Sırbistan'da iktidarı gençler değiştirdi
Sırbistan'da pazar günü yapılan tarihi erken genel seçimlerde, ülkeyi on yılı aşkın süredir demir yumrukla yöneten Aleksandar Vucic ve Sırp İlerleme Partisi (SNS) iktidarı büyük bir çöküş yaşadı. İki yıldır sokakları hareketlendiren gençlerin kurduğu "Öğrenci Listesi", rekor katılımla gerçekleşen seçimlerde sandıktan ezici bir zaferle çıkarak Balkanlar'da yeni bir dönemin kapısını araladı
26.10.2026 15:00:00
Eyüp Kabil
Eyüp Kabil
HABER-ANALİZ
Sırbistan, yakın tarihinin en köklü ve radikal siyasi dönüşümlerinden birine sahne oluyor. 2012 yılından bu yana başbakan yardımcılığı, başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı makamlarıyla ülke siyasetinin mutlak hakimi olan Aleksandar Vucic, pazar günü yapılan erken genel seçimlerin ardından yenilgiyi resmen kabul etti.
Belgrad'daki parti merkezinde kameraların karşısına geçen Vucic, "Seçimleri kaybettiğimiz açık. Öğrenci Listesi kazandı" diyerek Balkanlar'daki 14 yıllık hegemonyasının sona erdiğini ilan etti.
Seçim projeksiyonlarına göre, geleneksel siyasetçilerin yer almadığı ve akademisyen, doktor, sanatçı ile uzmanlardan oluşan "Öğrenci Listesi" (Studentska Lista) oyların yüzde 52,9'unu alarak 250 sandalyeli parlamentoda 138 ila 140 milletvekiliyle tek başına iktidar çoğunluğunu elde etti.
Vucic'in "Aleksandar Vucic – Birleşmiş Sırbistan" adı altında seçime giren sağcı popülist Sırp İlerleme Partisi (SNS) bloğu ise yüzde 39 civarında kalarak 104-105 sandalyeye geriledi ve ana muhalefet konumuna düştü. Vucic'in geleneksel koalisyon ortağı Ivica Dacic liderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) ise yüzde 3'lük barajın altında kalarak 30 yılı aşkın süredir ilk kez parlamento dışında kaldı.
İhale süreçlerindeki yolsuzluk, denetimsizlik ve liyakatsizlik iddialarını meydanlara taşıyan üniversite öğrencileri, ülkenin dört bir yanında blokajlar ve kitlesel protestolar başlattı. Vucic'in öğrencileri "yabancı güçlerin maşası" ve "Amerikan derin devletinin piyonu" olmakla suçlayan sert retoriğine rağmen gençler geri adım atmadı. Belgrad'ın korunaklı muhalefet alanlarından çıkarak bisikletlerle ve yürüyerek Vucic'in kalesi olarak bilinen kırsal köylere kadar giden öğrenciler, toplumsal bir dayanışma ağı kurmayı başardı.
Belgrad Üniversitesi profesörlerinden ve Öğrenci Listesi adayı Radomir Saicic, zafer gecesi yaptığı konuşmada Sırbistan basınına şu demeci verdi: "Bu gece halkın sesi duyuluyor. Hiçbir güç, kaderini kendi eline almaya karar vermiş bir halkı sonsuza dek zapt edemez. Bugün zaferimizi kutluyoruz, yarın hesap verebilir bir geleceği inşa edeceğiz."
Seçim sonuçlarının netleşmesiyle birlikte başkent Belgrad sokakları, Novi Sad ve Niş kentleri kutlama alanına döndü. Belgrad'daki parlamento binasının önünde Vucic yanlılarının 18 aydır kurduğu sembolik çadır kampı ("Caciland") protestocular tarafından sökülürken, sokaklarda Miloseviç'in devrildiği günün ünlü sloganı "Gotov je!" (O bitti!) çınladı.
Vucic dönemi boyunca Sırbistan; AB üyelik müzakerelerini sürdürürken, Rusya ve Çin ile de askeri ve ekonomik ortaklıkları koparmayan "iki sandalyeli" denge politikasıyla biliniyordu. Öğrenci Listesi'nin iktidara gelişiyle Sırbistan'ın rotasını daha net bir şekilde Batı'ya ve Avrupa entegrasyonuna çevirmesi bekleniyor. Nitekim Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sonuçların ardından öğrencileri tebrik ederek, "Sırbistan'ın geleceğini AB içinde ilerletmek için demokratik kurumlar ve hukukun üstünlüğü reformlarında birlikte çalışmaya hazırız" açıklamasında bulundu.
Ancak çiçeği burnunda öğrenci hareketini bakanlık koridorlarında zorlu bir sınav bekliyor. Kosova'nın statüsü ve Rusya'ya yönelik yaptırımlar gibi hassas konularda genç liderlerin atacağı adımlar, Balkanlar'ın yeni çehresini belirleyecek.
Sırbistan, yakın tarihinin en köklü ve radikal siyasi dönüşümlerinden birine sahne oluyor. 2012 yılından bu yana başbakan yardımcılığı, başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı makamlarıyla ülke siyasetinin mutlak hakimi olan Aleksandar Vucic, pazar günü yapılan erken genel seçimlerin ardından yenilgiyi resmen kabul etti.
Belgrad'daki parti merkezinde kameraların karşısına geçen Vucic, "Seçimleri kaybettiğimiz açık. Öğrenci Listesi kazandı" diyerek Balkanlar'daki 14 yıllık hegemonyasının sona erdiğini ilan etti.
Miloseviç döneminden beri en yüksek katılım
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) ve bağımsız gözlem kuruluşu CeSID-Ipsos verilerine göre, seçime katılım oranı yüzde 69,3 olarak gerçekleşti. Bu oran, 1992 yılında Yugoslavya'nın dağılmasından ve 2000 yılında güçlü lider Slobodan Miloseviç'in devrildiği tarihi seçimlerden bu yana kaydedilen en yüksek katılımdı.Seçim projeksiyonlarına göre, geleneksel siyasetçilerin yer almadığı ve akademisyen, doktor, sanatçı ile uzmanlardan oluşan "Öğrenci Listesi" (Studentska Lista) oyların yüzde 52,9'unu alarak 250 sandalyeli parlamentoda 138 ila 140 milletvekiliyle tek başına iktidar çoğunluğunu elde etti.
Vucic'in "Aleksandar Vucic – Birleşmiş Sırbistan" adı altında seçime giren sağcı popülist Sırp İlerleme Partisi (SNS) bloğu ise yüzde 39 civarında kalarak 104-105 sandalyeye geriledi ve ana muhalefet konumuna düştü. Vucic'in geleneksel koalisyon ortağı Ivica Dacic liderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) ise yüzde 3'lük barajın altında kalarak 30 yılı aşkın süredir ilk kez parlamento dışında kaldı.
İktidarı yıkan "öğrenci hareketi" oldu
Vucic iktidarının çöküşüne giden süreç, Sırbistan basını ve Balkan analistlerine göre bir hükümet değişiminden ziyade, toplumsal bir adalet arayışının patlamasıydı. 1 Kasım 2024'te Novi Sad şehrindeki tren istasyonunun yeni restore edilen beton saçaklığının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi, ülkede infiale yol açmıştı.İhale süreçlerindeki yolsuzluk, denetimsizlik ve liyakatsizlik iddialarını meydanlara taşıyan üniversite öğrencileri, ülkenin dört bir yanında blokajlar ve kitlesel protestolar başlattı. Vucic'in öğrencileri "yabancı güçlerin maşası" ve "Amerikan derin devletinin piyonu" olmakla suçlayan sert retoriğine rağmen gençler geri adım atmadı. Belgrad'ın korunaklı muhalefet alanlarından çıkarak bisikletlerle ve yürüyerek Vucic'in kalesi olarak bilinen kırsal köylere kadar giden öğrenciler, toplumsal bir dayanışma ağı kurmayı başardı.
Sırbistan basınından analizler
Sırp basınında yer alan analizlerde (örneğin Vreme ve bağımsız platformlar), Öğrenci Listesi'nin başarısının arkasındaki en büyük stratejinin "içinde profesyonel siyasetçi barındırmayan liste" modeli olduğu vurgulanıyor. Yıllardır parçalanmış ve halkta karşılığı kalmamış geleneksel muhalefet partileri, bu seçimde kendi adaylarını çıkarmayarak öğrencileri destekleme kararı almıştı.Belgrad Üniversitesi profesörlerinden ve Öğrenci Listesi adayı Radomir Saicic, zafer gecesi yaptığı konuşmada Sırbistan basınına şu demeci verdi: "Bu gece halkın sesi duyuluyor. Hiçbir güç, kaderini kendi eline almaya karar vermiş bir halkı sonsuza dek zapt edemez. Bugün zaferimizi kutluyoruz, yarın hesap verebilir bir geleceği inşa edeceğiz."
Seçim sonuçlarının netleşmesiyle birlikte başkent Belgrad sokakları, Novi Sad ve Niş kentleri kutlama alanına döndü. Belgrad'daki parlamento binasının önünde Vucic yanlılarının 18 aydır kurduğu sembolik çadır kampı ("Caciland") protestocular tarafından sökülürken, sokaklarda Miloseviç'in devrildiği günün ünlü sloganı "Gotov je!" (O bitti!) çınladı.
Jeopolitik dengeler ne olacak?
Vucic, seçim kampanyasına liderlik edebilmek adına 27 Eylül 2026'da cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmiş ve başbakan adayı olmuştu. Ancak bu kumarı ters tepti. Meclis Başkanı Ana Brnabic'in geçici olarak yürüttüğü cumhurbaşkanlığı makamı için Aralık 2026'da erken bir seçim yapılması gerekiyor.Vucic dönemi boyunca Sırbistan; AB üyelik müzakerelerini sürdürürken, Rusya ve Çin ile de askeri ve ekonomik ortaklıkları koparmayan "iki sandalyeli" denge politikasıyla biliniyordu. Öğrenci Listesi'nin iktidara gelişiyle Sırbistan'ın rotasını daha net bir şekilde Batı'ya ve Avrupa entegrasyonuna çevirmesi bekleniyor. Nitekim Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sonuçların ardından öğrencileri tebrik ederek, "Sırbistan'ın geleceğini AB içinde ilerletmek için demokratik kurumlar ve hukukun üstünlüğü reformlarında birlikte çalışmaya hazırız" açıklamasında bulundu.
Ancak çiçeği burnunda öğrenci hareketini bakanlık koridorlarında zorlu bir sınav bekliyor. Kosova'nın statüsü ve Rusya'ya yönelik yaptırımlar gibi hassas konularda genç liderlerin atacağı adımlar, Balkanlar'ın yeni çehresini belirleyecek.
