olan "Vatandaşlık Maaşı", her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşına koşulsuz olarak verilir. Bu maaş, otomasyon nedeniyle işini kaybeden veya dönüşüm sürecinde olan gençlerimiz için hayati bir sosyal güvence kalkanı oluşturur. Teknolojik işsizlik, MEM nizamında bir açlık tehdidi değil, insanın kendisine ve eğitime zaman ayırabileceği bir refah payı haline gelir.

Ücretlerin yetersizliği sorununa ise MEM, "Asgari Geçim Geçerli Ücreti" formülüyle kesin bir darbe indirir. Modelde asgari ücret, küresel sermayenin hesaplarına göre değil, bir ailenin insanca yaşaması için gerekli olan tüm harcamaları (beslenme, barınma, eğitim, sağlık, kültür) karşılayacak seviyede ve vergiden muaf olarak belirlenir. Dahası, MEM'in emisyon hacmini genişleterek piyasaya sürdüğü "Tüketim Endeksli Para" formülü sayesinde, iç talep sürekli canlı tutulur. Tüketim desteklendikçe üretim artar; üretim arttıkça da sanayici yüksek ücret ödeyebilecek finansal güce kavuşur.

Sonuç olarak; Türkiye, batı endeksli kapitalist ezberlerle ne gençlerine iş sahası açabilir ne de onlara insanca yaşayacakları bir maaş sunabilir. Dijital ve robotik çağın meydan okumalarına karşı Türk milletinin elindeki en büyük koz, Prof. Dr. Haydar Baş'ın Milli Ekonomi Modeli'dir. Bu modeli hayata geçirmek, gençlerimize sadece bir iş değil, onurlu ve müreffeh bir gelecek sunmanın tek yolu.