logo
13 KASIM 2026

Sınırsız kaynakların değerlendirilmesinde insan

Kaynakların verimli kullanılması, kaynakları kullanan insanın keyfiyetine bağlıdır. En mükemmel sistemler bile onu uygulayacak insan olmadığında hiçbir şey ifade etmeyecektir

13.11.2026 00:56:00
Haber Merkezi
 
Sınırsız kaynakların değerlendirilmesinde insan
Sınırsız kaynakların değerlendirilmesinde insan
Kaynakların verimli kullanılması, kaynakları kullanan insanın keyfiyetine bağlıdır. En mükemmel sistemler bile onu uygulayacak insan olmadığında hiçbir şey ifade etmeyecektir.

Bugün dünyada bu kadar zulüm varsa, insanlar haksız yere öldürülüyorsa, bunun sebebi insanlığın insan hakları kavramından mahrum olması değildir.

Aksine problem bu insan haklarını dünyaya doya doya yaşatacak insanların olmamasından ya da olsa bile bu kadroların söz sahibi olamamalarından kaynaklanmaktadır.

Dolayısıyla, her şeyden önce kaynakların verimli kullanılması ve herkesin kullanımına sunulması için bu kaynakları kullanacak insanın onu bütün insanlığın hizmetine sunacak bir sorumluluk ve hesap verme duygusuna sahip olması gerekir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi bu olmadığı takdirde, eğer bu kaynakları kontrol edenler bunu bir sömürge mantığı ile ele alırlarsa, sonsuz olan bu kaynakların insanlığa faydasız olması kaçınılmazdır.







Sınırsız kaynaklar ve nüfus artışı

Kaynakların sınırsız olduğu gerçeğinden hareketle, şu soruya cevap arayalım; insan nüfusu arttıkça ihtiyaç duyulan tüketim miktarı ile ortaya çıkan üretim miktarı arasında nasıl bir oran söz konusudur? Kapitalist anlayışın kuramcılarından Malthus nüfusun geometrik olarak, gıda maddelerinin ise aritmetik olarak arttığını ifade etmişti.

Aşağıdaki 1. grafik incelendiğinde, para miktarı ve teknoloji yatırımları sabit tutulursa ve kaynakların sınırlı olduğu kabul edilirse, emek miktarındaki artış ile toplam ürün miktarındaki artış aynı oranda olmayacaktır.

Bu herkesin bildiği Azalan Verimler Kanunu'dur. Kapitalist anlayışlar kaynakların sınırlı olduğu yanılgısından yola çıkarak, emeğin marjinal veriminin sınırlı kaynaklardan dolayı azalacağını iddia etmiş ve görüşünü de Azalan Verimler Kanunu olarak ifade etmiştir.

Buradan yola çıkarak artan dünya nüfusunun, kaynakların yetersizliğinden dolayı kendisine bakamayacağı sonucuna varmıştır.

Oysa bu sübjektif görüşü bir kenara bırakıp dünyanın gerçeklerinden yola çıkarsak, 2. grafikte olduğu gibi para miktarı ve teknoloji kısıtlamaları kaldırıldığında ve kaynakların sınırsız olduğu dikkate alındığında, hem emek, üretim eğrisi, hem de eğrinin eğimi sürekli artacaktır.







Diğer taraftan tüketilen malın miktarı arttığında marjinal fayda eğrisi grafik 3'te olduğu gibi azalacaktır. Dolayısıyla, nüfus arttıkça tüketim eğrisi artacak ancak bu artış, nüfusun artmasından kaynaklanan üretim artışının altında kalacaktır.

Ekonomilerde emeğin devreye konulmasının önündeki engeller (başta sermaye engeli olmak üzere) kaldırıldığında, birim zamanda bir bireyin üreteceği katmadeğer, tüketeceği miktara oranla daha büyüktür.

Bunu çok basit bir örnekle de açıklayabiliriz; annemizin evde yemek yaptığını düşünelim, eğer yeterli malzemeye sahip ise bir gün içerisinde sadece kendisinin yiyeceği kadar değil, akşam eve gelecek bütün misafirleri doyuracak kadar yemek çok rahatlıkla yapabilir.

Esasında potansiyel olarak her birey kendi tükettiğinden daha fazlasını üretecek güce sahiptir. Bunun için gerekli olan kaynaklar mevcuttur.

Yeter ki bu emeği devreye koyacak ve verimli kılacak ekonomi politikaları hayata geçirilsin. Bu sebeple Milli Ekonomi Modeli'mizde dünya nüfusu gelecek için bir tehlike değil aksine ümit ışığıdır.

Bu açıdan bakıldığında; her doğan çocuk ekonomiye bir yük değildir, bilakis tüketim miktarını arttırarak üretimi de teşvik eden güce sahiptir. Ekonomi bu mantıkla değerlendirildiğinde, tüketilen her malın ve emeğin, üretim kabiliyetini arttıracağı gibi, üretim çeşitliğinin de önünü açacak imkan sağlamaktadır.

Dolayısıyla, ihtiyaç duyulan sermaye miktarı sağlanırsa, nüfus arttıkça, buna bağlı olarak emek miktarı da arttığında, adeta tüketim aritmetik olarak artarken, üretim geometrik olarak artacaktır diyebiliriz.







Milli Ekonomi Modeli, kaynakların sınırsız, insan ihtiyaçlarının ise sınırlı olduğu gerçeğinden yola çıkarak, üretime odaklandığından daha fazla tüketimin yeterli denge düzeyine taşınmasına odaklanmıştır.

Esasında bu açıdan bakıldığında Milli Ekonomi Modeli tüketim merkezli bir denge modelidir.

Toplumdaki bireyler, ekonomi için bir yük olarak görülmemiş, aksine ekonominin büyümesi için bir kaldıraç olarak addedilmiştir. Bireyler ister üretsinler, ister tüketsinler eğer attıkları adım doğru olarak yönlendirilirse her zaman için ekonomiyi büyütecek bir rol üstlenirler.

Bu sebeple, bizim için iktisat bilimi sınırsız kaynaklardan maksimum istifade ederek, her doğan insana huzurlu bir hayat yaşatma ilmidir." (Prof. Dr. Haydar Baş Milli Ekonomi modeli eserinden)

Adli süreçlerin dijital izi: HTS kayıtları hakkında bilmeniz gereken her şey

HTS kayıtları, İngilizce "Historical Traffic Search" (Geçmiş Trafik Araması veya Arama Trafiği Geçmişi) kavramının kısaltmasıdır. Adli soruşturmalarda, ceza davalarında ve hatta bazı hukuk davalarında (örneğin boşanma dosyalarında) sıklıkla karşımıza çıkan HTS kayıtları, cep telefonlarının ve hatların geçmişte gerçekleştirdiği iletişim trafiğinin teknik dökümüdür

12.11.2026 14:33:00
Hasan Gündoğdu
 
Adli süreçlerin dijital izi: HTS kayıtları hakkında bilmeniz gereken her şey
Adli süreçlerin dijital izi: HTS kayıtları hakkında bilmeniz gereken her şey
Halk arasında sıklıkla "telefonların dinlenmesi" ile karıştırılsa da HTS kayıtları tamamen farklı bir niteliğe sahiptir. Bu yazıda, HTS kayıtlarının kapsamını, neleri içerip içermediğini, nasıl elde edildiğini ve hukuki boyuttaki yerini tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.






HTS Kayıtları Tam Olarak Neleri İçerir?

GSM operatörleri (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom vb.) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) altyapısında saklanan bu veriler, iletişimin kiminle, ne zaman ve nereden yapıldığını gösteren meta verilerden (veri özetlerinden) ibarettir. Bir HTS raporunda yer alan temel başlıklar şunlardır:

• Arayan ve Aranan Numaralar: İletişim kuran tarafların telefon numaraları.

• Tarih ve Saat Bilgisi: Aramanın, mesajlaşmanın veya veri bağlantısının tam olarak ne zaman gerçekleştiği.

• Görüşme Süresi: Yapılan telefon görüşmesinin saniye cinsinden uzunluğu.

• İletişim Türü: Arama (sesli görüşme), SMS, MMS veya internet (data) bağlantısı türü.

• Baz İstasyonu Bilgisi (Konum Verisi): Görüşmenin gerçekleştirildiği esnada telefonun sinyal aldığı baz istasyonunun adresi, konumu ve sektörü.

• IMEI Numarası: Hattın hangi cihazda (telefon modelinde) takılı olarak kullanıldığı.






HTS Kayıtlarında Hangi Bilgiler BULUNMAZ?

En sık yapılan yanlış algılardan biri, HTS raporlarının konuşma içeriklerini barındırdığı yönündedir. HTS kayıtlarında konuşmaların ses içerikleri, SMS metinleri veya WhatsApp gibi internet tabanlı uygulamaların yazışma içerikleri yer almaz. Bu veriler yalnızca "iletişimin varlığını ve trafiğini" gösterir.






HTS ve Baz Analizi Ne Amaçla Kullanılır?

Adli makamlar, suçların aydınlatılması ve olay örgüsünün çözülmesi amacıyla HTS raporlarını detaylı bir "HTS analizine" tabi tutar. Bu analizlerin temel kullanım alanları şunlardır:

Konum Tespiti (Alibi Doğrulaması): Bir şüphelinin veya sanığın, suçun işlendiği saatte olay mahallinde olup olmadığını test etmek için baz istasyonu verileri incelenir. Telefonun hangi baz istasyonundan sinyal verdiği, kişinin o coğrafi alana yakınlığını coğrafi olarak haritalandırır.

Suç Ağı ve Örgüt İlişkilerinin Çözülmesi: Organize suç, dolandırıcılık veya terör dosyalarında, şüphelilerin birbirleriyle olay öncesi ve sonrası yoğun bir iletişim trafiği içinde olup olmadığını gösteren bağlantı haritaları çıkarılır.

Zaman Çizelgesi (Kronoloji) Oluşturma: Olay gününe ait telefon trafiği saniye saniye dizilerek şüpheli veya mağdurun hareket serüveni çıkarılır.






HTS Kayıtları Nasıl Elde Edilir?

Bireylerin kendi özel hatlarına ait geçmiş trafik dökümlerini operatörlerin bireysel uygulamalarından (örn. son birkaç aylık fatura detayları) görmesi mümkündür; ancak adli veya hukuki süreçlerde kullanılan resmi HTS raporları bu yolla elde edilmez.

Hukuki Prosedür: Ceza soruşturmalarında Cumhuriyet Savcılığının talebi ve Sulh Ceza Hâkiminin kararı (veya Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.135 kapsamında) şarttır.

Hâkim Kararı Olmaksızın Elde Etme: Eğer HTS kayıtları hâkim kararı olmaksızın usulsüz bir şekilde temin edilmişse, "hukuka aykırı delil" niteliği taşır ve hiçbir yargı merciinde hükme esas alınamaz.

Saklama Süreleri: GSM operatörleri bu verileri yasal mevzuatlar çerçevesinde belirli bir süreyle (genellikle son 2 ila 5 yıl arası) saklamakla yükümlüdür. Çok eski döneme ait veriler sistemden silinmiş olabileceğinden, geçmişe dönük incelemelerde zaman aşımı süreleri önem arz eder.






Yargıtay İçtihatlarında HTS Kayıtlarının Delil Değeri

Türk yargı sisteminde ve Yargıtay'ın yerleşik kararlarında HTS kayıtlarının ispat gücü ile ilgili net çizgiler bulunmaktadır:

Tek Başına Mahkûmiyet Gerekçesi Olamaz: Yargıtay içtihatlarına göre, HTS kayıtları veya baz istasyonu çakışmaları tek başına bir kişinin suçlu olduğunu kanıtlamaya yetmez. Aynı baz istasyonundan aynı anda binlerce insan sinyal alabileceği için ("ortak baz çakışması"), bu veriler ancak tanık ifadeleri, kamera kayıtları, parmak izi veya fiziksel bulgular gibi diğer delillerle desteklendiği takdirde anlam kazanır.

Destekleyici ve Tamamlayıcı Rol: HTS kayıtları, sanık veya tanık ifadelerindeki çelişkileri ortaya koymak (örneğin "O saatte orada değildim" diyen birinin baz verileriyle orada olduğunun kanıtlanması) ve olaylar arasındaki kronolojik bağı kurmak açısından son derece güçlü birer yardımcı dijital delildir.

Özetle HTS kayıtları; modern ceza ve hukuk yargılamasında gerçeğin ortaya çıkarılması için kullanılan, telekomünikasyon verilerine dayalı teknik bir haritadır; ancak adil bir karar verilebilmesi için bu teknik verilerin mutlaka uzman bilirkişilerce analiz edilmesi ve hukuki süzgeçten geçirilmesi gerekir.

2019'dan bu yana kayıp olan Sefa Soyalp'i arama çalışmaları devam ediyor

İstanbul'da 2019'dan bu yana kayıp olan Sefa Soyalp'in bulunmasına yönelik Çekmeköy Alemdağ Ormanı ve çevresinde kadavra köpekleri destekli arama çalışmaları gerçekleştirildi. Soyalp'i arama çalışmaları havadan görüntülendi

12.11.2026 14:21:00
İHA
 
2019'dan bu yana kayıp olan Sefa Soyalp'i arama çalışmaları devam ediyor
2019'dan bu yana kayıp olan Sefa Soyalp'i arama çalışmaları devam ediyor
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Kayıp Şahıslar Büro Amirliği ekipleri tarafından 2019 yılında kaybolan Sefa Soyalp'in bulunmasına ve olayın aydınlatılmasına yönelik çalışma başlatıldı.






Bu kapsamda kayıp şahsın olay öncesinde ve sonrasında irtibat kurduğu kişilerle kullandığı cep telefonu hatlarına ilişkin HTS kayıtları incelendi. Yapılan incelemelerde Sefa Soyalp'in Kırıkkale, İstanbul ve Ankara'da bulunduğu ve bazı kişilerle ortak baz istasyonu kayıtlarının olduğu belirlendi. 






Özbekistan uyruklu Sırojıddın A. ile İstanbul'da aynı evde kaldığı tespit edilen Sefa Soyalp'in 20 Ekim 2019'da telefonunun kapandığı ortaya çıktı. Yaşanan gelişme üzerine Sefa Soyalp'in kaybolmadan önceki son günlerde irtibat kurduğu kişiler tespit edildi daha sonra yakalanarak gözaltına alındı. Sefa Soyalp'in ev arkadaşı olduğu öğrenilen Özbekistan uyruklu Sırojıddın A.'nın da aralarında olduğu 6 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.








Öte yandan, Sırojıddın A.'nın, Soyalp'in kaybolmasından hemen sonra araç ile Çekmeköy Alemdağ Ormanlarına gidip bir süre burada kaldığı tespit edilirken; ilgili noktada kayıp şahsın bulunmasına yönelik kadavra köpekli destekli arama çalışmaları gerçekleştirildi. Soyalp'e ait bir iz bulabilmek için yürütülen arama çalışmaları dronla havadan görüntülendi.






Minibüs önce fabrika duvarına, sonra ağaca çarptı: 4 yaralı

Bursa'nın İnegöl ilçesinde meydana gelen trafik kazasında kontrolden çıkan minibüs, fabrika duvarına ve ağaca çarptı. Kazada 1'i ağır olmak üzere 4 kişi yaralandı

10.11.2026 12:38:00
İHA
 
Minibüs önce fabrika duvarına, sonra ağaca çarptı: 4 yaralı
Minibüs önce fabrika duvarına, sonra ağaca çarptı: 4 yaralı
Kaza, saat 09.00 sıralarında Süleymaniye Mahallesi Babacan Caddesi'nde meydana geldi. Cadde üzerinde seyir halinde olan Baran Y. (23) yönetimindeki 03 LB 279 plakalı minibüs, yağış nedeniyle kayganlaşan yolda sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kontrolden çıktı.






Savrulan minibüs, önce fabrika duvarına, ardından ağaca çarparak durabildi. Kazada sürücü Baran Y. ile araçta yolcu olarak bulunan Fırat T. (16), Enes K. (21) ve Sait S. (21) yaralandı. 






Araçta bulunan yaralılar, çevredeki vatandaşların ve sağlık ekiplerinin yardımıyla çıkarıldı. Olay yerine sevk edilen ambulanslarla İnegöl Devlet Hastanesi Acil Servisi'ne kaldırılan yaralılar tedavi altına alındı. 






Yaralılardan Fırat T.'nin sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu öğrenildi. Polis ekipleri kazayla ilgili inceleme başlattı.













Turgutlu'da feci kaza: 19 yaşındaki genç hayatını kaybetti

Manisa'nın Turgutlu ilçesinde otomobil ile çekicinin kafa kafaya çarpıştığı kazada ağır yaralanan 19 yaşındaki Burak Efe Şenyüz, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti

09.11.2026 14:37:00
İHA
 
Turgutlu'da feci kaza: 19 yaşındaki genç hayatını kaybetti
Turgutlu'da feci kaza: 19 yaşındaki genç hayatını kaybetti
Kaza, sabah saat 08.20 sıralarında Turgutlu ilçesine bağlı Derbent Mahallesi D-300 Ankara-İzmir karayolunda meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, İzmir istikametinde seyir halinde olan Burak Efe Şenyüz (19) yönetimindeki 45 NU 015 plakalı otomobil ile Ankara yönünden mahalle arasına sol dönüş yapmak isteyen Halil K. (54) idaresindeki 45 AZ 410 plakalı çekici kafa kafaya çarpıştı.






Şiddetli çarpışmada otomobil sürücüsü Burak Efe Şenyüz ağır yaralandı. Olay yerine sevk edilen sağlık ekipleri tarafından ilk müdahalesi yapılan genç sürücü, ambulansla Turgutlu Devlet Hastanesi'ne kaldırıldı. 






Şenyüz, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti. Kazayla ilgili adli soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

İstanbul'da karaya oturan gemideki 13 personel kurtarıldı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, İstanbul Boğazı'nın kuzey çıkışında makine arızası nedeniyle karaya oturan Saint Kitts ve Nevis bayraklı BYB OTHELLO isimli genel kargo gemisindeki 13 personelin Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (KEGM) ekipleri tarafından emniyetli şekilde tahliye edildiğini açıkladı

06.11.2026 11:56:00
İHA
 
İstanbul'da karaya oturan gemideki 13 personel kurtarıldı
İstanbul'da karaya oturan gemideki 13 personel kurtarıldı
Bakan Uraloğlu, Kocaeli'den Ukrayna'nın İzmail Limanı'na seyir halindeyken makine arızası yaşayan 97 metre uzunluğundaki gemiden ilk ihbarın saat 02.41'de alındığını belirtti. Uraloğlu, "İstanbul Boğazı'nın kuzey çıkışında makine arızası nedeniyle karaya oturan BYB OTHELLO isimli gemide bulunan 13 gemi personelini Kıyı Emniyeti ekiplerimizin müdahalesiyle emniyetli şekilde tahliye ettik" dedi.






Olumsuz hava şartlarına rağmen tahliye tamamlandı

İhbarın ardından KURTARMA-6 ve KURTARMA-11 römorkörleri ile BAYRAK-1 botunun bölgeye sevk edildiğini bildiren Uraloğlu, olumsuz hava şartlarının denizden müdahaleyi güçleştirdiğini ifade etti. Geminin saat 03.56'da karaya oturduğunu belirten Uraloğlu, gemi kaptanının tahliye talebi üzerine kara tahlisiye ekiplerinin çalışma başlattığını kaydetti. Uraloğlu, "Olumsuz hava şartlarına rağmen kara tahlisiye ekiplerimizin kurduğu geleneksel varagele sistemiyle gemideki tüm personelin tahliyesini tamamladık" ifadelerini kullandı.
Varagele sisteminin saat 06.12'de kurulduğunu ve ilk personelin saat 06.28'de tahliye edildiğini belirten Uraloğlu, 13 personelin tamamının saat 06.55 itibarıyla emniyetli şekilde kurtarıldığını kaydetti.








Personelin sağlık durumunda olumsuzluk yok

Tahliye edilen personelin sağlık durumuna ilişkin de bilgi veren Uraloğlu, "Tahliye edilen 13 personelin sağlık durumunda herhangi bir olumsuzluk bulunmuyor. İlk gözlemlerde denizde gözle görülür bir kirliliğe rastlanmadı" açıklamasında bulundu.






Apartman dairesi alev alev yandı

Bursa'nın İnegöl ilçesinde 4 katlı apartmanın son katında çıkan yangın korku dolu anlara neden oldu. Alevlerin sardığı daire kullanılamaz hale gelirken, dumandan etkilenen anne ve 2 çocuğu hastaneye kaldırıldı

06.11.2026 11:54:00
İHA
 
Apartman dairesi alev alev yandı
Apartman dairesi alev alev yandı
Yangın, saat 09.30 sıralarında Hamidiye Mahallesi Kurtuluş Sokak üzerinde bulunan 4 katlı binanın 4'üncü katındaki dairede meydana geldi.






Edinilen bilgilere göre, dairede henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. Alevleri ve dumanları gören vatandaşlar durumu İnegöl İtfaiyesine bildirdi. İhbar üzerine olay yerine çok sayıda itfaiye ekibi sevk edildi.








Olay yerine gelen ekipler, alevlere müdahale ederek yangını yaklaşık 1 saatlik çalışma sonucu kontrol altına alıp söndürdü. Yangın sonucunda daire kullanılamaz hale geldi.

Yangın sırasında dumandan etkilenen anne İsra A. (28) ile çocukları Muhammed E. (5) ve Reyyan E. (4), olay yerine sevk edilen ambulanslarla İnegöl Devlet Hastanesine kaldırılarak tedavi altına alındı.








Polis ekipleri yangının çıkış nedenine ilişkin inceleme başlattı.
logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 624 09 99
E-posta: internet@yenimesaj.com.tr gundogdu@yenimesaj.com.tr


WhatsApp iletişim: (542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2026

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez. Sözleşmesiz yazar, muhabir ve temsilcilere telif ödemesi yapılmaz.